ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ବ୍ରହ୍ମାଦିକାରଣାତ୍ଯାଗକ୍ରମାଦ୍ରେଚକଯୋଗତଃ। ନୀତ୍ଵା ଶିଵାନ୍ତମାତ୍ମାନମାଦାଯୋଦ୍ଭଵମୁଦ୍ରଯା

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି କାରଣ ତ୍ୟାଗ କ୍ରମରେ ନିଶ୍ୱାସ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଶିବର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଇ, ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧାରଣ କରିବା।

ହୃତ୍‌ସମ୍ପୁଟିତମନ୍ତ୍ରେଣ ରେଚକେନ ଵିଧାନଵିତ୍। ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯାମ୍ଭୋଜକର୍ଣିକାଯାଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ହୃଦୟର ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଭିତରେ ରଖି, ଶିଖ୍ୟକୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ଉପାୟ ଅନୁସାରେ, ଗୁରୁ ଜଣେ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟର ମନ୍ଦାର ମୁଣ୍ଡରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।

ପୂଜାଂ ଶିଵସ୍ଯ ଵହ୍ନେଶ୍ଚ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତଦୋଚିତାଂ। ପ୍ରଣତିଞ୍ଚାତ୍ମନେ ଶିଷଯଂ ସମଯାନ୍ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତଥା

ଗୁରୁ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିୟମ ଶିଖେଇବେ ଓ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ଦେଵଂ ନ ନିନ୍ଦେଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ନିର୍ମ୍ମାଲ୍ଯାଦିନ ଲଙ୍ଘଯେତ୍। ଶିଵାଗ୍ନିଗୁରୁପୂଜା ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଜୀଵତାଵଧି

ଦେବତା ବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବ୍ୟବହୃତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରହିଛି, ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର।

ବାଲବାଲିଶଵୃଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୀଭୋଗଭୁଗ୍‌ଵ୍ଯାଧିତାତ୍ମନାଂ। ଯଥାଶକ୍ତି ଦଦୀତାର୍ଥଂ ସମର୍ଥସ୍ଯ ସମଗ୍ରକାନ୍

ଶିଶୁ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ବୃଦ୍ଧ, ଜଣାଣୀ, ଭୋଗରତ, ଓ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଭୂତାଙ୍ଗାନି ଜଟାଭସ୍ମଦଣ୍ଡକୌପୀନସଂଯମାନ୍। ଈଶାନାଦ୍ଯୈର୍ହୃଦାଦ୍ଯୈର୍ଵା ପରିଜପ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମାତ୍

ଦେହର ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ, ଜଟା, ଭସ୍ମ, ଦଣ୍ଡ, କଉପୀନ ଓ ନିୟମଗୁଡିକୁ, ଇଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵାହାନ୍ତସଂହିତାମନ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରାତ୍ରେଷ୍ଵାରୋପ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍। ସମ୍ପାଦିତଦ୍ରୁତଂ ହୁତ୍ଵା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶାଯ ଦର୍ଶଯେତ୍

ସ୍ୱାହା ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହୁଏଥିବା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଭାବରେ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ନିୟମିତ ହୋମ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗଟିକୁ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍।

ରକ୍ଷଣାଯ ଘଟାଧସ୍ତାଦାରୋପ୍ଯ କ୍ଷଣମାତ୍ରକଂ। ଶିଵାଦାଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ଦଦୀତ ଵ୍ରତିନେ ଗୁରୁଃ

ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଘଡ଼ା ତଳେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ଗୁରୁ ଏହାକୁ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ।

ଏଵଂ ସମଯଦୀକ୍ଷାଯାଂ ଵିଶିଷ୍ଟାଯାଂ ଵିଶେଷତଃ। ଵହ୍ନିହୋମାଗମଜ୍ଞାନଯୋଗ୍ଯଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଶିଶୁଃ

ଏପରି ଭାବେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିୟମ ଦୀକ୍ଷା ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅଥ ପ୍ରାତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ କୃତସ୍ନାନାଦିକୋ ଗୁରୁଃ। ଦଧ୍ଯାର୍ଦ୍ରମାଂସମଦ୍ଯାଦେଃ ପ୍ରଶସ୍ତାଽଭ୍ଯଵହାରିତା

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ପ୍ରଭାତରେ ଉଠି, ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଗୁରୁ ଜଣେ ଦହି, ମାଂସ, ମଦ୍ୟ ଓ ଏହା ସଦୃଶ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଖାଦ୍ୟ ଛାଡ଼ି, ଉଚିତ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ।

ଗଜାଶ୍ଵାରୋହଣଂ ସ୍ଵପ୍ନେ ଶୁଭଂ ଶୁକ୍ଲାଂଶୁକାଦିକଂ । ତୈଲାଭ୍ଯଙ୍ଗାଦିକଂ ହୀନଂ ହୋମୋ ଘୋରେଣ ଶାନ୍ତଯେ

ସ୍ୱପ୍ନରେ ହାତୀ କିମ୍ବା ଘୋଡ଼ା ଚଡ଼ିବା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଦେଖିବା, କିମ୍ବା ତେଲ ମାସାଜ ଓ ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନ ହେବା ଅଶୁଭ ଚିହ୍ନ। ଏହାକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭୟାନକ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ନିତ୍ଯକର୍ମ୍ମଦ୍ଵଯଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ମଖମଣ୍ଡପଂ। ସ୍ଵାଚାନ୍ତୋ ନିତ୍ଯଵତ୍ କର୍ମ୍ମ କୁର୍ଯାନ୍ନୈମିତ୍ତିକେ ଵିଧୌ

ଦୁଇଟି ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ନିତ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପରି ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।

ତତଃ ସଂଶୋଧ୍ଯ ଚାତ୍ମାନଂ ଶିଵହସ୍ତଂ ତଥାତ୍ମନି। ଵିନ୍ଯସ୍ଯ କୁମ୍ଭଗଂ ପ୍ରାଚ୍ଚର୍ଯ ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାମନୁକ୍ରମାତ୍

ତାପରେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ଶିବଙ୍କ ହାତ ନିଜ ଉପରେ ରଖି, ଜଳଘଡ଼ାକୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍।

ମଣ୍ଡଲୋ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେ ଵାଽପି ପ୍ରକୁର୍ଵୀତ ଶିଵାର୍ଚ୍ଚନଂ। ତର୍ପଣଂ ପୂଜନଂ ଵହ୍ନେଃ ପୂର୍ଣାନ୍ତଂ ମନ୍ତ୍ରତର୍ପଣଂ

ମଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଉପରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ତର୍ପଣ, ଅଗ୍ନିର ପୂଜା, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଦରକାର।

ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନଦୋଷମୋଷାଯ ଶସ୍ତ୍ରେଣାଷ୍ଟାଧିକଂ ଶତଂ। ହୁତ୍ଵା ହୂଂ ସମ୍ପୁଟେନୈଵ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍ ମନ୍ତ୍ରଦୀପନଂ

ଖରାପ ସ୍ୱପ୍ନର ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ, ଅଷ୍ଟୋତ୍ତର ଶତ ହୋମ ଶସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, 'ହୁଁ' ମୁଦ୍ରା ସହିତ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅନ୍ତର୍ବଲିଵିଧାନଞ୍ଚ ମଧ୍ଯେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲକୁମ୍ଭଯୋଃ। କୃତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯପ୍ରଵେଶାଯ ଲବ୍ଧାନୁଜ୍ଞୋ ବହିର୍ଵ୍ରଜେତ୍

ସ୍ଥଣ୍ଡିଳ ଓ ଘଡ଼ା ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ବଳି ଦେଇ, ଶିଷ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳିଲେ, ବାହାରକୁ ଯିବା ଉଚିତ୍।

କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ସମଯଵତ୍ତତ୍ର ମଣ୍ଡଲାରୋପଣାଦିକଂ। ସମ୍ପାତହୋମଂ ତନ୍ନାଡୀରୂପଦର୍ଭକରାନୁଗଂ

ସେଠାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ ଓ ଏହା ସହ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦର୍ଭା ଓ ନାଳୀ ଅନୁସାରେ ସମ୍ପାତ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ତତ୍‌ସନ୍ନିଧାନାଯ ତିସ୍ରୋ ହୁତ୍ଵା ମୂଲାଣୁନାଽଽହୁତୀଃ। କୁମ୍ଭସ୍ଥଂ ଶିଵମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚ୍ଯ ପାଶସୂତ୍ରମୁପାହରେତ୍

ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ମୂଳ ଅନୁସ୍ୱାର ସହିତ ତିନିଟି ହୋମ କରି, ଘଡ଼ା ଭିତରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପାଶ ସୂତ୍ର ଆଣିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵଦକ୍ଷିଣୋର୍ଧ୍ଵକାଯସ୍ଯ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚିତସ୍ଯ ଚ। ତଚ୍ଛିଖାଯାଂ ନିବଧ୍ନୀଯାତ୍ ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠାଵଲମ୍ବିତଂ

ଯେଉଁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଛି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ଓ ଉପର ଦିଗରେ, ଚୁଲିରେ ପାଶ ସୂତ୍ର ବାନ୍ଧି, ଏହାକୁ ପାଦର ଆଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଝୁଲାଇ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ତଂ ନିଵେଶ୍ଯ ନିଵୃତ୍ତେସ୍ତୁ ଵ୍ଯାପ୍ତିମାଲୋକ୍ଯ ଚେତସା। ଜ୍ଞେଯାନି ଭୁଵନାନ୍ଯସ୍ଯାଂ ଶତମଷ୍ଟାଧିକଂ ତତଃ

ତାଙ୍କୁ ମନରେ ଭଲଭାବେ ବିସ୍ତାର କରି ଧ୍ୟାନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଏକ ଶତ ଆଉ ଆଠି ଜଗତ୍ ଅଛି ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ।

କପାଲୋଽଜଶ୍ଚ ବୁଦ୍ଧଶ୍ଚ ଵଜ୍ରଦେହଃ ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନଃ । ଵିଭୂତିରଵ୍ଯଯଃ ଶାସ୍ତା ପିନାକୀ ତ୍ରିଦଶାଧିପଃ

ସେ କପାଳୀ, ଅଜ, ବୁଦ୍ଧ, ବଜ୍ରଦେହୀ, ପ୍ରମର୍ଦ୍ଦନ, ବିଭୂତି, ଅବ୍ୟୟ, ଶାସ୍ତା, ପିନାକୀ ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭୁ।

ଅଗ୍ନୀ ରୁଦ୍ରୋ ହୁତାଶୀ ଚ ପିଙ୍ଗଲଃ ଖାଦକୋ ହରଃ। ଜ୍ଵଲନୋ ଦହନୋ ବଭ୍ରୁର୍ଭସ୍ମାନ୍ତକକ୍ଷପାନ୍ତକୌ

ସେ ଅଗ୍ନି, ରୁଦ୍ର, ହୁତାଶୀ, ପିଙ୍ଗଳ, ଖାଦକ, ହର, ଜ୍ୱଳନ, ଦହନ, ବଭ୍ରୁ, ଭସ୍ମାନ୍ତକ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ଯାମ୍ଯମୃତ୍ଯୁହରୋ ଧାତା ଵିଧାତା କାର୍ଯ୍ଯରଞ୍ଜକଃ। କାଲୋ ଧର୍ମ୍ମେଽପ୍ଯଧର୍ମଶ୍ଚ ସଂଯୋକ୍ତା ଚ ଵିଯୋଗକଃ

