ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଅତ୍ଯର୍ଥଂ ଭାଵଯେଦ୍ଦେଵଂ ଜ୍ଞାନଖଡ୍ଗକରୋ ଗୁରୁଃ। ନେର୍ଋତୀଂ ଦିଶମାସାଦ୍ଯ ପ୍ରକ୍ଷିପେଦୁଦଗାନନଃ

ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ ତଳୱାର ଧରି ଦେବତାକୁ ଗଭୀର ଭାବନା କରିବା; ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ନିରୃତି ଦିଗକୁ ଯାଇ ତାହା ନିକ୍ଷେପ କରିବା।

ଅର୍ଘ୍ଯାମ୍ବୁପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଞ୍ଚ ସମସ୍ତାନ୍ ମଖମଣ୍ଡପେ। ଚତୁଷ୍ପଥାନ୍ତସଂସ୍କାରୈର୍ଵୀକ୍ଷଣାଦ୍ଯୈଃ ସୁସଂସ୍କୃତୈଃ

ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ସାମଗ୍ରୀ ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା; ଚାରି ରାସ୍ତାର ଶୁଭ କ୍ରିୟା, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଚିତାପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ।

ଵିକ୍ଷିପ୍ଯ ଵିକିରାଂସ୍ତତ୍ର କୁଶକୂର୍ଚ୍ଚୋପସଂହରେତ୍ । ତାନୀଶଦିଶି ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାମାସନାଯୋପକଲ୍ପଯେତ୍

ସେଠାରେ ଅଞ୍ଜଳି ବିକିରି କରି, କୁଶ ଗ୍ରାସ ଏକଠା କରିବା; ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତାହା ପାଇଁ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।

ନୈର୍ଋତେ ଵାସ୍ତୁଗୀର୍ଵାଣା ଦ୍ଵାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ପ୍ରପୂଜଯେତ୍। ପଶ୍ଚିମାଭିମୁଖଂ କୁମ୍ଭଂ ସର୍ଵଦାନ୍ଯୋପରି ସ୍ଥିତମ୍

ନୈୃତ୍ୟ ଓ ବାସ୍ତୁ ଦିଗର ଦ୍ୱାରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କୁମ୍ଭ ଉପରେ ଏକ କୁମ୍ଭ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯାଇ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଦରକାର।

ପ୍ରଣଵେନ ଵୃଷାରୂଢଂ ସିହସ୍ଥାଂ ଵର୍ଦ୍ଧନୀନ୍ତତଃ। କୁମ୍ଭେ ଶାଙ୍ଗଂ ଶିଵନ୍ଦେଵଂ ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାମସ୍ତ୍ରମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ବୃଷଭ ଉପରେ ବସିଥିବା ଓ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ବର୍ଦ୍ଧନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, କୁମ୍ଭରେ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଧନୁଧାରୀ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।

ଦିକ୍ଷୁ ଶକ୍ରାଦିଦିକ୍ପାଲାନ୍ ଵିଷ୍ଣୁବ୍ରହ୍ମଶିଵାଦିକାନ୍। ଵର୍ଦ୍ଧନୀଂ ସମ୍ଯଗାଦାଯ ଘଟପ୍ଟଷ୍ଠାନୁଗାମିନୀଂ

ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗପାଳମାନେ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ନେଇ, ବର୍ଦ୍ଧନୀଙ୍କୁ କୁମ୍ଭ ଓ ଏଠିରେ ଅଠ ଦିଗପାଳଙ୍କ ସହିତ ନେଇବା ଉଚିତ।

ଶିଵାଜ୍ଞାଂ ଶ୍ରାଵଯେନ୍ମନ୍ତ୍ରୀ ପୂର୍ଵାଦୀଶାନଗୋଚରମ୍। ଅଵିଚ୍ଛିନ୍ନପଯୋଧାରାଂ ମୂଲମନ୍ତ୍ରମୁଦୀରଯେତ୍

ପୁରୋହିତ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଘୋଷଣା କରିବେ। ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଜଳଧାରା ସହିତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ।

ସମନ୍ତାଦ୍ ଭ୍ରାମଯେଦେନାଂ ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶସ୍ତ୍ରରୂପିଣୀମ୍। ପୂର୍ଵଂ କଲଶମାରୋପ୍ଯ ଶସ୍ତ୍ରାର୍ଥନ୍ତସ୍ଯ ଵାମତଃ

