ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଆମନ୍ତ୍ରିତୋଽକସି ଦେଵେଶ ପ୍ରାତଃ କାଲେ ମଥା ପ୍ରଭୋ। କର୍ତ୍ତଵ୍ଯସ୍ତପସୋ ଲାଭଃ ପୂର୍ଣ ସର୍ଵଂ ତଵାଜ୍ଞଯା

ହେ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ତପସ୍ୟାର ଲାଭ ଆପଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ।

ମୂଲେନ ଶେଷଂ ପାତ୍ରସ୍ଥଂ ପିଧାଯାଥ ପଵିତ୍ରକଂ। ପ୍ରାତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଜଗନ୍ନାଥଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିର୍ଯଜେତ୍

ମୂଳ ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରରେ ରଖାଯିଥିବା ଅବଶିଷ୍ଟକୁ ଢାକି, ପବିତ୍ର ସୂତା ରଖିବା ପରେ, ପ୍ରଭାତେ ସ୍ନାନ କରି, ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କର।

ନିତ୍ଯଂ ନୈମିତ୍ତିକଂ କୃତ୍ଵା ଦମନୈଃ ପୂଜଯେତ୍ତତଃ। ଶେଷମଞ୍ଜଲିମାଦାଯ ଆତ୍ମଵିଦ୍ଯାଶିଵାତ୍ମଭିଃ

ନିତ୍ୟ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପରେ ଦମନକ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅବଶିଷ୍ଟ ହାତରେ ନେଇ, ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଓ ଶିବ ଚିନ୍ତାରେ ରହିବା ଦରକାର।

ମୂଲାଦ୍ଯୈରୀଶ୍ଵରାନ୍ତୈଶ୍ଚ ଚତୁର୍ଥାଞ୍ଜଲିନା ତତଃ। ଓଂ ହୌଂ ମଖେଶ୍ଵରାଯ ମଖଂ ପୂରଯ ପୂରଯ ଶୂଲପାଣଯେ ନମଃ

ତାପରେ, ଚତୁର୍ଥ ଅଞ୍ଜଳି ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଅକ୍ଷରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଈଶ୍ୱର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ହେଉଛି: 'ଓଁ ହଉଁ, ବଳିର ମାଲିକଙ୍କୁ, ବଳିକୁ ପୂରଣ କର, ପୂରଣ କର, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର'।

ଭଗଵନ୍ନତିରିକ୍ତଂ ଵା ହୀନଂ ଵା ଯନ୍ମଯା କୃତଂ। ସର୍ଵ ତଦସ୍ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣଂ ଯଚ୍ଚ ଦାମନକଂ ମମ

ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ଅଧିକ କିମ୍ବା କମ୍ ହୋଇଯାଇଛି, ସେ ସବୁକୁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଦାନ ମୋର ଅଛି, ତାହାକୁ ସଫଳ କରନ୍ତୁ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଂସ୍କାରଦୀକ୍ଷାଯାଂ ଵିଧାନଂ ଶୃଣୁ ଷଣ୍ମୁଖ ।୮୨.୦୦୧ ଆଵାହଯେନ୍ମହେଶସ୍ଯ ଵହ୍ନିସ୍ଥସ୍ଯ ଶିରୋ ହୃଦି ॥୮୨.୦୦୧ ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟୌ ତୌ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସନ୍ତର୍ପ୍ଯ ହୃଦଯାତ୍ମନା ।୮୨.୦୦୨ ତଯୋଃ ସନ୍ନିଧଯେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତେନୈଵାହୁତିପଞ୍ଚକଂ ॥୮୨.୦୦୨ କୁସୁମେନାସ୍ତ୍ରଲିପ୍ତେନ(୩) ତାଡଯେତ୍ତଂ ହୃଦା ଶିଶୁଂ ।୮୨.୦୦୩ ପ୍ରସ୍ଫୁରତ୍ତାରକାକାରଂ ଚୈତନ୍ଯଂ ତତ୍ର ଭାଵଯେତ୍ ॥୮୨.୦୦୩ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତତ୍ର ହୁଙ୍କାରମୁକ୍ତଂ ରେଚକଯୋଗତଃ ।୮୨.୦୦୪ ସଂହାରିଣ୍ଯା ତଦାକୃଷ୍ଯ ପୂରକେଣ ହୃଦି ନ୍ଯସେତ୍ ॥୮୨.୦୦୪ ତତୋ ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଯୌନୌ ମୁଦ୍ରଯୋଦ୍ଭଵସଞ୍ଜ୍ଞଯା ।୮୨.୦୦୫ ହୃତ୍ସମ୍ପୁଟିତମନ୍ତ୍ରେଣ(୧) ରେଚକେନ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ॥୮୨.୦୦୫ ଓଂ ହାଂ ହାଂ ହାଂ ଆତ୍ମନେ ନମଃ(୨) ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନେ ନିର୍ଧୂମେ ଜୁହୁଯାଦିଷ୍ଟସିଦ୍ଧଯେ ।୮୨.୦୦୬ ଅପ୍ରଵୃଦ୍ଧେ ସଧୂମେ ତୁ ହୋମୋ ଵହ୍ନୌ ନ ସିଦ୍ଧ୍ଯତି ॥୮୨.୦୦୬ ସ୍ନିଗ୍ଧଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତଃ ସୁଗନ୍ଧିଃ ଶସ୍ଯତେଽନଲଃ ।୮୨.୦୦୭ ଵିପରୀତସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗୀ ଚ ଭୂମିସ୍ପର୍ଶଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ ॥୮୨.୦୦୭ ଇତ୍ଯେଵମାଦିଭିଶ୍ଚିହ୍ନୈର୍ହୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ କଲ୍ମଷଂ ।୮୨.୦୦୮ ପାପଭକ୍ଷଣହୋମେନ(୩) ଦହେଦ୍ଵା ତଂ ଭଵାତ୍ମନା ॥୮୨.୦୦୮ ଦ୍ଵିଜତ୍ଵାପାଦନାର୍ଥାଯ ତଥା ରୁଦ୍ରାଂଶଭାଵନେ ।୮୨.୦୦୯ ଆହାରବୀଜସଂଶୁଦ୍ଧୌ(୪) ଗର୍ଭାଧାନାଯ ସଂସ୍ଥିତୌ ॥୮୨.୦୦୯ ସୀମନ୍ତେ ଜନ୍ମତୋ ନାମକରଣାଯ ଚ ହୋମଯେତ୍ ।୮୨.୦୧୦ ଶତାନି ପଞ୍ଚ ମୂଲେନ ଵୌଷଡାଦିଦଶାଂଶତଃ ॥୮୨.୦୧୦ ଶିଥିଲୀଭୂତବନ୍ଧସ୍ଯ ଶକ୍ତାଵୁତ୍କର୍ଷଣଂ ଚ ଯତ୍ ।୮୨.୦୧୧ ଆତ୍ମନୋ ରୁଦ୍ରପୁତ୍ତ୍ରତ୍ଵେ ଗର୍ଭାଧାନଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ ॥୮୨.୦୧୧ ସ୍ଵାନ୍ତତ୍ର୍ଯାତ୍ମଗୁଣଵ୍ଯକ୍ତିରିହ ପୁଂସଵନଂ ମତଂ ।୮୨.୦୧୨ ମାଯାତ୍ମନୋର୍ଵିଵେକେନ ଜ୍ଞାନଂ ସୀମନ୍ତଵର୍ଧନଂ ॥୮୨.