ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗୁରୁଂ ଵିଦ୍ଯାଂ ହରିଂ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ପୁରାଣାଦି ଲିଖେନ୍ନରଃ। ପୂର୍ଵଵନ୍ମଣ୍ଡଲାଦ୍ଯେ ଚ ଐଶାନ୍ଯାଂ ଭଦ୍ରପୀଠକେ

ଗୁରୁ, ଜ୍ଞାନ ଓ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଏଗଳା ମଣ୍ଡଳା ଆଦିରେ, ଆଇଶାନ୍ୟ ଦିଗର ଭଦ୍ରପୀଠରେ ପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଲେଖିବା ଉଚିତ।

ଦର୍ପ୍ପଣେ ପୁସ୍ତକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସେଚଯେତ୍ ପୂର୍ଵ୍ଵଵଦ୍ ଘଟୈଃ। ନେତ୍ରୋନ୍ମୀଲନକଂ କୃତ୍ଵା ଶଯ୍ଯାଯାଂ ତୁ ନ୍ଯସେନ୍ନରଃ

ଦର୍ପଣରେ ପୁସ୍ତକକୁ ଦେଖି, ପୂର୍ବର ପରି ଘଡ଼ିର ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ; ନେତ୍ର ଉନ୍ମୀଳନ କରି, ପୁସ୍ତକକୁ ଶୟ୍ୟାରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ନ୍ଯସେତ୍ତୁ ପୌରୁଷଂ ସୂକ୍ତଂ ଵେଦାଦ୍ଯଂ ତତ୍ର ପୁସ୍ତକେ। କୃତ୍ଵା ସଜୀଵୀକରଣଂ ପ୍ରାର୍ଚ୍ଯ ହୁତ୍ଵା ଚରୁଂ ତତଃ

ପୁସ୍ତକରେ ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ବେଦର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ରଖି, ସଜୀବୀକରଣ କରି, ପୂଜା କରି, ପରେ ଚରୁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ପ୍ରାଶ୍ଯ ଦକ୍ଷିଣାଭିସ୍ତୁ ଗୁର୍ଵ୍ଵାଦୀନ୍ ଭୋଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍। ରଥେନ ହସ୍ତିନା ଵାପି ଭ୍ରାମଯେତ୍ ପୁସ୍ତକଂ ନରୈଃ

ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ ଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଭୋଜନ କରାଇ, ପୁସ୍ତକକୁ ରଥ କିମ୍ବା ହାତୀରେ ରଖି ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ।

ଗୃହେ ଦେଵାଲଯାଦୌ ତୁ ଷୁସ୍ତକଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍। ଵସ୍ତ୍ରାଦିଵେଷ୍ଟିତଂ ପାଠାଦାଦାଵନ୍ତେ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ଘର କିମ୍ବା ଦେବାଳୟରେ ପୁସ୍ତକକୁ ରଖି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମୁଡି, ପାଠ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷରେ ଆଦର କରିବା ଉଚିତ।

ଜଗଚ୍ଛାନ୍ତିଞ୍ଚାଵଧାର୍ଯ୍ଯ ପୁସ୍ତକଂ ଵାଚଯେନ୍ନରଃ। ଅଦ୍ଯାଯମେକଂ କୁମ୍ଭାଦ୍ଭିର୍ଯଜମାନାଦି ସେଚଯେତ୍

ଜଗତର ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପୁସ୍ତକ ପାଠ କରାଯିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭରେ ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘଡ଼ିର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶିଚିତ ହେବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵିଜାଯ ପୁସ୍ତକଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଫଲସ୍ଯାନ୍ତୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ତ୍ରୀଣ୍ଯାହୁରତିଦୀନାନି ଗାଵଃ ପୃଥ୍ଵୀ ସରସ୍ଵତୀ

ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୁସ୍ତକ ଦେଇଲେ ଫଳର ଶେଷ ନାହିଁ; ତିନିଜଣ ଅତି ଦୟାଳୁ ମାନେ ଅଛନ୍ତି: ଗାଉ, ପୃଥିବୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ।

ଵିଦ୍ଯାଦାନଫଲଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ମସ୍ଯନ୍ତଂ ପତ୍ରସଞ୍ଚଯମ୍। ଯାଵତ୍ତୁ ପତ୍ରସଙ୍‌ଖ୍ଯାନମକ୍ଷରାଣାଂ ତଥାଽନ୍ଘ

ବିଦ୍ୟା ଦାନର ଫଳ ଦେଇ, ମସି ଓ ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ଦେଇ, ଯେତେ ପତ୍ର ଓ ଅକ୍ଷର ଅଛି, ଏହିପରି, ମୋ ପ୍ରିୟ।

ତାଵଦ୍ଵର୍ଷସହସ୍ରାଣି ଵିଷ୍ଣୁଲୋକେ ମହୀଯତେ। ପଞ୍ଚରାତ୍ରଂ ପୁରାଣାନି ଭାରତାନି ଦଦନ୍ନରଃ। କୁଲୈକଵିଂଶମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ପରେ ତତ୍ତ୍ଵେ ତୁ ଲୀଯତେ

ଏତେ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନ ମିଳେ; ପଞ୍ଚ ରାତି ପାଇଁ ପୁରାଣ ଓ ଭାରତ ଦେଇ, ଏକୋଇଶ କୁଳକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି, ପରେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୀନ ହେବା।

ଈଶ୍ଵର ଉଵାଚ ଅର୍ଘପାତ୍ରକରୋ ଯାଯାଦଗ୍ନ୍ଯାଗାରଂ ସୁସଂଵୃତଃ। ଯାଗୋପକରଣଂ ସର୍ଵଂ ଦିଵ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ଚ କଲ୍ପଯେତ୍

ଈଶ୍ୱର କହିଲେ: ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ନେଇ, ଭଲଭାବେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ଅଗ୍ନି ଗୃହକୁ ଯିବା ଉଚିତ; ଯାଜ୍ଞିକ ଉପକରଣ ସମସ୍ତକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ଉଦଙ୍‌ମୁଖଃ କୁଣ୍ଡମୀକ୍ଷେତ୍ ପ୍ରୋକ୍ଷଣଂ ତାଡନଂ କୁଶୈଃ। ଵିଦଧ୍ଯାଦସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ ଵର୍ମ୍ମଣାଭ୍ଯୁକ୍ଷଣଂ ମତଂ

ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, କୁଣ୍ଡକୁ ଦେଖି, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଓ କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଛୁଆଁ କରିବା ଉଚିତ; ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କ୍ରିୟା କରି, ରକ୍ଷା ଜଳରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ।

ଖଡ୍ଗେନ ଖାତମୁଦ୍ଧାରଂ ପୂରଣଂ ସମତାମପି। କୁର୍ଵୀତ ଵର୍ମ୍ମଣା ସେକଂ କୁଟ୍ଟନନ୍ତୁ ଶରାତ୍ମନା

ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା ଖାତ ଖୋଳି, ପୂରଣ ଓ ସମତା କରିବା ଉଚିତ; ରକ୍ଷା ଜଳରେ ଛିଟି, ଶର ଦ୍ୱାରା କୁଟିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ମାର୍ଜ୍ଜନଂ ସମାଲେପଂ କଲାରୂପପ୍ରକଲ୍ପନମ୍। ତ୍ରିସୂତ୍ରୀପରିଧାନଂ ଚ ଵର୍ମ୍ମଣାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଚନଂ ସଦା

ସମ୍ମାର୍ଜନ, ସମାଲେପନ, ଠିକ୍ ମାପରେ ଆକୃତି ତିଆରି, ତିନି ସୂତ୍ରରେ ବାନ୍ଧିବା ଓ ସଦା ରକ୍ଷା ଜଳରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ରେଖାତ୍ରଯମୁଦକ୍ କୁର୍ଯ୍ଯାଦେକାଂ ପୂର୍ଵାନନାମଧଃ। କୁଶେନ ଚ ଶିଵାସ୍ତ୍ରେଣ ଯଦ୍ଵା ତାସାଂ ଵିପର୍ଯ୍ଯଯଃ

ତିନିଟି ଜଳରେଖା କରିବାକୁ ଉଚିତ, ଏକଟି ପୂର୍ବଦିଗରେ, ଏକଟି ସାମ୍ନାରେ, ଏକଟି ତଳେ; କିମ୍ବା ପବିତ୍ର କୁଶ ଓ ଶିବାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାର କ୍ରମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବେ।

ଵଜ୍ରୀକରଣମନ୍ତ୍ରେଣ ହୃଦା ଦର୍ଭେଶ୍ଚତୁଷ୍ପଥମ୍। ଅକ୍ଷପାତ୍ରନ୍ତତନୁତ୍ରେଣ ଵିନ୍ଯସେଦ୍ଵିଷ୍ଟରଂ ହୃଦା

ବଜ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ଚାରିପଥା କୁଶ ରଖିବା ଉଚିତ; ପାତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଆସନ ରଖିବା ଉଚିତ।

ହୃଦା ଵାଗୀଶ୍ଵରୀଂ ତତ୍ର ଈଶମାଵାହ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍। ଵହ୍ନିଂ ସଦାଶ୍ରଯାନୀତଂ ଶୁଦ୍ଧପାତ୍ରୋପରିସ୍ଥିତମ୍

ହୃଦୟରେ ବାଗୀଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ଡାକି ଏଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଭଲ ଭାବରେ ଆଣିଥିବା ଅଗ୍ନି ପବିତ୍ର ପାତ୍ର ଉପରେ ରଖାଯାଏ।

କ୍ରଵ୍ଯାଦାଂଶଂପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଵୀକ୍ଷଣାଦିଵିଶୋଧିତମ୍। ଔଦର୍ଯ୍ଯଂ ଚୈନ୍ଦଵଂ ଭୌତଂ ଏକୀକୃତ୍ଯାନଲତ୍ରଯମ୍

ମାଂସାହାରୀ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଅଂଶକୁ ଛାଡି ଦେଇ, ଦୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଦେହୀୟ, ଚନ୍ଦ୍ରମୟ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ଅଗ୍ନିକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ଓଂ ହୂଂ ଵହ୍ନିଚୈତନ୍ଯାଯ ଵହ୍ନିଵୀଜେନ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ସଂହିତାମନ୍ତ୍ରିତଂ ଵହ୍ନି ଧେନୁମୁଦ୍ରାମୃତୀକୃତମ୍

‘ଓଁ ହୂଁ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନି ଚେତନାକୁ ଅଗ୍ନି ବୀଜରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ସଂହିତା ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନି ଗୋମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଅମୃତ ହୋଇଯାଏ।

ରକ୍ଷିତଂ ହେତିମନ୍ତ୍ରେଣ କଵଚେନାଵଗୁଣ୍ଠିତମ୍। ପୂଜିତନ୍ତ୍ରିଃ ପରିଭ୍ରାମ୍ଯ କୁଣ୍ଡସ୍ଯୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣମ୍

ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ଓ କବଚରେ ଢାକି ନିଅ, ପୂଜା ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁଣ୍ଡର ଉପରେ ଦକ୍ଷିଣାବଳି ଘୁଅ।

ଶିଵଵୀଜମିତି ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଵାଗୀଶାଗର୍ଭଗୋଚରେ। ଵାଗୀଶ୍ଵରେଣ ଦେଵେନ କ୍ଷିପ୍ଯମାନଂ ଵିଭାଵଯେତ୍

ଶିବ ବୀଜକୁ ବାଗୀଶ୍ୱରୀଙ୍କ ଗର୍ଭ ଅଞ୍ଚଳରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ବାଗୀଶ୍ୱର ଦେବତା ଦ୍ୱାରା ଏହା ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତ ହେଉଛି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ।

ଭୂମିଷ୍ଠଜାନୁକୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୃଦାତ୍ମସମ୍ମୁଖଂ କ୍ଷିପେତ୍। ତତୋଽନ୍ତସ୍ଥିତଵୀଜସ୍ଯ ନାଭିଦେଶେ ସମୂହମ୍

ପୃଥିବୀରେ ବସିଥିବା ପୁଜାରୀ ହୃଦୟରୁ ନିଜ ପାଖକୁ ଏହା ପ୍ରକ୍ଷିପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ନାଭି ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନ୍ତର୍ବୀଜ ଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ସମ୍ଭୃତିଂ ପରିଧାନସ୍ଯ ଶୌଚମାଚମନଂ ହୃଦା। ଗର୍ଭାଗ୍ନେଃ ପୂଜନଂ କୃତ୍ଵା ତଦ୍ରକ୍ଷାର୍ଥଂ ଶରାଣୁନା