ସେ ବର୍ଦ୍ଧନୀଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ର ରୂପେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଚାଲାଇବେ। ପ୍ରଥମେ କୁମ୍ଭକୁ ରଖି, ଶସ୍ତ୍ରକୁ ତାହାର ବାମପାଖରେ ରଖିବେ।

ସମଗ୍ରାସନକେ କୁମ୍ଭେ ଯଜେଦ୍ଦେଵଂ ସ୍ଥିରାସନେ। ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାଂ ପ୍ରଣଵସ୍ଥାଯାମାଯୁଧନ୍ତଦନୁ ଦ୍ଵଯୋଃ

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ଉପରେ ଥିବା କୁମ୍ଭରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ଭାବେ ବସାଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବର୍ଦ୍ଧନୀରେ ଓଁକାର ସ୍ଥାନରେ ଓ ଶସ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବେ।

ଭଗଲିଙ୍ଗସମାଯୋଗଂ ଵିଦଧ୍ଯାଲ୍ଲିଙ୍ଗମୁଦ୍ରଯା। କୁମ୍ଭେ ନିଵେଦ୍ଯ ବୋଧାସିଂ ମୂଲମନ୍ତ୍ରଜପନ୍ତଥା

ଭଗ ଓ ଲିଙ୍ଗର ସଂଯୋଗ ଲିଙ୍ଗ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା କରିବେ। କୁମ୍ଭରେ ନିବେଦନ କରି, ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ବୋଧନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିବେ।

ତଦ୍ଦଶାଂଶ୍ନ ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯାଂ ରକ୍ଷାଂ ଵିଜ୍ଞାପଯେଦପି । ଗଣେଶଂ ଵାଯଵେଽଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ହରଂ ପଞ୍ଚାମୃତାଦିଭିଃ

ବର୍ଦ୍ଧନୀର ଦଶମ ଭାଗରେ ରକ୍ଷା ଘୋଷଣା କରିବେ। ଗଣେଶ ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପଛରେ ହରଙ୍କୁ ପଞ୍ଚାମୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବେ।

ସ୍ନାପଯେତ୍ ପୂର୍ଵଵତ୍ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ କୁଣ୍ଡେ ଚ ଶିଵପାଵକମ୍। ଵିଧିଵଚ୍ଚ ଚରୁଂ କୃତ୍ଵା ସମ୍ପାତାହୁତିଶୋଧିତମ୍

ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇ, ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡରେ ଶିବ ପାବକକୁ ନିବେଦନ କରିବେ। ବିଧିମତ ଭାବେ ଚାରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ।

ଦେଵାଗ୍ନ୍ଯାତ୍ମଵିଭେଦେନ ଦର୍ଵ୍ଯା ତଂ ଵିଭଜେତ୍ତ୍ରିଧା। ଦତ୍ଵା ଭାଗୌ ଶିଵାଗ୍ନିଭ୍ଯାଂ ସଂରକ୍ଷେଦ୍ଭାଗମାତ୍ମନି

ଦର୍ଭି ଦ୍ୱାରା ଦେବତା, ଅଗ୍ନି ଓ ନିଜ ପାଇଁ ତିନି ଭାଗ କରିବେ। ଶିବ ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଭାଗ ଦେଇ, ଏକ ଭାଗ ନିଜ ପାଖରେ ରଖିବେ।

ଶରେଣ ଵର୍ମ୍ମଣା ଦେଯଂ ପୂର୍ଵତୋ ଦନ୍ତଧାଵନମ୍। ତସ୍ମାଦ୍‌ଘୋରଶିଖାଭ୍ଯାଂ ଵା ଦକ୍ଷିଣେ ପଶ୍ଚିମେ ମୃଦାଂ

ଦନ୍ତଧାବନ କାଠି ଓ ବର୍ମ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦେବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଭୟାନକ ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମାଟି ଦେବା ଦରକାର।

ସଦ୍ଯୋଜାତେନ ଚ ହୃଦା ଚୋତ୍ତରେ ଵାମନୀକୃତମ୍ । ଜଲଂ ଵାମେନ ଶିରସା ଈଶେ ଗନ୍ଧାନ୍ଵିତଂ ଜଲମ୍

ସଦ୍ୟୋଜାତ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ବାମ ହାତରେ କରିବେ। ବାମ ହାତରେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଜଳ ଦେଇ, ଈଶାନଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ ଦେବେ।

ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯଂ ପଲାଶାଦିପୁଟକଂ ଵୈ ସମନ୍ତତଃ। ଐଶାନ୍ଯାଂ କୁସୁମଂ ଦଦ୍ଯାଦାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ଦିଶି ରୋଚନାଂ

ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ପଳାଶ ପତ୍ରର ପୁଡିକୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଦେବେ। ଆଇଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଫୁଲ ଓ ଅଗ୍ନେୟ ଦିଗରେ ରୋଚନା ଦେବେ।

ଅଗୁରୁଂ ନିର୍ଋତାଶାଯାଂ ଵାଯଵ୍ଯାଂ ଚ ଚତୁଃ ସମମ୍। ହୋମଦ୍ରଵ୍ଯାଣି ସର୍ଵାଣି ସଦ୍ଯୋଜାତୈଃ କୁଶୈଃ

ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ଅଗୁରୁ ଦେବେ, ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ଚାରି ଭାଗରେ। ସମସ୍ତ ହୋମ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଦ୍ୟୋଜାତ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଦେବେ।

ଦଣ୍ଡାକ୍ଷସୂତ୍ରକୌପୀନଭିକ୍ଷାପାତ୍ରାଣି ରୂପିଣେ। କଜ୍ଜଲଂ କୁଙ୍କୁମନ୍ତୈଲଂ ଶଲାକାଂ କେଶଶୋଧନୀଂ

ଅବତାର ରୂପକୁ ଦଣ୍ଡ, ଅକ୍ଷମାଳା, ଜନ୍ୟୁ, କଉପୀନ, ଭିକ୍ଷାପାତ୍ର, କାଜଳ, କୁଙ୍କୁମ ତେଲ, ଛୋଟ କାଠି ଓ କେଶ ଶୁଧାରିବା ଉପକରଣ ଦେବେ।

ତାମ୍ବୂଲଂ ଦର୍ପଣଂ ଦଦ୍ଯାଦୁତ୍ତରେ ରୋଚନାମପି। ଆସନଂ ପାଦୁକେ ପାତ୍ରଂ ଯୋଗପଟ୍ଟାତପତ୍ରକମ୍

ତାମ୍ବୁଳ, ଦର୍ପଣ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରୋଚନା ଦେବେ। ଆସନ, ପାଦୁକା, ପାତ୍ର, ଯୋଗପଟ୍ଟା ଓ ଛତା ଦେବେ।

ଐଶାନ୍ଯାମୀଶମନ୍ତ୍ରେଣ ଦଦ୍ଯାଦୀଶାନତୁଷ୍ଟଯେ। ପୂର୍ଵସ୍ଯାଞ୍ଚରୁକଂ ସାଜ୍ଯଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ ଗନ୍ଧାଦିକଂ ନଵେ

ଆଇଶାନ୍ୟ ଦିଗରେ ଈଶାନ ମନ୍ତ୍ରରେ ଈଶାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ନିବେଦନ କରିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଘୃତ ସହିତ ଚାରୁ ଓ ନବ ଦିଗରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେବେ।

ପଵିତ୍ରାଣି ସମାଦାଯ ପ୍ରୋକ୍ଷିତାନ୍ଯର୍ଘ୍ଯଵାରିଣା। ସଂହିତାମନ୍ତ୍ରପୂତାନି ନୀତ୍ଵା ପାଵକସନ୍ନିଧିଂ

ପବିତ୍ର ଉପକରଣ ନେଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳରେ ଛିଟି ଦେଇ, ସଂହିତା ମନ୍ତ୍ରରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଏହାକୁ ଅଗ୍ନି ସାମ୍ନାରେ ନେଇଯିବେ।

କୃଷ୍ଣାଜିନାଦିନାଽଽଚ୍ଛାଦ୍ଯ ସ୍ମରନ୍ ସଂଵତ୍ସରାତ୍ମକମ୍। ସାକ୍ଷଇଣଂ ସର୍ଵକୃତ୍ଯାନାଂ ଗୋପ୍ତାରଂ ଶିଵମଵ୍ଯଯଂ

