ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦହେତ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଗାଯତ୍ର୍ଯା ଗାଯତ୍ରଯା ଶ୍ରପଯେଚ୍ଚରୁମ୍। ହୋମଯେଚ୍ଚ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦୁତ୍ତରେ ଭୋଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପକା ଚାଉଳ ଦେଇ, ହୋମ କରି, ବଳି ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଦରକାର।

ସାମାଧିପାନାଂ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ହେମ ଗାଂ ଗୁରଵେ ଦଦେତ୍। ଦିକପତିଭ୍ଯୋ ବଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ଜାଗରମ୍

ଦିଗପାଳମାନଙ୍କର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ଗାଁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଦିଗପାଳମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଦରକାର।

ବ୍ରହ୍ମଗୀତାଦିଶବ୍ଦେନ ସର୍ଵଭାଗଧିଵାସନାତ୍

ବ୍ରହ୍ମଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଗାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ପିଣ୍ଡିକାସ୍ଥାପନାର୍ଥନ୍ତୁ ଗର୍ଭାଗାରଂ ତୁ ସପ୍ତଧା। ଵିଭଜେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଭାଗେ ତୁ ପ୍ରତିମାଂ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ଭଗବାନ କହିଲେ — ପିଣ୍ଡିକା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଗର୍ଭାଗୃହକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମ ଭାଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

ଦେଵମାନୁଷପୈଶାଚଭାଗେଷୁ ନ କଦାଯନ। ବ୍ରହ୍ମଭାଗଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କିଞ୍ଚଦାଶ୍ରିତ୍ଯ ଚାଣ୍ଡଜ

ଦେବ, ମାନବ ଓ ପିଶାଚ ଭାଗରେ କେବେ ପ୍ରତିମା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମ ଭାଗକୁ ଛାଡି, ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାଗ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଦେଵମାନୁଷଭାଗାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପ୍ଯା ଯତ୍ନାତ୍ତୁପିଣ୍ଡିକା । ନପୁଂସକଶିଲାଯାନ୍ତୁ ରତ୍ନନ୍ଯାସଂ ସମାଚରେତ୍

ଦେବ ଓ ମାନବ ଭାଗରେ ପିଣ୍ଡିକା ସ୍ଥାପନ ସତର୍କତାରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ନପୁଂସକ ପାଥର ଥିଲେ ରତ୍ନ ରଖିବା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ନାରସିଂହେନ ହୁତ୍ଵାଥ ନତ୍ନଯାସଂ ଚ ତେନ ଵୈ। ଵ୍ରୀହୀନ୍ ସତ୍ନାଂସ୍ତ୍ରିଧାତୂଁଶ୍ଚ ଲୋହାଦୀଂଶ୍ଚନ୍ଦନାଦିକାନ୍

ନରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ତାପରେ ରତ୍ନ, ଧାନ, ତାନ୍ତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଧାତୁ, ଲୋହା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ପୂର୍ଵାଦିନଵଗର୍ତ୍ତେଷୁ ନ୍ଯସେନ୍ ମଧ୍ଯେ ଯଥାରୁଚି। ଅଥ ଚେନ୍ଦ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଗର୍ତ୍ତୋ ଗୁଗ୍‌ଗୁଲୁନାଵୃତଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନଉଟି ଗର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗର୍ତ୍ତକୁ ଗୁଗୁଲୁ ଦେଇ ଢାକିବା ଦରକାର।

ରତ୍ନନ୍ଯାସଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିମାମାଲଭେଦ୍ଗୁରୁଃ। ସଶଲାକୈର୍ଦ୍ଦର୍ଭପୁଞ୍ଜୈଃ ସହଦେଵୈଃ ସମନ୍ଵିତୈଃ

ରତ୍ନ ରଖିବା ବିଧି କରି, ଗୁରୁ ପ୍ରତିମାକୁ ଦର୍ଭା ଶଳାକା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଓ ସହାୟମାନେ ସହିତ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସବାହ୍ଯନ୍ତୈଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୋଧଯେତ୍। ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଦର୍ଭତୋଯେନ ନଦୀତୀର୍ଥୋଦକେନ ଚ

ଭିତର ଓ ବାହାରୁ ପବିତ୍ର କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦର୍ଭା ଜଳ ଓ ନଦୀ ତୀରର ଜଳରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଦରକାର।

ହୋମାର୍ଥେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ସିକତାମିଃ ସମନ୍ତତଃ। ସାର୍ଦ୍ଧହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଚତୁରସ୍ରଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ହୋମ ପାଇଁ ଚତୁରସ୍ର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ସୁନ୍ଦର ବାଳିର ଅଲ୍ତାର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ଯଥାନ୍ଯାସଂ କଲଶାନାପ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ପୂର୍ଵାଦ୍ଯାନଷ୍ଟଵର୍ଣେନ ଅଗ୍ନିମାନୀଯ ସଂସ୍କୃତମ୍

ଅଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କଳସଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭ ଅଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତ୍ଵମଗ୍ନେଦ୍ଯୁଭିରିତି ଗାଯତ୍ର୍ଯା ସମିଧୋ ହୁନେତ୍। ଅଷ୍ଟାର୍ଣେନାଷ୍ଟଶତକଂ ଆଜ୍ଯଂ ପୂର୍ଣା ପ୍ରଦାପଯେତ୍

‘ତ୍ୱମଅଗ୍ନେଦ୍ୟୁଭିର୍’ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ପଠି ଦାରୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଅଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକଶ ଅଠ ଥର ଘୀ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାନ୍ତ୍ଯୁଦକଂ ଆମ୍ରପତ୍ରୈଃ ମୂଲେନ ଶତମନ୍ତ୍ରିତମ୍। ସିଞ୍ଚେଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ତନ୍ମୂର୍ଦିଧ୍ନ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତେ ହ୍ଯନଯା ଋଚା

ଆମ୍ରପତ୍ର ଓ ମୂଳ ସହିତ ଶତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଜଳ ତିଆରି କରି, ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ‘ଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ତେ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଯାନେନ ଚୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ। ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରିତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରାସାଦାଭିମୁଖଂ ନଯେତ୍

ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ, ‘ଉଠ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ’ କୁହି, ‘ତଦ୍ ବିଷ୍ଣୋ’ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରାସାଦ ଦିଗରେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଶିଵିକାଯାଂ ହରିଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଭ୍ରାମଯୀତ ପୁରାଦିକମ୍। ଗୀତଵେଦାଦିଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦଦ୍ଵାରି ଧାରଯେତ୍

ହରିଙ୍କୁ ଶିବିକାରେ ବସାଇ, ସହର ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ; ଗୀତ, ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵିପ୍ରୈର୍ମଙ୍ଗଲାଷ୍ଟଘଟୈ ସଂସ୍ନାପଯେଦ୍ଧରିମ୍। ତତୋ ଗନ୍ଧାଦିନାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଦେଶିକଃ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମିଶି ମଙ୍ଗଳ ଅଷ୍ଟ ଘଟ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ; ପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଉପାଧ୍ୟାୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅତୋ ଦେଵେତି ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାମଷ୍ଟାଙ୍ଗାର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ। ସ୍ଥିରେଲଗ୍ନେ ପିଣ୍ଡିକାଯାଂ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵେତି ଧାରଯେତ୍

‘ଅତୋ ଦେବେ’ କୁହି ଉପରେ ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ଅଷ୍ଟ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ‘ଦେବସ୍ୟ ତ୍ୱ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପିଠିକାରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଓଂ ତ୍ରେଲୋକ୍ଯଵିକ୍ରାନ୍ତାଯ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ତ୍ରିଵିକ୍ରମ। ସଂସ୍ଥାପ୍ଯା ପିଣ୍ଡିକାଯାନ୍ତୁ ସ୍ଥିରଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

‘ଓଁ ତ୍ରିଲୋକ୍ୟବିକ୍ରାନ୍ତାୟ ନମସ୍ତେ ତୁ ତ୍ରିବିକ୍ରମ’ ପଠି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପିଠିକାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଧ୍ରୁଵା ଦ୍ଯୌରିତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁରିତ୍ଯପି। ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ସଂସ୍ନାପ୍ଯ କ୍ଷାଲ୍ଯ ଗନ୍ଧଦକେନ ଚ

‘ଧ୍ରୁବା ଦ୍ୟୌର୍’ ଓ ‘ବିଶ୍ୱତଃ ଚକ୍ଷୁର୍’ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଇ, ପରେ ଗନ୍ଧ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପରିଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ପୂଜଯେତ୍ ସକଲୀକୃତ୍ଯ ସାଙ୍ଗଂ ସାଵରଣଂ ହରିମ୍। ଧ୍ଯାଯେତ୍ ସ୍ଵଂ ତସ୍ଯ ମୂର୍ତ୍ତିନ୍ତୁ ପୃଥିଵୀ ତ୍ସ୍ଯ ପୀଠିକା

ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୂଜା ସମାପ୍ତ କରି, ହରିଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଓ ସହଚରମାନେ ସହିତ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ; ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ହରିଙ୍କ ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କର ପିଠିକା ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।

କଲ୍ପଯେକଦ୍ଵିଗ୍ରହଂ ତସ୍ଯ ତୈଜସୈଃ ପରମାଣୁଭିଃ। ଜୀଵମାଵାହଯିଷ୍ଯାମି ପଞ୍ଚଵିଂଶତିତତ୍ତ୍ଵଗମ୍

ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେହକୁ ତେଜସ୍ଵୀ କଣା ଦ୍ୱାରା କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ; ପଞ୍ଚବିଂଶତି ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ ଜୀବକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ।

ଚୈତନ୍ଯଂ ପରମାନନ୍ଦଂ ଜାଗ୍ରତ୍‌ସ୍ଵପ୍ନଵିଵର୍ଜିତମ୍। ଦେହେନ୍ଦ୍ରିଯମନୋବୁଦ୍ଧିପ୍ରାଣାହଙ୍କାରଵର୍ଜିତମ୍

ଚେତନା, ପରମ ଆନନ୍ଦ, ଜାଗ୍ରତ ଓ ସ୍ୱପ୍ନରୁ ମୁକ୍ତ; ଦେହ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ପ୍ରାଣ ଓ ଅହଂକାର ନଥିବା।

ବ୍ରହ୍ମାଦିସ୍ତମ୍ବପର୍ଯ୍ଯନ୍ତଂ ହୃଦଯେଷୁ ଵ୍ଯଵସ୍ଥିତମ୍। ହୃଦଯାତ୍ ପ୍ରତିମାଵିଭ୍ବେ ସ୍ଥିରୋ ଭଵ ପରେଶ୍ଵର

ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଗଛପତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟରେ ବସିଛନ୍ତି, ହୃଦୟରୁ ପ୍ରତିମାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି—‘ପରେଶ୍ୱର’ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସିବା।

ସଜୀଵଂ କୁରୁ ଵିମ୍ବଂ ତ୍ଵଂ ବ୍ହହ୍ମ ଏକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ସଜୀଵୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣଵେନ ନିବୋଧ୍ଯେତ୍

ପ୍ରତିମାକୁ ଜୀବସହିତ କର; ତୁମେ ଏକମାତ୍ର ବ୍ରହ୍ମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ। ଜୀବୀକରଣ କରି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ କର।

ଜ୍ଯୋତିର୍ଜ୍ଞାନଂ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଏକମେଵାଦ୍ଵିତୀଯକମ୍। ସଜୀଵୀକରଣଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରଣଵେନ ନିବୋଧଯେତ୍

ଜ୍ୟୋତି, ଜ୍ଞାନ, ପରମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏକମାତ୍ର ଦ୍ୱିତୀୟ ନାହିଁ—ଜୀବୀକରଣ କରି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶ କର।

ସାନ୍ନିଧ୍ଯକରଣନ୍ନାମ ହୃଦଯଂ ସ୍ପୃସ୍ଯ ଵୈ ଜପେନ୍। ସୂକ୍ତନ୍ତୁ ପୌରୁଷଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ ଇଦଂ ଗୁହ୍ଯମନୁଂ ଜପେତ୍

‘ସାନ୍ନିଧ୍ୟ କରଣ’ ନାମ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ହୃଦୟକୁ ଛୁଇଁ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଧ୍ୟାନ କରି, ଏହି ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ପଠିବା ଉଚିତ।

ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ସୁରେଶାଯ ସନ୍ତୋଷଵିଭଵାତ୍ନମେ। ଜ୍ଞାନଵିଜ୍ଞାନରୂପାଯ ବ୍ରହ୍ମତେଜୋନୁଯାଯିନେ

ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ସନ୍ତୋଷ ଓ ଶ୍ରୀର ଉତ୍ସ, ଜ୍ଞାନ ଓ ବିବେକର ମୂର୍ତ୍ତି, ବ୍ରହ୍ମ ତେଜର ଅନୁୟାୟୀ—ତୁମକୁ ନମସ୍କାର।

ଗୁଣାତିକ୍ରାନ୍ତଵେଶାଯ ପୁରୁଷାଯ ଭହାତ୍ମନେ। ଅକ୍ଷଯାଯ ପୁରାଣାଯ ଵିଷ୍ଣୋ ସନ୍ନିହିତୋ ଭଵ

ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ଦେହ, ପୁରୁଷ, ମହାତ୍ମା, ଅକ୍ଷୟ ଓ ପୁରାତନ—ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବା।