ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ମୂଲମନ୍ତ୍ରମଵିସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵୌଷଡନ୍ତଂ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍। ତଦଗ୍ନୌ ଜୁହୁଯାଦାଜ୍ଯଂ ଯଵସମ୍ମିତଧାରଯା

ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନୁହେଁ, 'ଭୌଷଟ୍' ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ପରେ ଯବ ପରିମାଣ ଘୃତ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେବା।

ଆଚାମଂ ଚନ୍ଦନଂ ଦତ୍ଵା ତାମ୍ବୂଲପ୍ରଭୃତୀନପି। ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦ୍‌ଭୂତିମାଵନ୍ଦ୍ଯ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍ପ୍ରଣତିଂ ପରଂ

ଅଚମନ କରି, ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ପାନ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଆଯିବା; ଭକ୍ତି ସହିତ ତାହାର ମହିମାକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଣାମ କରିବା।

ତତୋ ଵହ୍ଣିଂ ସମବ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଫଡନ୍ତାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଵରାନ୍। ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାହୃତ୍ଯ କ୍ଷମସ୍ଵେତ୍ଯଭିଧାଯ ଚ

ତାପରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ପୂଜା କରି, 'ଫଟ୍' ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି, ସଂହାର ମୁଦ୍ରା କରି, 'କ୍ଷମା କର' ବୋଲି କହିବା।

ଭାସୁରାନ୍ ପରିଧୀସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂରକେଣ ହୃଦାଽଣୁନା । ଶ୍ରଦ୍ଧ୍ଯା ପରଯାତ୍ମୀଯେ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ହୃଦମ୍ବୁଜେ

ଦେହର ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୃଦୟକମଳରେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ, ପ୍ରଭାମୟ ସୀମାକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯିବ; ପ୍ରାଣ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା।

ସର୍ଵପାକାଗ୍ରମାଦାଯ କୃତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲକଦ୍ଵଯମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଵହିର୍ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ କୁଣ୍ଡସନ୍ନିଧୌ

ସମସ୍ତ ପାକା ଖାଦ୍ୟ ନେଇ, ଦୁଇଟି ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରି, ଅଗ୍ନି କୁଣ୍ଡ ନିକଟରେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବଳି ଦେବା।

ଓଂ ହାଂ ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ପୂର୍ଵେ ମାତୃବ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣେ ତଥା। ଵାରୁଣେ ହାଂ ଗଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାହା ତେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ବଲିଃ

'ଓଁ ହାଁ' ପୂର୍ବଦିଗରେ ରୁଦ୍ରମାନେ, ଦକ୍ଷିଣରେ ମାତୃମାନେ, ବାରୁଣୀ ଦିଗରେ ଗଣମାନେ; ଏହି ବଳି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

ଉତ୍ତରେ ହାଞ୍ଚ ଯକ୍ଷେଭ୍ଯ ଈଶାନେ ହାଂ ଗ୍ରହେଭ୍ଯ ଉ । ଅଗ୍ନୌ ହାମସୁରେଭ୍ଯସ୍ଚ ରକ୍ଷୋବ୍ଯୋ ନୈର୍ଋତେ ବଲିଃ

ଉତ୍ତରେ ଯକ୍ଷମାନେ, ଈଶାନେ ଗ୍ରହମାନେ, ଅଗ୍ନିରେ ଅସୁରମାନେ, ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ରାକ୍ଷସମାନେ ବଳି ଦିଆଯିବ।

ଵାଯଵ୍ଯେ ହାଞ୍ଚ ନାଗେଭ୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମଧ୍ଯତଃ। ହାଂ ରାଶିଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଵହ୍ନୌ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ନୈର୍ଋତେ ତଥା

ବାୟବ୍ୟ ଦିଗରେ ନାଗମାନେ, ମଧ୍ୟରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ, ରାଶିମାନେ ଏବଂ ଅଗ୍ନିରେ ବିଶ୍ୱମାନେ ଓ ନୈୃତ୍ୟ ଦିଗରେ ବଳି ଦିଆଯିବ।

ଵାରୁଣ୍ଯାଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲାଯ ଅନ୍ତର୍ବଲିରୁଦାହୃତଃ। ଦ୍ଵିତୀଯେ ମଣ୍ଡଲେ ଵାହ୍ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଗ୍ନିଯମାଯ ଚ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ବଳି ଦିଆଯିବ; ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳର ବାହାରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନିୟମଙ୍କୁ ବଳି ଦିଆଯିବ।

ନୈର୍ଋତାଯ ଜଲେଶାଯ ଵାଯଵେ ଧନରକ୍ଷିଣେ। ଈଶାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵାଦୌ ହୀଶାନେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମଃ

ନୈୃତ୍ତ, ଜଳର ମାଲିକ, ବାୟୁ, ଧନର ରକ୍ଷକ, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ଈଶାନ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମୁଁ ଶିର ନମାଏ।

ନୈର୍ଋତେ ଵିଷ୍ଣଵେ ସ୍ଵାହା ଵାଯସାଦେର୍ଵହିର୍ବଲିଃ। ବଲିଦ୍ଵଯଗତାନ୍ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାଽଽତ୍ମନି

ନୈୃତ୍ତ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିବେଦନ, କାଉଁ ଓ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ପାଇଁ ବାହାରେ ଭୋଗ ଦିଆଯାଏ; ଦୁଇ ଭୋଗର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ନିଜ ମନରେ ଶାନ୍ତ କରାଯାଏ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ କପିଲାପୂଜନଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଏଭିର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରୈର୍ଯଜେଚ୍ଚ ଗାମ୍। ଓଂ କପିଲେ ନନ୍ଦେ ନମଃ ଓଂ କପିଲେ ଭଦ୍ରିକେ ନମଃ

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ମୁଁ କପିଳା ଗାଈର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ଗାଈଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ: ଓଁ କପିଳେ ନନ୍ଦେ ନମଃ, ଓଁ କପିଳେ ଭଦ୍ରିକେ ନମଃ।

ଓଂ କପିଲେ ସୁଶୀଲେ ନମଃ କପିଲେ ସୁରଭିପ୍ରଭେ। ଓଂ କପିଲେ ସୁମନସେ ନମଃ ଓଂ ଭୁକ୍ତିମୁକ୍ତିପ୍ରଦେ ନମଃ

ଓଁ କପିଳେ ସୁଶୀଳେ ନମଃ, କପିଳେ ସୁରଭିପ୍ରଭେ; ଓଁ କପିଳେ ସୁମନସେ ନମଃ, ଓଁ ଭୁକ୍ତି ମୁକ୍ତି ଦାୟିନୀ ନମଃ।

ସୌରଭେଯି ଜଗନ୍‌ମାତର୍ଦେଵାନାମମୃତପ୍ରଦେ। ଗୃହାଣ ଵରଦେ ଗ୍ରାସମୀପସିତାର୍ଥଞ୍ଚ ଦେହି ମେ

ହେ ସୌରଭି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ମାଆ, ଦେବତାମାନେ ଯାହାଠାରୁ ଅମୃତ ପାଆନ୍ତି, ଦୟାକରି ମୋର ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କର, ମୋ ଆଶା ପୂରଣ କର।

ଵନ୍ଦିତାଽସି ଵସିଷ୍ଠେନ ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରେଣ ଧୀମତା। କପିଲେ ହର ମେ ପାପଂ ଯନ୍ତଯା ଦୁଷ୍କୃତଂ କୃତମ୍

ତୁମକୁ ବସିଷ୍ଠ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ପୂଜା କରିଥିଲେ; ହେ କପିଳା, ମୋର ପାପ ଦୂର କର, ମୋର କରାଯାଇଥିବା ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ରୋକ।

ଗାଵୋ ମମାଗ୍ରତୋ ନିତ୍ଯଂ ଗାଵଃ ପୃଷ୍ଠତ ଏଵ ଚ। ଗାଵୋ ମେ ହୃଦଯେ ଚାପି ଗଵାଂ ମଧ୍ଯେ ଵସାମ୍ଯହମ୍

ଗାଈଗୁଡ଼ିକ ସଦା ମୋର ସାମ୍ନାରେ ଓ ପଛରେ ଅଛନ୍ତି; ଗାଈମାନେ ମୋର ହୃଦୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବସେ।

ଦତ୍ତଂ ଗୁହ୍ଣନ୍ତୁ ମେ ଗ୍ରାସଂ ଜପ୍ତ୍ଵା ସ୍ଯାଂ ନିର୍ମ୍ମଲଃ ଶିଵଃ। ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ଵିଦ୍ଯାପୁସ୍ତକାନି ଗୁରୁପାଦୌ ନମେନ୍ନରଃ

ମୁଁ ଯେ ଭୋଗ ଦେଇଛି, ଗାଈମାନେ ତାହା ଗୁପ୍ତ କରନ୍ତୁ; ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ମୁଁ ପବିତ୍ର ଓ ଶୁଭ ହେବି; ପୂଜା ପରେ ଜ୍ଞାନ ପୁସ୍ତକ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯଜେତ୍ ସ୍ନାତ୍ଵା ତୁ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପିକଯା ଶିଵମ୍। ପୀଠମୂର୍ତ୍ତିଶିଵାଙ୍ଗାନାଂ ପୂଜା ସ୍ଯାଦଷ୍ଟପୁଷିପିକା

ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସ୍ନାନ କରି, ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପିକା ଫୁଲରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପୀଠ, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଶିବଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫୁଲରେ ପୂଜା କରାଯିବ।

ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ଭୋଜନାଗାରେ ସୁଲିପ୍ତେ ପାକମାନଯେତ୍। ତତୋ ମୃତ୍ଯୁଞ୍ଜଯେନୈଵ ଵୌଷଡନ୍ତେନ ସପ୍ତଧା

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ସମୟରେ, ଭଲରେ ପୋତାଯାଇଥିବା ଭୋଜନ ଘରେ, ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ; ତାପରେ, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ମନ୍ତ୍ରରେ 'ଭୌଷଟ୍' ଶବ୍ଦ ସହିତ ସାତଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଜପ୍ତୈଃ ସଦର୍ଭଶଙ୍ଖସ୍ଥୈଃ ସିଞ୍ଚେତ୍ତଂ ଵାରିଵିନ୍ଦୁଭିଃ। ସର୍ଵପାକାଗ୍ରମୁଦ୍ଧତ୍ଯ ଶିଵାଯ ଵିନିଵେଦଯେତ୍

ଦର୍ଭା ଓ ଶଂଖ ଧରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଜଳର ବିନ୍ଦୁ ଛିଁଟିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବା ଦରକାର।

ଅଥାର୍ଦ୍ଧଂ ଚୁଲ୍ଲିକାହୋମେ ଵିଧାନାଯୋପକଲ୍ପଯେତ୍ । ଵିଶୋଧ୍ଯ ଵିଧିନା ଚୁଲ୍ଲୀଂ ତଦ୍ଵହ୍ନିଂ ପୂରକାହୁତିମ୍

ତାପରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ କୁ ଚୁଲିକା ଅଗ୍ନି ପୂଜା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚୁଲିକାକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ସେଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଆହୁତି ଦେବା ଦରକାର।

ହୁତ୍ଵା ନାଭ୍ଯଗ୍ନିନା ଚୈକଂ ତତୋ ରେଚକଵାଯୁନା। ଵହ୍ନିଵୀଜଂ ସମାଦାଯ କାଦିସ୍ଥାନଗତିକ୍ରମାତ୍

ନାଭିର ଅଗ୍ନିରେ ଏକ ଆହୁତି ଦେଇ, ପରେ ନିଶ୍ୱାସ ବାୟୁ ସହିତ; 'କ' ଆଦି ସ୍ଥାନ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ବୀଜ ଧାରଣ କରିବା ଦରକାର।

ଶିଵାଗ୍ନିସ୍ତ୍ଵମିତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଚୁଲ୍ଲିକାଗ୍ନୌ ନିଵେଶଯେତ୍। ଓଂ ହାଂ ଅଗ୍ନଯେ ନମୋ ଵୈ ହାଂ ସୋମାଯ ଵୈ ନମଃ

‘ତୁମେ ଶିବଙ୍କ ଅଗ୍ନି’ ବୋଲି ଧ୍ୟାନ କରି, ଚୁଲିକା ଅଗ୍ନିରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ଓଁ ହାଁ ଅଗ୍ନିକୁ ନମସ୍କାର, ହାଁ ସୋମକୁ ନମସ୍କାର।

ସୂର୍ଯ୍ଯାଯ ବୃହସ୍ପତଯେ ପ୍ରଜାନାଂ ପତଯେ ନମଃ। ସର୍ଵେଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ଦେଵେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯ ଏଵ ଚ

ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବୃହସ୍ପତି, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱେଦେବମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର।

ହାମଗ୍ନଯେ ସ୍ଵିଷ୍ଟିକୃତେ ପୂର୍ଵାଦାଵର୍ଚ୍ଚଯେଦିମାନ୍। ସ୍ଵାହାନ୍ତାମାହୁତିଂ ଦତ୍ଵା କ୍ଷମଯିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯେତ୍

ହାଁ ଅଗ୍ନି, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପାଇଁ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଏହିମାନେକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ୱାହା ଶବ୍ଦରେ ଆହୁତି ଦେଇ, ଖ୍ଷମା ଚାହିଁ ବିଦାୟ ଦେବା ଦରକାର।

ଚୁଲ୍ଲ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣବାହୌ ଚ ଯଜେଦ୍ଧର୍ମାଯ ଵୈ ନମଃ। ଵାମବାହାଵଧର୍ମ୍ମାଯ କାଞ୍ଜିକାଦିକଭାଣ୍ଡକେ

ଚୁଲିକାର ଡାହାଣ ପାଖରେ ଧର୍ମ ପାଇଁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ବାମ ପାଖରେ ଅଧର୍ମ ପାଇଁ, କାଞ୍ଜି ଓ ଅନ୍ୟ ପାତ୍ରରେ।

ରସପରିଵର୍ତ୍ତମାନାଯ ଵରୁଣାଯ ଜଲାଗ୍ନଯେ । ଵିଘ୍ନରାଜୋ ଗୃହଦ୍ଵାରେ ପେଷଣ୍ଯାଂ ସୁଭଗୋ ନମଃ

ରସ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ବରୁଣ, ଜଳ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ; ଘର ଦ୍ୱାରରେ ବିଘ୍ନରାଜ, ପିଷାଣ ସ୍ଥାନରେ ସୁଭଗଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।

ଓଂ ରୌଦ୍ରିକେ ନମୋ ଗିରିକେ ନମଶ୍ଚୋଲୂଖଲେ ଯଜେତ୍। ବଲପ୍ରିଯାଯାଯୁଧାଯ ନମସ୍ତେ ମୁଷଲେ ଯଜେତ୍

ଓଁ ରୌଦ୍ରିକେ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ପାହାଡ଼ରେ ବସିଥିବା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଚକ୍କିଘରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରିୟ, ଅସ୍ତ୍ରର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ମୁସଳ ପାଖରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ମାର୍ଜ୍ଜନ୍ଯାଂ ଦେଵତୋକ୍ତେ କାମାଯ ଶଯନୀଯକେ। ମଧ୍ଯସ୍ତମ୍ଭେ ଚ ସ୍କନ୍ଦାଯ ଦତ୍ଵା ଵାସ୍ତୁବଲିଂ ତତଃ

ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି, ଛାଡ଼ୁଆ ଝାଡ଼ୁ, ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶୟନାସନ, ଏବଂ ମଧ୍ୟସ୍ଥମ୍ଭରେ ସ୍କନ୍ଦ ପାଇଁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ଘରର ବଳି ଦେଇବା ଦରକାର।