ପରିଧାନ ସଂଗ୍ରହ, ଶୁଚିତା ଓ ଆଚମନ ହୃଦୟରେ କରିବା ଉଚିତ; ଗର୍ଭାଗ୍ନି ପୂଜା କରି, ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଶର ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ।

ଵଧ୍ନୀଯାଦ୍ଗର୍ଭଜଂ ଦେଵ୍ଯାଃ କକଙ୍କଣଂ ପାଣିପଲ୍ଲଵେ। ଗର୍ଭାଧାନାଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସଦ୍ଯୋଜାତେନ ପାଵକମ୍

ଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭଜ ଚୂଡ଼ାକୁ ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ହାତରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ; ସଦ୍ୟୋଜାତ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିକୁ ପୂଜା କରି ଗର୍ଭାଧାନ କରିବା ଉଚିତ।

ତତୋ ହୃଦଯମନ୍ତ୍ରେଣ ଜୁହୁଯାଦାହୁତିତ୍ରଯମ୍। ପୁଂସଵନାଯ ଵାମେନ ତୃତୀଯେ ମାସି ପୂଜଯେତ୍

ତାପରେ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଂସବନ ପାଇଁ ତୃତୀୟ ମାସରେ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆହୁତିତ୍ରିତଯଂ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିରସାମ୍ବୁକଣାନ୍ଵିତଂ। ସୀମନ୍ତୋନ୍ନଯନଂ ଷଷ୍ଠେ ମାସି ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ରୂପିଣା

ତିନିଟି ହୋମ ଶିର ଉପରେ ଜଳ ବିନ୍ଦୁ ସହ କରିବା ଉଚିତ; ଷଷ୍ଠ ମାସରେ ରୂପିଣୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସୀମନ୍ତୋନ୍ନୟନ କରିବା ଉଚିତ।

ଜୁହୁଯାଦାହୁତୀସ୍ତିସ୍ତ୍ରଃ ଶିଖଯା ଶିଖଯୈଵ ତୁ। ଵକ୍ତ୍ରାଙ୍ଗକଲ୍ପନାଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵକ୍ତ୍ରୋଦ୍‌ଘାଟନନିଷ୍କୃତୀ

ତିନିଟି ହୋମ ଚୁଡ଼ା ସହ କରିବା ଉଚିତ; ମୁଁହ ଗଠନ ଓ ମୁଁହ ଖୋଲିବା ଓ ଶୁଧ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ।

ଜାତକର୍ମ୍ମଂନୃକର୍ମ୍ମଭ୍ଯାଂ ଦଶମେ ମାସି ପୂର୍ଵଵତ। ଵହ୍ନି ସନ୍ଧୁକ୍ଷ୍ଯ ଦର୍ଭାଦ୍ଯୈଃ ସ୍ନାନଂ ଗର୍ଭମଲାପହଂ

ଦଶମ ମାସରେ ପୂର୍ବବତ ଜାତକ ଓ ନୃକର୍ମ କରିବା ଉଚିତ; କୁଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇ ଗର୍ଭ ମଳ ହଟାଇବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।

ସୁଵର୍ଣବନ୍ଧନଂ ଦେଵ୍ଯା କୃତଂ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ହୃଦାର୍ଚ୍ଚଯେତ୍। ସଦ୍ଯଃ ସୂତକନାଶାଯ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦସ୍ତ୍ରଵାରିଣା

ଦେବୀଙ୍କ ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବାନ୍ଧନକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ହୃଦୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ସୂତକ ତୁରନ୍ତ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି ଜଳରେ ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।

କୁମ୍ଭନ୍ତୁ ଵହିରସ୍ତ୍ରେଣ ତାଡଯେଦ୍ଵର୍ମ୍ମଣୋକ୍ଷଯେତ୍। ଅସ୍ତ୍ରେଣୋତ୍ତରପୂର୍ଵ୍ଵାଗ୍ରାନ୍ମେଖଲାସୁ ଵହିଃ କୁଶାନ୍

କୁମ୍ଭକୁ ବାହ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କରି ଏହାକୁ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ; ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଓ ପୂର୍ବ ମେଖଳାର ବାହାରେ କୁଶ ରଖିବା ଉଚିତ।