ସେ ଯାମ୍ୟମୃତ୍ୟୁହର, ଧାତା, ବିଧାତା, କାର୍ଯ୍ୟରଞ୍ଜକ, କାଳ, ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମ, ଏକତା କରୁଥିବା ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରୁଥିବା।

ନୈର୍ଋତୋ ମାରଣୋ ହନ୍ତା କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟିର୍ଭଯାନକଃ। ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵାଂଶକୋ ଵିରୂପାକ୍ଷୋ ଧୂମ୍ରଲୋହିତଦଂଷ୍ଟ୍ରଵାନ୍

ସେ ନୈୃତ, ମାରଣ, ହନ୍ତା, କ୍ରୂର ଦୃଷ୍ଟି, ଭୟଙ୍କର, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱାଂଶକ, ବିରୂପାକ୍ଷ ଏବଂ ଧୂସର ଲାଲ ଦାନ୍ତ ଥିବା।

ବଲଶ୍ଚାତିବଲଶ୍ଚୈଵ ପାଶହସ୍ତୋ ମହାବଲଃ। ଶ୍ଵେତଶ୍ଚ ଜଯଭଦ୍ରଶ୍ଚ ଦୀର୍ଘବାହୁର୍ଜଲାନ୍ତକଃ

ସେ ବଳ, ଅତିବଳ, ପାଶହସ୍ତ, ମହାବଳ, ଶ୍ୱେତ, ଜୟଭଦ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ ଏବଂ ଜଳର ସମାପ୍ତିକର୍ତ୍ତା।

ଵଡଵାସ୍ଯଶ୍ଚ ଭୀମଶ୍ଚ ଦଶୈତେ ଵାରୁଣାଃ ସ୍ମୃତାଃ। ଶୀଘ୍ରୋ ଲଘୁର୍ଵ୍ଵାଯୁଵେଗଃ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଃ କ୍ଷପାନ୍ତକଃ

ସେ ବଡ଼ବାସ୍ୟ ଏବଂ ଭୀମ; ଏହି ଦଶଜଣଙ୍କୁ ବାରୁଣ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ: ଶୀଘ୍ର, ହଲୁକ, ବାୟୁବେଗ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଏବଂ କ୍ଷପାନ୍ତକ।

ପଞ୍ଚାନ୍ତକଃ ପଞ୍ଚଶିଖଃ କପର୍ଦ୍ଦୀ ମେଘଵାହନଃ। ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଚ ନାନାରତ୍ନଧରସ୍ତଥା

ସେ ପଞ୍ଚାନ୍ତକ, ପଞ୍ଚଶିଖ, କପର୍ଦ୍ଦୀ, ମେଘବାହନ, ଜଟାମୁକୁଟଧାରୀ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ପିନ୍ଧିଥିବା।

ନିଧୀଶୋ ରୂପଵାନ୍ ଧନ୍ଯୋ ସୌମ୍ଯଦେହଃ ପ୍ରସାଦକୃତ୍। ପ୍ରକାଶୋଽପ୍ଯଥ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵାନ୍ କାମରୂପୋ ଦଶୋତ୍ତରେ

ସେ ଧନର ମାଲିକ, ରୂପବାନ୍, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ନମ୍ର ଦେହୀ, କୃପାଦାନ କରୁଥିବା, ଉଜ୍ୱଳ, ଶ୍ରୀମାନ୍, ଇଚ୍ଛାରୂପ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଦଶ ରୂପରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵିଦ୍ଯାଧରୋ ଜ୍ଞାନଧରଃ ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵେଦପାରଗଃ। ମାତୃଵୃତ୍ତଶ୍ଚ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷୋ ଭୂତପାଲୋ ବଲିପ୍ରିଯଃ

ସେ ବିଦ୍ୟାଧର, ଜ୍ଞାନଧର, ସବୁକିଛି ଜାଣିଥିବା, ବେଦ ଜାଣିଥିବା, ମାତୃସ୍ୱଭାବୀ, ପିଙ୍ଗାକ୍ଷ, ଭୂତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଏବଂ ବଳି ପ୍ରିୟ।