ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ସୀତାଯା ହରଣଂ ପାପଂ କୃତନ୍ତ୍ଵଂ ହି ଗୁରୁର୍ଯତଃ। ଅତୋ ଗଚ୍ଛାମି ଯୁଦ୍ଧାଯ ରାମଂ ହନ୍ମି ସଵାନରମ୍

“ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣ, ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ରାମ ସହ ବାନରମାନୋକୁ ମାରିଦେବି।”

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵାନରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମମର୍ଦ୍ଦ ହ। ଗୃହୀତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କର୍ଣନାସଂ ଚକର୍ତ୍ତ ସଃ

ଏଭଳି କହି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ବାନରମାନୋକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ।

କର୍ଣନାସାଵିହୀନୋଽସୌ ଭକ୍ଷ ଯାମାସ ଵାନରାନ୍। ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

କାନ ଓ ନାକ ବିହୀନ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖାଇଯାଇଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆସିଲେ।

ତତଃ ପାଦୌ ତତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିରୋ ଭୂମୌ ଵ୍ଯପାତଯତ୍ । ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

ତାଙ୍କର ପାଦ କାଟି ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପକେଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

ମହୋଦରୋ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମତ୍ତ ଉନ୍ତତ୍ତରାକ୍ଷସଃ। ପ୍ରଘସୋ ଭାସକର୍ଣଶ୍ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ଛ ସଂଯୁଗେ

ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମଦମସ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରଘାସ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଦେଵାନ୍ତକୋ ନରାନ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯକଃ। ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈତେ ଵାନରୈଃ ସଵିଭୀଷଣୈଃ

ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିଶିରା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବାନର ଓ ବିଭୀଷଣ ସହ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧିତ ହେଲେ।

ଯୁଧ୍ଯମାନାସ୍ତଥାହ୍ଯନ୍ଯେ ରାକ୍ଷସାଭୁଵି ପାତିତାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ମାଯଯା ଯୁଧ୍ଯନ୍ ରାମାଦୀନ୍ ସମ୍ବବନ୍ଧ ହ

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋକୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ।

ଵରଦତ୍ତୈର୍ନାଗବାଣୈ ରୋଷଧ୍ଯା ତୌ ଵିଶଲ୍ଯକୌ। ଵିଶଲ୍ଯଯାଵ୍ରଣୌ କୃତ୍ଵା ମାରୁତ୍ଯାନୀତପର୍ଵନେ

ବରଦାନ ମିଳିଥିବା ନାଗବାଣ ଓ ପବନପୁତ୍ର ଆଣିଥିବା ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ଅଘାତ ଓ ଆଘାତ ରହିତ ହେଲେ।

ହନୂମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ତତ୍ରାଗଂ ଯତ୍ର ସଂଶ୍ଥିତଃ। ନିକୁମ୍ଭିଲାଯାଂ ହୋମାଦି କୁର୍ଵନ୍ତଂ ତଂ ହି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ

ହନୁମାନ ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧ ଥିଲା ସେଇ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ନେଲେ। ନିକୁମ୍ଭିଳାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଶରୈରିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ଵୀରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତଂ ତୁ ଵ୍ଯଶାତଯତ୍। ରାଵଣଃ ଶୋକସ୍ନ୍ତପ୍ତଃ ସୀତାଂ ହନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀରରେ ଶୂରବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ଅଵିନ୍ଧ୍ଯଵାରିତୋ ରାଜରଥସ୍ଯଃ ସବଲୌଯଯୌ। ଇନ୍ଦ୍ରୋକ୍ତୋ ମାତଲୀରାମଂ ରଥସ୍ଥଂ ପ୍ରଚକାର ତମ୍

ଅବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ରଥ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମାତଳି ରଥ ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

ରାମରାଵଣଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ରାମରାଵଣଯୋରିଵ। ରାଵଣୋ ଵାନରାନ୍ ହନ୍ତି ମାରୁତ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଵଣମ୍

ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଏକଥର ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା। ରାବଣ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା, ମାରୁତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ପଡିଲେ।

ରାମଃ ଶସ୍ତ୍ରୈସ୍ତମସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵଵର୍ଷ ଜଲଦୋ ଯଥା। ତସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଂ ସ ଚିଚ୍ଛେଦ ରଥମଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ସାରଥିମ୍

ରାମ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଝରେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ କାଟିଦେଲେ।

ଧନୁର୍ବାହୂଞ୍ଛିରାଂସ୍ଯେଵ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶିରାଂସି ହି। ପୈତାମହେନ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ରାମେଣ ରାଵଣଃ

ଧନୁଷ, ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଉଠି ଆସୁଥିଲା, କାରଣ ରାମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦିଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଛିଣ୍ଡିଗଲା।

ଭୂତଲେ ପାତିତଃ ସର୍ଵୈ ରାକ୍ଷସୈ ରୁରୁଦୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ତଞ୍ଚ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ରାମଜ୍ଞପ୍ତୋ ଵିଭୀଷଣଃ

ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କାନ୍ଦିଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ ସଂସ୍କାର କରିଦେଲେ।

ହନୃମତାନଯଦ୍ରାମଃ ସୀତାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ଗୃହୀତଵାନ୍। ରାମୋ ଵହ୍ନୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ତାଂ ଶୁଦ୍ଧାମିନ୍ଦ୍ରାଦିଭିଃ ସ୍ତୁତଃ

ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ରାମ ଶୁଦ୍ଧା ସୀତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସୀତା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ଦଶରଥେନ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣ୍ ରାକ୍ଷସମର୍ଦ୍ଦନଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୌର୍ଚ୍ଚିତୋଽମୃତଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଜୀଵଯାମାସ ଵାନରାନ୍

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ, ରାକ୍ଷସ ଦଳନୀ, ତୁମେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅମୃତ ବର୍ଷା କରି ବାନରମାନେଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ।

ରାମେଣ ପୂଜିତା ଜଗ୍ମୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵଞ୍ଚ ତେ । ରାମୋ ଵିଭୀଷଣାଯାଦାଲ୍ଲଙ୍କାମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵାନରାନ୍

ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ରାମ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଲଙ୍କା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ସସୀତଃ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗତମାର୍ଗେଣ ଵୈ ଗତଃ। ଦର୍ଶଯନ୍ ଵନଦୁର୍ଗାଣି ସୀତାଯୈ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ

ସୀତା ସହିତ ରାମ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି, ଯେପଥେ ଆସିଥିଲେ ସେଇପଥେ ଫେରିଗଲେ। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଦେଖାଇଲେ।

ଭରଦ୍ଵାଜଂ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମଂ ସମାଗତଃ। ଭରତେନ ନତଶ୍ଚାଗାଦଯୋଧ୍ଯାନ୍ତତ୍ର ସଂଶ୍ଥିତଃ

ଭୃଗୁବଂଶୀ ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ରାମ ନନ୍ଦିଗ୍ରାମକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ଭରତଙ୍କ ସ୍ବାଗତ ପାଇ ଅୟୋଧ୍ୟାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ସେଠାରେ ବସିଲେ।

ଵସିଷ୍ଠାଦୀନ୍ନମସ୍କୃତ୍ଯ କୌଶଲ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ କେକଯୀମ୍ । ସୁମିତ୍ରାଂ ପ୍ରାପ୍ତରାଜ୍ଯୋଽଥ ଦ୍ଵିଜାଦୀନ୍ ସୋଽଭ୍ଯପୂଜଯତ୍

ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, କୌଶଲ୍ୟା, କୈକୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗ୍ରହଣ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।

ଵାସୁଦେଵଂ ସ୍ଵମାତ୍ମାନମଶ୍ଵମେଧୈରଥାଯଜତ୍। ସର୍ଵଦାନାନି ସ ଦଦୌ ପାଲଯାମାସ ସ ପ୍ରଜାଃ

ସେ ନିଜ ଆତ୍ମା ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରି ପୂଜା କଲେ। ସମସ୍ତ ଦାନ ଦେଲେ ଓ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କଲେ।

ପୁତ୍ରଵଦ୍ଧର୍ମ୍ମକାମାଦୀନ୍ ଦୁଷ୍ଟନିଗ୍ରହଣେ ରତଃ। ସର୍ଵଧର୍ମ୍ମପରୋ ଲୋକଃ ସର୍ଵଶସ୍ଯା ଚ ମେଦିନୀ

ସେ ପୁଅମାନେ ପରି ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ମାନିଲେ, ଧର୍ମ ଓ କାମରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଲେ, ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକ ଧର୍ମରେ ଲାଗିଥିଲେ, ଭୂମି ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଉଥିଲା।

ନାରଦ ଉଵାଚ ରାଜ୍ଯସ୍ଥଂ ରାଘଵଂ ଜଗ୍ମୁରଗସ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯାଃ ସୁପୂଜିତାଃ। ଧନ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଵିଜଯୀ ଯସ୍ମାଦିନ୍ଦ୍ରଜିଦ୍ଵିନିପାତିତଃ

ନାରଦ କହିଲେ: ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଭଲଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ରାଜ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ରାଘବଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ। ତୁମେ ଧନ୍ୟ ଓ ବିଜୟୀ, କାରଣ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ହତ୍ୟା ହୋଇଛି।

ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଜଃ ପୁଲସ୍ତ୍ଯୋଭୂଦ୍ ଵିଶ୍ରଵାସ୍ତସ୍ଯନୈକଷୀ। ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟାଭୂତ୍ ପ୍ରଥମା ତତ୍ପୁତ୍ରୋଭୂଦ୍ଧନେଶ୍ଵରଃ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁଅ ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ ବିଶ୍ରବାସ, ମା ଥିଲେ ନୈକଷୀ। ପ୍ରଥମ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପୁଷ୍ପୋତ୍କଟା, ତାଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ଧନର ଦେବତା।

ନୈକଷ୍ଯାଂ ରାଵଣୋ ଜଜ୍ଞେ ଵିଂଶଦ୍ବାହୁର୍ଦ୍ଦଶାନନଃ। ତପସା ବ୍ରହ୍ମଦତ୍ତେନ ଵରେଣ ଜିତଦୈଵତଃ

ନୈକଷୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରାବଣଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା, ଯିଏ ବିଶି ହାତ ଓ ଦଶ ମୁଣ୍ଡ ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦିଆ ବର ଦ୍ୱାରା ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ଜିତିଲେ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ସନିଦ୍ରୋଽଭୂଦ୍ଧର୍ମ୍ମିଷ୍ଠୋଽଭୂଦ୍ଧିଭୀଷଣଃ। ସ୍ଵସା ଶୂର୍ପଣଖା ତେଷାଂ ରାଵଣାନ୍ମେଘନାଦକଃ

କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସବୁବେଳେ ଶୁଏ ଥିଲେ, ବିଭୀଷଣ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭଉଣୀ ହେଲେ ଶୂର୍ପଣଖା, ରାବଣଙ୍କ ପୁଅ ହେଲେ ମେଘନାଦ।

ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଜିତ୍ଵେନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଚାଭୂଦ୍ରାଵଣାଦଧିକୋ ବଲୀ। ହତସ୍ତ୍ଵଯା ଲକ୍ଷମଣେନ ଦେଵାଦେଃ କ୍ଷେମମିଚ୍ଛତା

ଇନ୍ଦ୍ରକୁ ଜିତିଥିବା ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ରାବଣଠାରୁ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ। ତୁମେ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ, ଦେବତାମାନେଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ।

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ତେ ଗତା ଵିପ୍ରା ଅଗସ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯା ନମସ୍କୃତାଃ। ଦେଵପ୍ରାର୍ଥିତରାମୋକ୍ତଃ ଶତ୍ରୁଘ୍ନୋ ଲଵଣାର୍ଦ୍ଦନଃ

ଏପରି କହି, ଅଗସ୍ତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚାଲିଗଲେ। ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିବାରୁ, ରାମ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଲବଣ ଦଳନୀ, ବିଷୟରେ କହିଲେ।