୦୧୨ ଶିଵାଦିତତ୍ତ୍ଵଶୁଦ୍ଧେସ୍ତୁ ସ୍ଵୀକାରୋ ଜନନଂ ମତଂ ।୮୨.୦୧୩ ବୋଧନଂ ଯଚ୍ଛିଵତ୍ଵେନ ଶିଵତ୍ଵାର୍ହସ୍ଯ ନୋ ମତଂ(୧) ॥୮୨.୦୧୩ ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାତ୍ମାନଂ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵହ୍ନିକଣୋପମଂ ।୮୨.୦୧୪ ଵିଦଧୀତ ସମାଦାଯ ନିଜେ ହୃଦଯପଙ୍କଜେ ॥୮୨.୦୧୪ ତତଃ କୁମ୍ଭଯୋଗେନ ମୂଲମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍ ।୮୨.୦୧୫ କୁର୍ଯାତ୍ସମଵଶୀଭାଵଂ ତଦା ଚ ଶିଵଯୋର୍ହୃଦି ॥୮୨.୦୧୫ ବ୍ରହ୍ମାଦିକାରଣାତ୍ଯାଗକ୍ରମାଦ୍ରେଚକଯୋଗତଃ ।୮୨.୦୧୬ ନୀତ୍ଵା ଶିଵାନ୍ତମାତ୍ମାନମାଦାଯୋଦ୍ଭଵମୁଦ୍ରଯା ॥୮୨.୦୧୬ ହୃତ୍ସମ୍ପୁଟିତମନ୍ତ୍ରେଣ ରେଚକେନ ଵିଧାନଵିତ୍ ।୮୨.୦୧୭ ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯାମ୍ଭୋଜକର୍ଣିକାଯାଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍ ॥୮୨.୦୧୭ ପୂଜାଂ ଶିଵସ୍ଯ ଵହ୍ନେଶ୍ଚ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯାତ୍ତଦୋଚିତାଂ ।୮୨.୦୧୮ ପ୍ରଣତିଞ୍ଚାତ୍ମନେ ଶିଷ୍ଯଂ ସମଯାନ୍ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତଥା ॥୮୨.୦୧୮ ଦେଵଂ ନ ନିନ୍ଦେଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ନିର୍ମାଲ୍ଯାଦି ନ ଲଙ୍ଘଯେତ୍ ।୮୨.୦୧୯ ଶିଵାଗ୍ନିଗୁରୁପୂଜା ଚ କର୍ତଵ୍ଯା ଜୀଵିତାଵଧି ॥୮୨.୦୧୯ ବାଲବାଲିଶଵୃଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୀଭୋଗଭୁଗ୍ଵ୍ଯାଧିତାତ୍ମନାଂ ।୮୨.୦୨୦ ଯଥାଶକ୍ତି ଦଦୀତାର୍ଥଂ(୨) ସମର୍ଥସ୍ଯ ସମଗ୍ରକାନ୍ ॥୮୨.୦୨୦ ଭୂତାଙ୍ଗାନି ଜଟାଭସ୍ମଦଣ୍ଡକୌପୀନସଂଯମାନ୍ ।୮୨.୦୨୧ ଈଶାନାଦ୍ଯୈର୍ହୃଦାଦ୍ଯୈର୍ଵା ପରିଜପ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମାତ୍ ॥୮୨.୦୨୧ ସ୍ଵାହାନ୍ତସଂହିତମନ୍ତ୍ରୈଃ ପାତ୍ରେଷ୍ଵାରୋପ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍ ।୮୨.୦୨୨ ସମ୍ପାଦିତଦ୍ରୁତଂ ହୁତ୍ଵା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶାଯ ଦର୍ଶଯେତ୍ ॥୮୨.୦୨୨ ରକ୍ଷଣାଯ ଘଟାଧସ୍ତାଦାରୋପ୍ଯ କ୍ଷଣମାତ୍ରକଂ ।୮୨.୦୨୩ ଶିଵାଦାଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ଦଦୀତ ଯତିନେ ଗୁରୁଃ ॥୮୨.୦୨୩ ଏଵଂ ସମଯଦୀକ୍ଷାଯାଂ ଵିଶିଷ୍ଟାଯାଂ ଵିଶେଷତଃ ।୮୨.୦୨୪ ଵହ୍ନିହୋମାଗମଜ୍ଞାନଯୋଗ୍ଯଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଶିଶ୍ରୁଃ ॥୮୨.୦୨୪ ଇତ୍ଯାଦିମହାପୁରାଣେ ଆଗ୍ନେଯେ ସମଯଦୀକ୍ଷାକଥନଂ ନାମ ଦ୍ଵ୍ଯଶୀତିତମୋଽଧ୍ଯାଯଃ ॥ ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସଂସ୍କାରଦୀକ୍ଷାଯା ଵିଧାନଂ ଶୃଣୁ ଷଣ୍ମୁକ। ଆଵାହଯେନ୍ମହେଶସ୍ଯ ଵହ୍ନିସ୍ଥସ୍ଯ ଶିରୋ ହୃଦି