କଳା ମୃଗଚର୍ମ ଦେଇ ଢାକି, ବର୍ଷ ରୂପ ଭାବନା କରି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସକ୍ଷାତ୍ ରକ୍ଷକ, ଶୁଭ ଓ ଅବିନାଶୀ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଵେତି ହେତି ପ୍ରଯୋଗେଣ ମନ୍ତ୍ରସଂହିତଯା ପୁନଃ। ଶୋଧଯେଚ୍ଚ ପଵିତ୍ରାଣି ଵାରାଣାମେକଵିଂଶତିଂ

ତାପରେ 'ସ୍ୱେତି ହେତି' ମନ୍ତ୍ର ଓ ମନ୍ତ୍ରସମୂହ ଦ୍ୱାରା, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରକୁ ଏକୋଇଶ ଥର ପାଣିରେ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଗୃହାଦି ଵେଷ୍ଟଯେତ୍ସୂତ୍ରୈର୍ଗନ୍ଧାଦ୍ଯଂ ରଵଯେ ଦଦେତ୍। ପୂଜିତାଯ ସମାଚମ୍ଯ କୃତନ୍ଯାସଃ କୃତାର୍ଘ୍ଯକଃ

ଘର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ସୂତ୍ର ଦେଇ ବାନ୍ଧି, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, ପୂଜା କରି ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନ୍ୟାସ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।

ନନ୍ଦ୍ଯାଦିବ୍ଯୋଽଥ ଗନ୍ଧାଖ୍ଯଂ ଵାସ୍ତୋଶ୍ଚାଥ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ଚ । ଶସ୍ତ୍ରେଭ୍ଯୋ ଲୋକପାଲେବ୍ଯଃ ସ୍ଵନାମ୍ନା ଶିଵକୁମ୍ଭକେ

ତାପରେ ନନ୍ଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଗନ୍ଧ ଦେବତା, ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶସ୍ତ୍ର, ଦିଗପାଳମାନେ ଓ ନିଜ ନାମରେ ଶୁଭ କଳଶକୁ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵର୍ଦ୍ଧନ୍ଯୈ ଵିଘ୍ନରାଜାଯ ଗୁରଵେ ହ୍ଯାତ୍ମନେ ଯଜେତ୍। ଅଥ ସର୍ଵୌଷଧୀଲିପ୍ତଂ ଧୂପିତଂ ପୁଷ୍ପଦୂର୍ଵଯା

ବୃଦ୍ଧିଦାତ୍ରୀ, ବିଘ୍ନରାଜ, ଗୁରୁ ଓ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଲଗାଇ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଦୁର୍ବା ଦ୍ୱାରା ଧୂପ କରିବା ଉଚିତ।

ଆମନ୍ତ୍ରଯ ଚ ପଵିତ୍ରଂ ତତ୍ ଵିଧାଯାଞ୍ଜଲିମଧ୍ଯଗମ୍। ଆସସ୍ତଵିଧିଚ୍ଛିଦ୍ରପୂରଣେ ଚ ଵିଧି ପ୍ରତି

ସେଇ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ରକୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଦୁଇ ହାତ ମଧ୍ୟରେ ରଖି, କ୍ରିୟାର କୌଣସି ଅପୂର୍ଣ୍ଣତା ପୂରଣ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଭଵାମନ୍ତ୍ରଯାମି ତ୍ଵାଂ ତ୍ଵଦିଚ୍ଛାଵାପ୍ତିକାରିକାଂ। ତତ୍ସିଦ୍ଧିମନୁଜାନୀହି ଯଜତଶ୍ଚିଦଚିତ୍ପତେ

ହେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରୁଛି, ଯିଏ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ଚେତନା ଓ ଜଡର ସ୍ୱାମୀ, ଯିଏ ଯଜ୍ଞ କରେ, ସେଉଁଠି ସଫଳତା ଦିଅ।

ସର୍ଵଥା ସର୍ଵଦା ଶମ୍ଭୋ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ପ୍ରସୀଦ ମେ। ଆମନ୍ତ୍ରିତୋଽସି ଦେଵେଶ ସହ ଦେଵ୍ଯା ଗଣେଶ୍ଵରୈଃ

ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଓ ସମସ୍ତ ପରିସ୍ଥିତିରେ, ହେ ଶମ୍ଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ମୋତେ କୃପା କରନ୍ତୁ। ଦେବୀ ଓ ଗଣପତିମାନେ ସହିତ, ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଉଛି।