ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ପୂଜଯେତ୍ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ସାଙ୍ଗଂ ସାଵରଣଂ ହରିମ୍। ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ମୂର୍ତ୍ତିନ୍ତୁ ପୃଥିଵୀ ତ୍ସ୍ଯ ପୀଠିକା

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ସହଚରମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ହରିଙ୍କ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ପିଠିକା ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।

କଲ୍ପଯେକଦ୍ଵିଗ୍ରହଂ ତସ୍ଯ ତୈଜସୈଃ ପରମାଣୁଭିଃ। ଜୀଵମାଵାହଯିଷ୍ଯାମି ପଞ୍ଚଵିଂଶତିତତ୍ତ୍ଵଗମ୍

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହକୁ ତେଜସ୍ଵୀ କଣା ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ; ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଜୀବକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚୈତନ୍ଯଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ଜାଗ୍ରତ୍‌ସ୍ଵପ୍ନଵିଵର୍ଜିତମ୍। ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋବୁଦ୍ଧିପ୍ରାଣାହଙ୍କାରଵର୍ଜିତମ୍

ଚେତନା, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ; ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା।

ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ହୃଦଯେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ହୃଦଯାତ୍ ପ୍ରତିମାଵିଭ୍ବେ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ପରେଶ୍ଵର

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଗଛପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ହୃଦୟରୁ ପ୍ରତିମାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି—‘ପରେଶ୍ୱର’ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିବା।

ସଜୀଵଂ କୁରୁ ଵିମ୍ବଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ହହ୍ମ ଏକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ସଜୀଵୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣଵେନ ନିବୋଧ୍ଯେତ୍

ପ୍ରତିମାକୁ ଜୀବସହିତ କର; ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ। ଜୀବୀକରଣ କରି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ କର।

ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଏକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ସଜୀଵୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣଵେନ ନିବୋଧଯେତ୍

ଜ୍ୟୋତି, ଜ୍ଞାନ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ—ଜୀବୀକରଣ କରି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ କର।

ସାନ୍ନିଧ୍ଯକରଣନ୍ନାମ ହୃଦଯଂ ସ୍ପୃସ୍ଯ ଵୈ ଜପେନ୍। ସୂକ୍ତନ୍ତୁ ପୌରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ଇଦଂ ଗୁହ୍ଯମନୁଂ ଜପେତ୍

‘ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରଣ’ ନାମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।

ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ସୁରେଶାଯ ସନ୍ତୋଷଵିଭଵାତ୍ନମେ। ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନରୂପାଯ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋନୁଯାଯିନେ

ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶ୍ରୀର ଉତ୍ସ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ତେଜର ଅନୁୟାୟୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଗୁଣାତିକ୍ରାନ୍ତଵେଶାଯ ପୁରୁଷାଯ ଭହାତ୍ମନେ। ଅକ୍ଷଯାଯ ପୁରାଣାଯ ଵିଷ୍ଣୋ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵ

ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦେହ, ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ଅକ୍ଷୟ ଓ ପୁରାତନ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା।

ଯଚ୍ଚ ତେ ପରମଂ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଯଚ୍ଚ ଜ୍ଞାନମଯଂ ଵପୁଃ। ତତ୍ ସର୍ଵମେକତୋ ଲୀନମସ୍ମିନ୍ଦେହେ ଵିବୁଧ୍ଯତାମ୍

ତୁମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଜ୍ଞାନରେ ଗଠିତ ଦେହ, ଏହି ଦେହରେ ଏକାତ୍ମଭାବରେ ଲୀନ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉତ୍ତମ ଅଂଶ ଜାଗୃତ ହେଉ।

ଆତ୍ମାନଂ ସନ୍ନିଧୀକୃତ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାଦିପରିଵାରକାନ୍। ସ୍ଵନାମ୍ନା ସ୍ଥାପଯେଦନ୍ଯାନାଯୁଧାଦୀନ୍ ସ୍ଵମୁଦ୍ରଯା

ଆତ୍ମାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ନିକଟରେ ରଖି, ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନାମ, ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ଓ ଚିହ୍ନ ସହିତ ସ୍ଥାପନ କର।

ଯାତ୍ରାଵର୍ଷାଦିକଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜ୍ଞେଯଃ ସ୍ନ୍ନିହିତୋ ହରିଃ। ନତ୍ଵା ସ୍ତୁତ୍ଵା ସ୍ତଵାଦ୍ଯୈଶ୍ଚ ଜପ୍ତ୍ଵା ଚାଷ୍ଟାକ୍ଷରାଦିକମ୍

ଯାତ୍ରା ଓ ଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ହରିଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି ଜଣା; ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ତୁତି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କର।

ଚଣ୍ଡପ୍ରଚଣ୍ଡୌ ଦ୍ଵାରସ୍ଥୌ ନିର୍ଗତ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚଯେଦ୍‌ଗୁରୁଃ। ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡପମାସାଦ୍ଯ ଗରୁଡଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ପୂଜଯେତ୍

ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡା ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ବାହାରିବେ; ଅଗ୍ନି ମଣ୍ଡପରେ ପହଞ୍ଚି, ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ପୂଜା କରିବେ।

ଦିଗୀଶାନ୍ ଦିଶି ଦେଵାଶ୍ଚଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ଦେଶିକଃ। ଵିଶ୍ଵକ୍‌ସେନଂ ତୁ ସଂସ୍ଥାପ୍ଯ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରାଦି ପୂଜଯେତ୍

ଶିକ୍ଷକ ଦିଗର ରକ୍ଷକ ଦେବତାମାନେ ଓ ଦିଗରେ ଥିବା ଦେବମାନେଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ପୂଜା କରିବେ; ବିଶ୍ୱକ୍ସେନଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ସହ ପୂଜା କରିବେ।

ସର୍ଵପାର୍ଷଦକେଭ୍ଯଶ୍ଚ ବଲିଂ ଭୂତେଭ୍ଯ ଅର୍ପଯେତ୍। ଗ୍ରାମଵସ୍ତ୍ରସୁଵର୍ଣାଦି ଗୁରଵେ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦେତ୍

ସମସ୍ତ ପାର୍ଷଦ ଓ ଭୂତମାନେଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବେ; ଗ୍ରାମରୁ ଆସିଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବେ।

ଯାଗୋପଯୋଗିଦ୍ରଵ୍ଯାଦ୍ଯମାଚାର୍ଯ୍ଯାଯ ନରୋର୍ପଯେତ୍। ଆଚାର୍ଯ୍ଯାଦକ୍ଷିଣାର୍ଦ୍ଧନ୍ତୁ ଋତ୍ଵିଗଭ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦେତ୍

ଯାଗ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ; ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣାର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ଋତ୍ବିଜମାନେଙ୍କୁ ଦେବେ।

ଅନ୍ଯେବ୍ଯୋ ଦକ୍ଷିଣାଂ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଭୋଜଯେଦ୍‌ ବ୍ରାହ୍ମଣାଂସ୍ତତଃ। ଅଵାରିତାନ୍ ଫଲାନ୍ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଯଜମାନାଯ ଵୈଗୁରୁଃ

ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବେ, ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେବେ; ତାପରେ, ଯଜମାନଙ୍କୁ ବିଶୁଦ୍ଧ ଫଳ ଦେବେ, ବୈଷ୍ଣବ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ।

ଵିଷ୍ଣୁଂ ନଯେତ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଚାତ୍ମନା ସକଲଂ କୁଲମ । ସର୍ଵେଷାମେଵ ଦେଵାନାମେଷ ସାଧାରଣୋ ଵିଧିଃ। ମୂଲମନ୍ତ୍ରାଃ ପୃଥକ୍ ତେଷା ଶେଷଂ କାର୍ଯ୍ଯଂ ସମାନକମ୍

ପ୍ରତିଷ୍ଠାକାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିବାର ସହ ନେଇଯିବେ; ଏହି ପଦ୍ଧତି ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ପାଇଁ ସାଧାରଣ; ତାଙ୍କର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଭିନ୍ନ, କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଏକାକା।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ସମୁଦାଯେନ ଦେଵାଦେଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରଵଦାମି ତେ। ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠାଂ ପ୍ରଥମଂ ତଥା ଦେଵୀଗଣସ୍ଯ ଚ

ଭଗବାନ କହିଲେ: ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପଦ୍ଧତି ଏକାତ୍ମଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି; ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ଦେବୀଗଣଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଥା କହିବି।

ପୂର୍ଵଵତ୍ ସକଲଂ କୁର୍ଯ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡପସ୍ନପନାଦିକମ୍ । ଭଦ୍ରପୀଠେଶ୍ରିଯଂ ନ୍ଯସ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେଦଷ୍ଟ ଵୈ ଘଟା

ପୂର୍ବର ପରି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ, ମଣ୍ଡପ ଓ ସ୍ନାନ ଆଦି କରିବା; ଭଦ୍ରପୀଠରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ରଖି, ଅଠ ଘଟ ସ୍ଥାପନ କରିବା।

ଘୃତେନାଭ୍ଯଜ୍ଯ ମୂଲେନ ସ୍ନପଯେତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯକୈଃ। ହିରଣ୍ଯଵର୍ଣାଂ ହରିଣୀ ନେତ୍ରେ ଚୋନ୍ମୀଲଯେଚ୍ଛ୍ରିଯାଃ

ଘୃତ ଓ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଉ; ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣ ଓ ହରିଣୀ ନୟନ ଥିବା ଶ୍ରୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା।

ତନ୍ମ ଆଵହ ଇତ୍ଯେଵଂ ପ୍ରଦଦ୍ଯାନ୍ମଧୁରତ୍ରଯମ୍। ଅଶ୍ଵପୂର୍ଵେତି ପୂର୍ଵେଣ ତାଂ କୁମ୍ଭେନାଭିଷେଚଯେତ୍

‘ତନ୍ମେ ଆବହ’ ମନ୍ତ୍ର କହି, ତିନି ପ୍ରକାର ମିଠା ଦେବା; ‘ଅଶ୍ୱପୂର୍ବ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବର ପରି ଘଟ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା।

କାମୋସ୍ମିତେତି ଯାମ୍ଯେନ ପଶ୍ଚିମେନାଭିଷେଚଯେତ୍। ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାସାମୁଚ୍ଚାର୍ଯ୍ଯାଦ୍ତ୍ଯଵର୍ଣେତି ଚୋତ୍ତରାତ୍

‘କାମୋସ୍ମି’ ମନ୍ତ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରୁ ଅଭିଷେକ; ‘ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପ୍ରଭାସାମ’ ଓ ‘ତ୍ୟବର୍ଣ’ ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ ଉଚ୍ଚାରଣ।

ଉପୈତୁ ମେତି ଚାଗ୍ନେଯାତ୍ କ୍ଷୁତ୍‌ପିପାସେତି ନୈର୍ଋତାତ୍। ଗନ୍ଧଦ୍ଵାରେତି ଵାଯଵ୍ଯାଂ ମନସଃ କମମାକୃତିମ୍

‘ଉପୈତୁ ମେ’ ମନ୍ତ୍ର ଆଗ୍ନେୟ ଦିଗରୁ, ‘କ୍ଷୁତ୍ପିପାସେ’ ନୈୃତ ଦିଗରୁ; ‘ଗନ୍ଧଦ୍ୱାରେ’ ଭାୟବ୍ୟ ଦିଗରୁ, ମନର ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଆକୃତି ତିଆରି କରିବା।

ଈଶାନକଲଶେନୈଵ ଶିରଃ ସୌଵର୍ଣକର୍ଦ୍ଦମାତ୍। ଏକାଶୀତିଘଟୈଃ ସ୍ନାନଂ ମନ୍ତ୍ରେଣାପଃ ସୃଜନ୍ କ୍ଷିତିମ୍

ଈଶାନ ଘଟ ଦ୍ୱାରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଟି ଦେଇ ମୁଣ୍ଡ ସ୍ନାନ କରିବା; ଏକାଶୀଘଟ ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଜଳ ତିଆରି କରି ଭୂମିକୁ ଛିଟିବା।

ଆଦ୍‌ର୍ଦ୍ରାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ଗନ୍ଧୈରାଦ୍‌ର୍ଦ୍ରାମିତ୍ଯାଦିପୁଷ୍ପକୈଃ। ତନ୍ମଯାଵହ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଯ ଆନନ୍ଦ ଋ ଚାଖିଲମ୍

ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ଭିଜା ପଦ୍ମ ଓ ଭିଜା ଫୁଲ ଦେବା; ‘ତନ୍ମୟାବହ’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ‘ୟ ଆନନ୍ଦ’ ଋଚା ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ।

ଶାଯନ୍ତୀଯେନ ଶଯ୍ଯାଯାଂ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ଚ ସନ୍ନିଧିମ୍। ଲକ୍ଷ୍ମୀଵୀଜେନ ଚିଚ୍ଛକ୍ତିଂ ଵିନ୍ଯସ୍ଯାଭ୍ଯର୍ଚଯେତ୍ ପୁନଃ

ଶାୟନ୍ତୀୟ ମନ୍ତ୍ର ଶୟ୍ୟାରେ, ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତି; ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିତ୍ଶକ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରି, ପୁନଃ ପୂଜା କରିବା।

ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନ ମଣ୍ଡପେଥ କୁଣ୍ଡେଷ୍ଵବ୍ଜାନି ହୋମଯେତ୍। କରଵୀରାଣି ଵା ହତ୍ଵା ସହସ୍ରଂ ଶତମେଵ ଵା

ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପଠି ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍, ତାପରେ କୁଣ୍ଡରେ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; କିମ୍ବା କରବୀର ଫୁଲ ଏକାଠା କରି, ହଜାରଟି କିମ୍ବା ଶତଟି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଗୃହୋପକରଣାନ୍ତାଦି ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନୈଵ ଚାର୍ପଯେତ୍। ତତଃ ପ୍ରାସାଦସଂସ୍କାରଂ ସର୍ଵଂ କୃତ୍ଵା ତୁ ପୂର୍ଵଵତ୍

ଘର ଦେଉଁସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପଠି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ପରେ ପୂର୍ବର ପରି ଦେଉଳର ସମସ୍ତ ପୂଜା ବିଧି କରିବା ଉଚିତ୍।