ସଂଶ୍ଲିଷ୍ଟୌ ତୌ ସମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ସନ୍ତର୍ପ୍ପ ହୃଦଯାନ୍ମନା। ତତୋଃ ସନ୍ନିଧଯେ ଦଦ୍ଯାତ୍ତେନୈଵାହୁତିପଞ୍ଚକଂ

ଏହି ଦୁଇଁକୁ ଏକତ୍ର କରି, ହୃଦୟର ଭାବରେ ପୂଜା କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ସେମାନଙ୍କର ଉପସ୍ଥିତି ପାଇଁ, ସେଇପରି ପାଞ୍ଚଟି ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

କୁସୁମେନାସ୍ତ୍ରଲିପ୍ତେନ ତାଡଯେତ୍ତଂ ହୃଦା ଶିଶୁଂ। ପ୍ରସ୍ଫୁରତ୍ତାରକାକାରଂ ଚୈତନ୍ଯଂ ତତ୍ର ବାଵଯେତ୍

ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ଲିପ୍ତ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁଙ୍କର ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁବା, ଏବଂ ସେଠାରେ ତାରା ଆକୃତିରେ ଚେତନା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଉଛି ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରିବା।

ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତତ୍ର ହୁଙ୍କାରମୁକ୍ତଂ ରେଚକଯୋଗତଃ। ସଂହାରିଣ୍ଯା ତଦାକୃଷ୍ଯ ପୂରକେଣ ହୃଦି ନ୍ଯସେତ୍

ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, 'ହୁଁ' ଧ୍ୱନିକୁ ନିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ପରେ ସଂହାରୀ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଆଣି, ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ରଖିବା।

ତତୋ ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଯୌନୌ ମୁଦ୍ରଯୋଦ୍ଭଵସଞ୍ଜ୍ଞଯା। ହୃତ୍‌ସମ୍ପୁଟିତମନ୍ତ୍ରେଣ ରେଚକେନ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ତାପରେ ବାଣୀଶ୍ୱରୀ ଏବଂ ଉତ୍ପତ୍ତିର ଚିହ୍ନ ସହିତ ମୁଦ୍ରା କରି, ହୃଦୟରେ ଥିବା ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ନିଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

ଓଂ ହାଂ ହାଂ ହାଂ ଆତ୍ମନେ ନମଃ । ଜାଜ୍ଵଲ୍ଯମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧୂମେ ଜୁହୁଯାଦିଷ୍ଟସିଦ୍ଧଯେ। ଅପ୍ରଵୃଦ୍ଧେ ସଧୂମେ ତୁ ହୋମୋ ଵହ୍ନୌ ନ ସିଧ୍ଯତି

'ଓଁ ହାଁ ହାଁ ହାଁ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।' ଯେତେବେଳେ ଅଗ୍ନି ଧୂମ ଛାଡ଼ି ଜ୍ୱଳିଉଛି, ଇଚ୍ଛିତ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅଗ୍ନି ଭଲଭାବେ ଜ୍ୱଳିନାହିଁ କିମ୍ବା ଧୂମାବୃତ, ତେବେ ହୋମ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ।

ସ୍ନିଗ୍ଧଃ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାଵର୍ତ୍ତଃ ସୁଗନ୍ଧିଃ ଶସ୍ଯତେଽନଲଃ। ଵିପରୀତସ୍ଫୁଲିଙ୍ଗୀ ଚ ଭୂମିସ୍ପର୍ଶଃ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ଯେଉଁ ଅଗ୍ନି ମୃଦୁ, ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତନ ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଥାଏ, ସେଉଁଠି ଅଗ୍ନି ପ୍ରଶଂସିତ। ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିର ଚିଙ୍ଗା ଉଲ୍ଟା ଓ ଭୂମିକୁ ଛୁଏ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଇତ୍ଯେଵମାଦିଭିଶ୍ଚିହ୍ନୈର୍ହୁତ୍ଵା ଶିଷ୍ଯଷ୍ଯ କଲ୍ମଷଂ। ପାପଭକ୍ଷଣହୋମେନ ଦହେଦ୍ଵା ତଂ ଭଵାତ୍ମନା

ଏପରି ଚିହ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ ହୋମ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ଦୋଷ ଗୁରୁ ଦଗ୍ଧ କରନ୍ତି, କିମ୍ବା ପାପ ଭକ୍ଷଣ ଅଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଶେଷ କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵିଜତ୍ଵାପାଦନାର୍ଥାଯ ତଥା ରୁଦ୍ରାଂଶଭାଵନେ। ଆହାରଵୀଜ ସଂଶୁଦ୍ଧୌ ଗର୍ଭାଧାନାଯ ସଂସ୍ଥିତୋ

ଦ୍ୱିଜତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ ଓ ରୁଦ୍ରାଂଶ ଚିନ୍ତନ ପାଇଁ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ବୀଜ ପବିତ୍ର ହେଲେ, ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟା କରାଯାଏ।

ସୀମନ୍ତେ ଜନ୍ମତୋ ନାମକରଣାଚ ଚ ହୋମଯେତ୍। ଶତାନି ପଞ୍ଚ ମୂଲେନ ଵୌଷଡାଦିଦଶାଂଶତଃ

ସୀମାନ୍ତ, ଜନ୍ମ ପରେ ଓ ନାମକରଣ ସମୟରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଞ୍ଚଶେ ଓ ବଉଷଡ଼ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶତଶତ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଶିଥିଲୀଭୂତବନ୍ଧସ୍ଯ ଶକ୍ତାଵୁତ୍‌କର୍ଷଣଂ ଚ ଯତ୍। ଆତ୍ମନୋ ରୁଦ୍ରପୁତ୍ରତ୍ଵେ ଗର୍ଭାଧାନଂ ତଦୁଚ୍ଯତେ

ଯେତେବେଳେ ବନ୍ଧନ ଢିଲା ହୁଏ ଓ ଶକ୍ତି ଉନ୍ନତିକୁ ପାଏ, ସେହି ଗର୍ଭାଧାନ କ୍ରିୟାକୁ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସ୍ଵାନ୍ତତ୍ର୍ଯାତ୍ମଗୁଣଵ୍ଯକ୍ତିରିହ ପୁଂସଵନଂ ମତଂ। ମାଯାତ୍ମନୋଵିଵେକେନ ଜ୍ଞାନଂ ସୀମନ୍ତଵର୍ଦ୍ଧନଂ

ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନତା ଗୁଣର ପ୍ରକାଶକୁ ଏଠାରେ ପୁଂସବନ କୁହାଯାଏ। ମାୟା ଆତ୍ମା ଓ ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ଭିନ୍ନତା ଜାଣିବା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ, ସୀମାନ୍ତ ବୃଦ୍ଧିର କ୍ରିୟା।

ଶିଵାଦିତତ୍ତ୍ଵଶ୍ରୁଦ୍ଧେସ୍ତୁ ସ୍ଵୀକାରୋଜନନଂ ମତଂ। ବୋଧନଂ ଯଚ୍ଛିଵତ୍ଵେନ ଶିଵତ୍ଵାର୍ହସ୍ଯ ନୋ ମତଂ

ଶିବ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱର ପବିତ୍ରତା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଜନନ କୁହାଯାଏ। ଶିବ ଭାବରେ ବୋଧ କୁ ଶିବତ୍ୱ ଅର୍ହ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାତ୍ମାନଂ ସ୍ଫୁରଦ୍ଵହ୍ନିକଣୋପମଂ। ଵିଦଧୀତ ସମାଦାଯ ନିଜେ ହୃଦଯପଙ୍କଜେ

ସଂହାର ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ଚିଙ୍ଗା ପରି ନିଜ ହୃଦୟର ପଦ୍ମରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ତତଃ କୁମ୍ଭକଯୋଗେନ ମୂଲମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍। କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ସମଵଶୀଭାଵଂ ତଦା ଚ ଶିଵଯୋର୍ହୃଦି

ତାପରେ କୁମ୍ଭକ ଅଭ୍ୟାସରେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଇ ଶିବଙ୍କର ହୃଦୟରେ ସମତା ଭାବ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

ବ୍ରହ୍ମାଦିକାରଣାତ୍ଯାଗକ୍ରମାଦ୍ରେଚକଯୋଗତଃ। ନୀତ୍ଵା ଶିଵାନ୍ତମାତ୍ମାନମାଦାଯୋଦ୍ଭଵମୁଦ୍ରଯା

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି କାରଣ ତ୍ୟାଗ କ୍ରମରେ ନିଶ୍ୱାସ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଶିବର ସେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନେଇଯାଇ, ଉତ୍ପତ୍ତି ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଧାରଣ କରିବା।

ହୃତ୍‌ସମ୍ପୁଟିତମନ୍ତ୍ରେଣ ରେଚକେନ ଵିଧାନଵିତ୍। ଶିଷ୍ଯସ୍ଯ ହୃଦଯାମ୍ଭୋଜକର୍ଣିକାଯାଂ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍

ମନ୍ତ୍ରଟିକୁ ହୃଦୟର ମନ୍ଦାର ଫୁଲ ଭିତରେ ରଖି, ଶିଖ୍ୟକୁ ଶିଖ୍ୟା ଦେବା ଉପାୟ ଅନୁସାରେ, ଗୁରୁ ଜଣେ ଜଣେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟର ମନ୍ଦାର ମୁଣ୍ଡରେ ଏହାକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ।

ପୂଜାଂ ଶିଵସ୍ଯ ଵହ୍ନେଶ୍ଚ ଗୁରୁଃ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତଦୋଚିତାଂ। ପ୍ରଣତିଞ୍ଚାତ୍ମନେ ଶିଷଯଂ ସମଯାନ୍ ଶ୍ରାଵଯେତ୍ତଥା

ଗୁରୁ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ନିଜକୁ ନମସ୍କାର କରିବେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିୟମ ଶିଖେଇବେ ଓ ସମସ୍ତ ନିୟମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ଦେଵଂ ନ ନିନ୍ଦେଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରାଣି ନିର୍ମ୍ମାଲ୍ଯାଦିନ ଲଙ୍ଘଯେତ୍। ଶିଵାଗ୍ନିଗୁରୁପୂଜା ଚ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯା ଜୀଵତାଵଧି

ଦେବତା ବା ଶାସ୍ତ୍ରକୁ କେବେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବ୍ୟବହୃତ ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୀବନ ରହିଛି, ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପୂଜା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କରିବା ଦରକାର।

ବାଲବାଲିଶଵୃଦ୍ଧସ୍ତ୍ରୀଭୋଗଭୁଗ୍‌ଵ୍ଯାଧିତାତ୍ମନାଂ। ଯଥାଶକ୍ତି ଦଦୀତାର୍ଥଂ ସମର୍ଥସ୍ଯ ସମଗ୍ରକାନ୍

ଶିଶୁ, ଅଜ୍ଞାନୀ, ବୃଦ୍ଧ, ଜଣାଣୀ, ଭୋଗରତ, ଓ ରୋଗୀଙ୍କୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ସମର୍ଥ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ୍।

ଭୂତାଙ୍ଗାନି ଜଟାଭସ୍ମଦଣ୍ଡକୌପୀନସଂଯମାନ୍। ଈଶାନାଦ୍ଯୈର୍ହୃଦାଦ୍ଯୈର୍ଵା ପରିଜପ୍ଯ ଯଥାକ୍ରମାତ୍

ଦେହର ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ, ଜଟା, ଭସ୍ମ, ଦଣ୍ଡ, କଉପୀନ ଓ ନିୟମଗୁଡିକୁ, ଇଶାନ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ହୃଦୟ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ନିୟମିତ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସ୍ଵାହାନ୍ତସଂହିତାମନ୍ତ୍ରୈଃ ପ୍ରାତ୍ରେଷ୍ଵାରୋପ୍ଯ ପୂର୍ଵଵତ୍। ସମ୍ପାଦିତଦ୍ରୁତଂ ହୁତ୍ଵା ସ୍ଥଣ୍ଡିଲେଶାଯ ଦର୍ଶଯେତ୍

ସ୍ୱାହା ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହୁଏଥିବା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଭାବରେ ପାତ୍ରରେ ରଖି, ନିୟମିତ ହୋମ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭାଗଟିକୁ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳକୁ ଦେଖାଇବା ଉଚିତ୍।

ରକ୍ଷଣାଯ ଘଟାଧସ୍ତାଦାରୋପ୍ଯ କ୍ଷଣମାତ୍ରକଂ। ଶିଵାଦାଜ୍ଞାଂ ସମାଦାଯ ଦଦୀତ ଵ୍ରତିନେ ଗୁରୁଃ

ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଘଡ଼ା ତଳେ କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରଖି, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ନେଇ, ଗୁରୁ ଏହାକୁ ବ୍ରତୀଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ।

ଏଵଂ ସମଯଦୀକ୍ଷାଯାଂ ଵିଶିଷ୍ଟାଯାଂ ଵିଶେଷତଃ। ଵହ୍ନିହୋମାଗମଜ୍ଞାନଯୋଗ୍ଯଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଶିଶୁଃ

ଏପରି ଭାବେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ନିୟମ ଦୀକ୍ଷା ହେଲେ, ଶିଷ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋମ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ।