ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରାଵଣୋ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମୋଦ୍ଧତରାକ୍ଷସଃ। ରାମଯାହ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଯୁଦ୍ଧମେକଂ ତୁ ମନ୍ଯତେ

ରାବଣ ମାରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ଦଶମୁଖୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ କେବଳ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ।'

ରାମୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ସକପିରାଯଯୌ। ଵାନରୋ ହନୁମାନ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦୌ ଜାମ୍ବଵାନ୍ନଲଃ

ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ବନର ମାନଙ୍ଗ ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ। ବନର ମାଧ୍ୟରେ ମାରୁତି, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ନଳ ଥିଲେ।

ନୀଲସ୍ତାରୋଙ୍ଗଦୋ ଧୂଭ୍ରଃ ସୁଷେଣଃ କେଶରୀ ଗଯଃ। ପନସୋ ଵିନତୋ ରମ୍ଭଃ ଶରଭଃ କଥନୋ ବଲୀ

ନୀଳ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ, ଧୂଭ୍ର, ସୁଷେଣ, କେଶରୀ, ଗୟା, ପନସ, ବିନତ, ରମ୍ଭା, ଶରଭ, କଥନ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଗଵାକ୍ଷୋ ଦଧିଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଗଵଯୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ଏତୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯସଙ୍ଖ୍ଯକୈଃ

ଗଭାକ୍ଷ, ଦଧିବକ୍ତ୍ର, ଗଭୟ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଅନେକ ଅନେକ ବାନର ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ରକ୍ଷସାଂ ଵାନରାଣାଞ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ ସଙ୍କୁଲମାବଭୌ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରାଞଜଘ୍ନୁଃ ଶରଶକ୍ତିଗଦାଦିଭିଃ

ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର, ବଣ, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନୋକୁ ଆଘାତ କଲେ।

ଵାନରା ରାକ୍ଷସାଞ୍ ଜଘ୍ନୁର୍ନଖଦନ୍ତଶିଲାଦିଭିଃ। ହସ୍ତ୍ଥଶ୍ଵରଥପାଦାତଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ବଲଂ ହତମ୍

ବାନରମାନେ ନିଜ ନଖ, ଦାନ୍ତ, ପାଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ରାକ୍ଷସମାନୋକୁ ମାରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା।

ହନୂମାନ୍ ଗିରିଋଙ୍ଗେଣ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷମଵଧୀଦ୍ରିପୁମ୍। ଅକମ୍ପନଂ ପ୍ରହସ୍ତଞ୍ଚ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତଂ ନୀଲ ଆଵଧୀତ୍

ହନୁମାନ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉଠାଇ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ମାରିଦେଲେ। ନୀଳ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଅକମ୍ପନ ଓ ପ୍ରହସ୍ତକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଛରବନ୍ଧାଚ୍ଚ ଵିମୁକ୍ତୌ ରାମଲକ୍ଷମଣୌ। ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସନ୍ଦର୍ଶନାଦ୍ ବାଣୈର୍ଜଘ୍ନନୂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍

ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ତୀରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେଲେ।

ରାମଃ ଶରୈର୍ଜର୍ଜରିତଂ ରାଵଣଞ୍ଚାକରୋଦ୍ରଣେ। ରାଵଣଃ କୁମ୍ବକର୍ଣଞ୍ଚ ବୌଧଯାମାସ ଦୁଃ ଖିତଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ତୀରରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଆଘାତ କଲେ। ଦୁଃଖିତ ରାବଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋଽଥ ପୀତ୍ଵା ଘଟସହସ୍ତ୍ରକମ୍। ମଦ୍ଯସ୍ଯ ମହିଷାଦୀନାଂ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାହ ରାଵଣମ୍

କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଜାଗି ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ୍ୟପାନ କଲେ ଏବଂ ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ ଖାଇ, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସୀତାଯା ହରଣଂ ପାପଂ କୃତନ୍ତ୍ଵଂ ହି ଗୁରୁର୍ଯତଃ। ଅତୋ ଗଚ୍ଛାମି ଯୁଦ୍ଧାଯ ରାମଂ ହନ୍ମି ସଵାନରମ୍

“ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣ, ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ରାମ ସହ ବାନରମାନୋକୁ ମାରିଦେବି।”

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵାନରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମମର୍ଦ୍ଦ ହ। ଗୃହୀତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କର୍ଣନାସଂ ଚକର୍ତ୍ତ ସଃ

ଏଭଳି କହି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ବାନରମାନୋକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ।

କର୍ଣନାସାଵିହୀନୋଽସୌ ଭକ୍ଷ ଯାମାସ ଵାନରାନ୍। ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

କାନ ଓ ନାକ ବିହୀନ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖାଇଯାଇଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆସିଲେ।

ତତଃ ପାଦୌ ତତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିରୋ ଭୂମୌ ଵ୍ଯପାତଯତ୍ । ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

ତାଙ୍କର ପାଦ କାଟି ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପକେଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

ମହୋଦରୋ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମତ୍ତ ଉନ୍ତତ୍ତରାକ୍ଷସଃ। ପ୍ରଘସୋ ଭାସକର୍ଣଶ୍ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ଛ ସଂଯୁଗେ

ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମଦମସ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରଘାସ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଦେଵାନ୍ତକୋ ନରାନ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯକଃ। ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈତେ ଵାନରୈଃ ସଵିଭୀଷଣୈଃ

ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିଶିରା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବାନର ଓ ବିଭୀଷଣ ସହ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧିତ ହେଲେ।

ଯୁଧ୍ଯମାନାସ୍ତଥାହ୍ଯନ୍ଯେ ରାକ୍ଷସାଭୁଵି ପାତିତାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ମାଯଯା ଯୁଧ୍ଯନ୍ ରାମାଦୀନ୍ ସମ୍ବବନ୍ଧ ହ

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋକୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ।

ଵରଦତ୍ତୈର୍ନାଗବାଣୈ ରୋଷଧ୍ଯା ତୌ ଵିଶଲ୍ଯକୌ। ଵିଶଲ୍ଯଯାଵ୍ରଣୌ କୃତ୍ଵା ମାରୁତ୍ଯାନୀତପର୍ଵନେ

ବରଦାନ ମିଳିଥିବା ନାଗବାଣ ଓ ପବନପୁତ୍ର ଆଣିଥିବା ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ଅଘାତ ଓ ଆଘାତ ରହିତ ହେଲେ।

ହନୂମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ତତ୍ରାଗଂ ଯତ୍ର ସଂଶ୍ଥିତଃ। ନିକୁମ୍ଭିଲାଯାଂ ହୋମାଦି କୁର୍ଵନ୍ତଂ ତଂ ହି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ

ହନୁମାନ ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧ ଥିଲା ସେଇ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ନେଲେ। ନିକୁମ୍ଭିଳାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।

ଶରୈରିନ୍ଦ୍ରଜିତଂ ଵୀରଂ ଯୁଦ୍ଧେ ତଂ ତୁ ଵ୍ଯଶାତଯତ୍। ରାଵଣଃ ଶୋକସ୍ନ୍ତପ୍ତଃ ସୀତାଂ ହନ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତୀରରେ ଶୂରବୀର ଇନ୍ଦ୍ରଜିତକୁ ପଡ଼ିଦେଲେ। ଦୁଃଖରେ ପିଡ଼ିତ ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।

ଅଵିନ୍ଧ୍ଯଵାରିତୋ ରାଜରଥସ୍ଯଃ ସବଲୌଯଯୌ। ଇନ୍ଦ୍ରୋକ୍ତୋ ମାତଲୀରାମଂ ରଥସ୍ଥଂ ପ୍ରଚକାର ତମ୍

ଅବିନ୍ଧ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବାଧା ପାଇ ରାଜା ତାଙ୍କ ସେନା ଓ ରଥ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ମାତଳି ରଥ ନେଇ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ।

ରାମରାଵଣଯୋର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ରାମରାଵଣଯୋରିଵ। ରାଵଣୋ ଵାନରାନ୍ ହନ୍ତି ମାରୁତ୍ଯାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ରାଵଣମ୍

ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପୁଣି ଏକଥର ରାମ ଓ ରାବଣଙ୍କ ଯୁଦ୍ଧ ପରି ହେଲା। ରାବଣ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ମାରିଦେଲା, ମାରୁତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ରାବଣଙ୍କୁ ପଡିଲେ।

ରାମଃ ଶସ୍ତ୍ରୈସ୍ତମସ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଵଵର୍ଷ ଜଲଦୋ ଯଥା। ତସ୍ଯ ଧ୍ଵଜଂ ସ ଚିଚ୍ଛେଦ ରଥମଶ୍ଵାଂଶ୍ଚ ସାରଥିମ୍

ରାମ ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରିଲେ, ଯେପରି ମେଘ ଝରେ। ସେ ରାବଣଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଓ ସାରଥିକୁ କାଟିଦେଲେ।

ଧନୁର୍ବାହୂଞ୍ଛିରାଂସ୍ଯେଵ ଉତ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଶିରାଂସି ହି। ପୈତାମହେନ ହୃଦଯଂ ଭିତ୍ତ୍ଵା ରାମେଣ ରାଵଣଃ

ଧନୁଷ, ବାହୁ ଓ ମୁଣ୍ଡ ଉଠି ଆସୁଥିଲା, କାରଣ ରାମ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାବଣଙ୍କ ହୃଦୟ ଭେଦିଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକ ଛିଣ୍ଡିଗଲା।

ଭୂତଲେ ପାତିତଃ ସର୍ଵୈ ରାକ୍ଷସୈ ରୁରୁଦୁଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ଆଶ୍ଵାସ୍ଯ ତଞ୍ଚ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ରାମଜ୍ଞପ୍ତୋ ଵିଭୀଷଣଃ

ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷସୀମାନେ କାନ୍ଦିଲେ। ରାମଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଲେ ଓ ସଂସ୍କାର କରିଦେଲେ।

ହନୃମତାନଯଦ୍ରାମଃ ସୀତାଂ ଶୁଦ୍ଧାଂ ଗୃହୀତଵାନ୍। ରାମୋ ଵହ୍ନୌ ପ୍ରଵିଷ୍ଟାନ୍ତାଂ ଶୁଦ୍ଧାମିନ୍ଦ୍ରାଦିଭିଃ ସ୍ତୁତଃ

ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି ରାମ ଶୁଦ୍ଧା ସୀତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସୀତା ଅଗ୍ନିରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲେ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଶଂସା କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମଣା ଦଶରଥେନ ତ୍ଵଂ ଵିଷ୍ଣ୍ ରାକ୍ଷସମର୍ଦ୍ଦନଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୌର୍ଚ୍ଚିତୋଽମୃତଵୃଷ୍ଟ୍ଯା ଜୀଵଯାମାସ ଵାନରାନ୍

ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦଶରଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ, ରାକ୍ଷସ ଦଳନୀ, ତୁମେ ପୂଜିତ ହେଲେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଅମୃତ ବର୍ଷା କରି ବାନରମାନେଙ୍କୁ ପୁନର୍ଜୀବନ ଦେଲେ।

ରାମେଣ ପୂଜିତା ଜଗ୍ମୁର୍ଯୁଦ୍ଧଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵଞ୍ଚ ତେ । ରାମୋ ଵିଭୀଷଣାଯାଦାଲ୍ଲଙ୍କାମଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ଵାନରାନ୍

ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ସେମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚଲିଗଲେ। ରାମ ବାନରମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଲଙ୍କା ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ସସୀତଃ ପୁଷ୍ପକେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ଗତମାର୍ଗେଣ ଵୈ ଗତଃ। ଦର୍ଶଯନ୍ ଵନଦୁର୍ଗାଣି ସୀତାଯୈ ହୃଷ୍ଟମାନସଃ

ସୀତା ସହିତ ରାମ ପୁଷ୍ପକ ରଥରେ ବସି, ଯେପଥେ ଆସିଥିଲେ ସେଇପଥେ ଫେରିଗଲେ। ସେ ଆନନ୍ଦରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଅରଣ୍ୟ ଦୁର୍ଗ ଦେଖାଇଲେ।