ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ହୋମଂ ନିର୍ଵର୍ତ୍ତଯେଦେଵଂ ବ୍ରହ୍ମଵୀଜପଦୈସ୍ତତଃ। ଘୃତେନ ସ୍ରୁଚି ପୂର୍ଣାଯାଂ ନିଧାଯାଧୋମୁଖଂ ସ୍ରୁଵମ୍

ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରହ୍ମ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଘଉଁ ଭରା ପାତ୍ରରେ ଚମଚକୁ ଉଲ୍ଟା କରି ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ୍ରୁଗଗ୍ରେ ପୁଷ୍ପମାରୋପ୍ଯ ପଞ୍ଚାଦ୍ଵାମେନ ପାଣିନା। ପୁନଃ ସଵ୍ଯେନ ତୌ ଧୃତ୍ଵା ଶଙ୍ଖସନ୍ନିଭମୁଦ୍ରଯା

ଚମଚର ଆଗରେ ପୁଷ୍ପ ରଖି, ବାମ ହାତରେ ଧରି, ପୁଣି ସେହି ଦୁଇଟିକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଧରି, ଶଂଖ ଆକୃତି ମୁଦ୍ରା କରିବା ଉଚିତ।

ସମୁଦ୍ଗତୋଽର୍ଦ୍ଧକାଯଶ୍ଚ ସମପାଦଃ ସମୁତ୍ଥିତଃ। ନାଭୌ ତନ୍ମୃଲମାଧାଯ ସ୍ରୁଗଗ୍ରଵ୍ଯଗ୍ରଲୋଚନଃ

ଶରୀର ଅର୍ଦ୍ଧ ଉଠାଇ, ଦୁଇ ପାଉଁ ସିଧା ରଖି, ନାଭି ଉପରେ ସେହି ମୁଦ୍ରା ରଖି, ଚକ୍ଷୁ ଚମଚର ଆଗରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମାଦିକାରଣାତ୍ଯାଗାଦ୍ଵିନିଃ ସୃତ୍ଯ ସୁଷୁମ୍‌ଣଯା । ଵାମସ୍ତନାନ୍ତମାନୀଯ ତଯୋର୍ମୂଲମତନ୍ଦ୍ରିତଃ

ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି କାରଣ ଛାଡ଼ି, ସୁଷୁମ୍ନା ନାଡ଼ୀ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିକୁ ବାମ ସ୍ତନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଣି, ଦୁଇଟିର ମୂଳକୁ ସେଠାରେ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ରଖିବା ଉଚିତ।

ମୂଲମନ୍ତ୍ରମଵିସ୍ପଷ୍ଟଂ ଵୌଷଡନ୍ତଂ ସମୁଚ୍ଚରେତ୍। ତଦଗ୍ନୌ ଜୁହୁଯାଦାଜ୍ଯଂ ଯଵସମ୍ମିତଧାରଯା

ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନୁହେଁ, 'ଭୌଷଟ୍' ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ଯବ ଦାଣା ମାପରେ ଘଉଁ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେବା ଉଚିତ।

ଆଚାମଂ ଚନ୍ଦନଂ ଦତ୍ଵା ତାମ୍ବୂଲପ୍ରଭୃତୀନପି। ଭକ୍ତ୍ଯା ତଦ୍‌ଭୂତିମାଵନ୍ଦ୍ଯ ଵିଦଧ୍ଯାତ୍ପ୍ରଣତିଂ ପରଂ

ଅଚମନ କରି, ଚନ୍ଦନ ଓ ପାନ ଓ ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଇ, ଭକ୍ତି ସହିତ ତାହାର ମହିମାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିରୋନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ଵହ୍ଣିଂ ସମବ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଫଡନ୍ତାସ୍ତ୍ରେଣ ସଂଵରାନ୍। ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାହୃତ୍ଯ କ୍ଷମସ୍ଵେତ୍ଯଭିଧାଯ ଚ

ତାପରେ, ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ପୂଜା କରି, 'ଫଟ୍' ଶବ୍ଦରେ ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସଂହାର ମୁଦ୍ରା କରି, 'ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର' ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ।

ଭାସୁରାନ୍ ପରିଧୀସ୍ତାଂଶ୍ଚ ପୂରକେଣ ହୃଦାଽଣୁନା । ଶ୍ରଦ୍ଧ୍ଯା ପରଯାତ୍ମୀଯେ ସ୍ଥାପଯେତ୍ ହୃଦମ୍ବୁଜେ

ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପରିଧି ଅଗ୍ନିମାନେ, ଶ୍ୱାସ, ହୃଦୟ ଏବଂ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଆତ୍ମା ସହିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଜ ହୃଦୟର କମଳରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ସର୍ଵପାକାଗ୍ରମାଦାଯ କୃତ୍ଵା ମଣ୍ଡଲକଦ୍ଵଯମ୍ । ଅନ୍ତର୍ଵହିର୍ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ କୁଣ୍ଡସନ୍ନିଧୌ

ସମସ୍ତ ପକ୍ୱାନ୍ନ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୋଗ ନେଇ, ଦୁଇଟି ମଣ୍ଡଳ ବନେଇ, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୁଣ୍ଡ ସାମ୍ନାରେ ଭିତରେ ଓ ବାହାରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ।

ଓଂ ହାଂ ରୁଦ୍ରେଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ପୂର୍ଵେ ମାତୃବ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣେ ତଥା। ଵାରୁଣେ ହାଂ ଗଣେଭ୍ଯଶ୍ଚ ସ୍ଵାହା ତେଭ୍ଯସ୍ତ୍ଵଯଂ ବଲିଃ

ଓଁ ହାଁ, ରୁଦ୍ରମାନେ ପାଇଁ ସ୍ୱାହା; ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମାତୃମାନେ ପାଇଁ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି; ପଶ୍ଚିମରେ ହାଁ, ବରୁଣ ଗଣଙ୍କୁ; ସ୍ୱାହା—ଏହି ବଳି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ।

ଉତ୍ତରେ ହାଞ୍ଚ ଯକ୍ଷେଭ୍ଯ ଈଶାନେ ହାଂ ଗ୍ରହେଭ୍ଯ ଉ । ଅଗ୍ନୌ ହାମସୁରେଭ୍ଯସ୍ଚ ରକ୍ଷୋବ୍ଯୋ ନୈର୍ଋତେ ବଲିଃ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ହାଁ, ଯକ୍ଷମାନେ ପାଇଁ; ଈଶାନ କୋଣରେ ହାଁ, ଗ୍ରହମାନେ ପାଇଁ; ଅଗ୍ନିରେ ହାଁ, ଅସୁରମାନେ ପାଇଁ; ନୈୃତ୍ୟରେ ବଳି ରାକ୍ଷସମାନେ ପାଇଁ।

ଵାଯଵ୍ଯେ ହାଞ୍ଚ ନାଗେଭ୍ଯୋ ନକ୍ଷତ୍ରେଭ୍ଯଶ୍ଚ ମଧ୍ଯତଃ। ହାଂ ରାଶିଭ୍ଯଃ ସ୍ଵାହା ଵହ୍ନୌ ଵିଶ୍ଵେଭ୍ଯୋ ନୈର୍ଋତେ ତଥା

ବାୟୁକୋଣରେ ହାଁ, ନାଗମାନେ ପାଇଁ; ମଧ୍ୟରେ ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ପାଇଁ; ହାଁ, ରାଶିମାନେ ପାଇଁ, ସ୍ୱାହା; ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏବଂ ନୈୃତ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।

ଵାରୁଣ୍ଯାଂ କ୍ଷେତ୍ରପାଲାଯ ଅନ୍ତର୍ବଲିରୁଦାହୃତଃ। ଦ୍ଵିତୀଯେ ମଣ୍ଡଲେ ଵାହ୍ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରାଯାଗ୍ନିଯମାଯ ଚ

ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ଭିତର ବଳି ଦିଆଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ବାହ୍ୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଯମଙ୍କୁ।

ନୈର୍ଋତାଯ ଜଲେଶାଯ ଵାଯଵେ ଧନରକ୍ଷିଣେ। ଈଶାନାଯ ଚ ପୂର୍ଵାଦୌ ହୀଶାନେ ବ୍ରହ୍ମଣେ ନମଃ

ନୈୃତ୍ୟ, ଜଳର ମାଲିକ, ବାୟୁ, ଧନର ରକ୍ଷକ, ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭରେ ଈଶାନ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା ଭାବରେ ଈଶାନଙ୍କୁ—ନମସ୍କାର।

ନୈର୍ଋତେ ଵିଷ୍ଣଵେ ସ୍ଵାହା ଵାଯସାଦେର୍ଵହିର୍ବଲିଃ। ବଲିଦ୍ଵଯଗତାନ୍ମନ୍ତ୍ରାନ୍ ସଂହାରମୁଦ୍ରଯାଽଽତ୍ମନି

ନୈୃତ୍ୟ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା; ବାହାର ବଳି କାଉଁଓ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ; ଦୁଇ ବଳି ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ସଂହାର ମୁଦ୍ରା ସହିତ ନିଜ ମନରେ ବିଲିନ କରିବା ଉଚିତ।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅର୍ଘପାତ୍ରକରୋ ଯାଯାଦଗ୍ନ୍ଯାଗାରଂ ସୁସଂଵୃତଃ। ଯାଗୋପକରଣଂ ସର୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚ କଲ୍ପଯେତ୍

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ନେଇ, ଭଲଭାବେ ଘେରାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଘରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଯାଜ୍ଞିକ ସାମଗ୍ରୀକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦଙ୍‌ମୁଖଃ କୁଣ୍ଡମୀକ୍ଷେତ୍ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ତାଡନଂ କୁଶୈଃ। ଵିଦଧ୍ଯାଦସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ଵର୍ମ୍ମଣାଭ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ ମତଂ

ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି, କୁଣ୍ଡକୁ ଦେଖିବା, କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯିବା ଓ ତାଡ଼ିବା, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ବର୍ମ ସହିତ ଛିଟାଯିବା ଉଚିତ।

ଖଡ୍ଗେନ ଖାତମୁଦ୍ଧାରଂ ପୂରଣଂ ସମତାମପି। କୁର୍ଵୀତ ଵର୍ମ୍ମଣା ସେକଂ କୁଟ୍ଟନନ୍ତୁ ଶରାତ୍ମନା

ଖଡ୍‌ଗ ଦ୍ୱାରା ଖୋଦା ମାଟି ବାହାର କରି, ପୁରି, ସମତଳ କରିବା; ବର୍ମ ସହିତ ଛିଟାଯିବା ଏବଂ ଶର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପିଟିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ମାର୍ଜ୍ଜନଂ ସମାଲେପଂ କଲାରୂପପ୍ରକଲ୍ପନମ୍। ତ୍ରିସୂତ୍ରୀପରିଧାନଂ ଚ ଵର୍ମ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚନଂ ସଦା

ସଦା ପରିସ୍କାର କରିବା, ଲେପନ କରିବା, କଳାର ଆକୃତି ଗଠନ କରିବା, ତିନି ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧିବା ଏବଂ ବର୍ମ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ରେଖାତ୍ରଯମୁଦକ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାଦେକାଂ ପୂର୍ଵାନନାମଧଃ। କୁଶେନ ଚ ଶିଵାସ୍ତ୍ରେଣ ଯଦ୍ଵା ତାସାଂ ଵିପର୍ଯ୍ଯଯଃ

ତିନିଟି ପାଣିର ରେଖା ଏକଟି ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ତଳେ କରିବା; କୁଶ ଓ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କିମ୍ବା ତାହାର ବିପରୀତ କ୍ରମରେ।

ଵଜ୍ରୀକରଣମନ୍ତ୍ରେଣ ହୃଦା ଦର୍ଭେଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥମ୍। ଅକ୍ଷପାତ୍ରନ୍ତତନୁତ୍ରେଣ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ଵିଷ୍ଟରଂ ହୃଦା

ବଜ୍ର ଭାବ କରିବା ମନ୍ତ୍ର ଓ ହୃଦୟ ସହିତ ଦର୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଚାରିଟି ପଥ ରଖିବା; ସୂତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ଆସନ ରଖିବା।

ହୃଦା ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଂ ତତ୍ର ଈଶମାଵାହ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍। ଵହ୍ନିଂ ସଦାଶ୍ରଯାନୀତଂ ଶୁଦ୍ଧପାତ୍ରୋପରିସ୍ଥିତମ୍

ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ସେଠାରେ ବାଗ୍ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା; ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଆଣାଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖିବା।

କ୍ରଵ୍ଯାଦାଂଶଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୀକ୍ଷଣାଦିଵିଶୋଧିତମ୍। ଔଦର୍ଯ୍ଯଂ ଚୈନ୍ଦଵଂ ଭୌତଂ ଏକୀକୃତ୍ଯାନଲତ୍ରଯମ୍

ମାଂସାଶୀ ଅଂଶକୁ ଅଲଗା କରି, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଦେହଜ, ଚନ୍ଦ୍ରଜ ଓ ପାଞ୍ଚଭୌତିକ ତିନିଟି ଅଗ୍ନିକୁ ଏକତ୍ର କରିବା।

ଓଂ ହୂଂ ଵହ୍ନିଚୈତନ୍ଯାଯ ଵହ୍ନିଵୀଜେନ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ସଂହିତାମନ୍ତ୍ରିତଂ ଵହ୍ନି ଧେନୁମୁଦ୍ରାମୃତୀକୃତମ୍

ଓଁ ହୂଁ, ଅଗ୍ନି ଚେତନା ପାଇଁ, ଅଗ୍ନି ବୀଜ ସହିତ ବିନ୍ୟାସ କରିବା; ସଂହିତା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇଥିବା ଅଗ୍ନିକୁ ଗାଈ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ କରିବା।

ରକ୍ଷିତଂ ହେତିମନ୍ତ୍ରେଣ କଵଚେନାଵଗୁଣ୍ଠିତମ୍। ପୂଜିତନ୍ତ୍ରିଃ ପରିଭ୍ରାମ୍ଯ କୁଣ୍ଡସ୍ଯୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ବର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଢାକାଯାଇ, ପୂଜା ସୂତ୍ର ନେଇ, କୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଭାବେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ।

ଶିଵଵୀଜମିତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵାଗୀଶାଗର୍ଭଗୋଚରେ। ଵାଗୀଶ୍ଵରେଣ ଦେଵେନ କ୍ଷିପ୍ଯମାନଂ ଵିଭାଵଯେତ୍

ଶିବଙ୍କର ବୀଜକୁ ବାଣୀ ଦେବୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାଣୀ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଛାଡ଼ାଯିବାକୁ କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ।

ଭୂମିଷ୍ଠଜାନୁକୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୃଦାତ୍ମସମ୍ମୁଖଂ କ୍ଷିପେତ୍। ତତୋଽନ୍ତସ୍ଥିତଵୀଜସ୍ଯ ନାଭିଦେଶେ ସମୂହମ୍

ମନ୍ତ୍ରପାଠକ ଭୂମିରେ ବସି, ଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗି, ହୃଦୟ ଦିଗରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ, ଭିତରେ ଥିବା ବୀଜକୁ ନାଭି ଦିଗରେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ଭୃତିଂ ପରିଧାନସ୍ଯ ଶୌଚମାଚମନଂ ହୃଦା। ଗର୍ଭାଗ୍ନେଃ ପୂଜନଂ କୃତ୍ଵା ତଦ୍ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶରାଣୁନା

ହୃଦୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି, ପବିତ୍ରତା ଓ ଆଚମନ କରି, ଗର୍ଭାଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜି, ଏହାକୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଚିତ।

ଵଧ୍ନୀଯାଦ୍ଗର୍ଭଜଂ ଦେଵ୍ଯାଃ କକଙ୍କଣଂ ପାଣିପଲ୍ଲଵେ। ଗର୍ଭାଧାନାଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସଦ୍ଯୋଜାତେନ ପାଵକମ୍

ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମିଥିବା କଙ୍କଣକୁ ତାଙ୍କର କମଳ ହାତରେ ପିନ୍ଧାଇବା ଉଚିତ। ଗର୍ଭାଧାନ ପାଇଁ ସଦ୍ୟୋଜାତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର।