ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିଃ ସମ୍ଯକ୍ ସାଙ୍ଗଂ ସାଵରଣଂ କ୍ରମାତ୍। ଦ୍ଵାଦଶାକ୍ଷରଵୀଜୈସ୍ତୁ କେଶଵାଦୀନ୍ ସମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍

ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ, ଅଙ୍ଗ ଓ ଆବରଣ କ୍ରମରେ, ଦ୍ୱାଦଶାକ୍ଷରୀ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କେଶବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ଵାଦଶାରେ ମଣ୍ଡଲେ ତୁ ଲୋକପାଲାଦିକଂ କ୍ରମାତ୍। ପ୍ରତିମାମର୍ଚ୍ଚଯେତ୍ ପଶ୍ଚାଦ୍‌ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିଭିର୍ଦ୍ଵିଜଃ

ଦ୍ୱାଦଶାର ମଣ୍ଡଳରେ, ଲୋକପାଳ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜା କରି, ପରେ ପ୍ରତିମାକୁ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱିଜଙ୍କ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

ପୌରୁଷେଣ ତୁ ସୂକ୍ତେନ ଶ୍ରିଯା ସୂକ୍ତେନ ପିଣ୍ଡିକାମ୍। ଜନନାଦିକ୍ରମାତ୍ ପଞ୍ଚାଜ୍ଜନଯେଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନଲମ୍

ପୌରୁଷ ସୂକ୍ତ ଓ ଶ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ପିଠିକାକୁ ପୂଜା କରି, ଉତ୍ପତ୍ତିକ୍ରମରେ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଉଚିତ।

ହୁତ୍ଵାଗ୍ନିଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈର୍ମ୍ମନ୍ତ୍ରୈଃ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଛାନ୍ତ୍ଯୁଦକଂ ବୁଧଃ। ତତ୍ ସିକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରତିମାମୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ନି ଵହ୍ନିପ୍ରଣଯନଂ ଚରେତ୍

ବୈଷ୍ଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଶାନ୍ତି ଜଳର କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍। ସେହି ଜଳକୁ ପ୍ରତିମାର ଶୀର୍ଷରେ ଛିଟି ଦେଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଦରକାର।

ଦକ୍ଷିଣେଗ୍ନିଂ ହୁତମିତି କୁଣ୍ଡେଗ୍ନିଂ ପ୍ରଣଯେଦ୍ ବୁଧଃ। ଅଗ୍ନିମଗ୍ନୀତି ପୂର୍ଵେ ତୁ କୁଣ୍ଡେଗ୍ନିଂ ପ୍ରଣଯେଦ୍ବୁଧଃ

ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର କୁଣ୍ଡରୁ 'ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରାଯାଇଛି' ବୋଲି କହି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବରୁ 'ଅଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ' ବୋଲି କହି, କୁଣ୍ଡରୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା ଦରକାର।

ଉତ୍ତରେ ପ୍ରଣଯେଦଗ୍ନିମଗ୍ନିମଗ୍ନୀ ହଵାମହେ। ଅଗ୍ନିପ୍ରଣଯନେ ମନ୍ତ୍ରସ୍ତ୍ଵମଗ୍ନେ ହ୍ଯଗ୍ରିରୁଚ୍ଯତେ

ଉତ୍ତର ଦିଗରେ 'ଅଗ୍ନିକୁ ଆମେ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛୁ' ବୋଲି କହି ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍। ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣିବା ସମୟରେ, ମନ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଏ — 'ଅଗ୍ନି, ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଗ୍ନି ନାମରେ ପରିଚିତ'।

ପଲାଶସମିଧାନାନ୍ତୁ ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରସହସ୍ରକମ୍। କୁଣ୍ଡେ କୁଣ୍ଡେ ହୋମଯେଚ୍ଚ ଵ୍ରୀହୀନ୍ ଵେଦାଦିକୈସ୍ତଥା

ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଣ୍ଡରେ ଏକ ହଜାର ଏଠି ପାଳାଶ କାଠ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ଧାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ସାଜ୍ଯାଂସ୍ତିଲାନ୍ ଵ୍ଯାହୃତିଭିର୍ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଵୈ ଘୃତମ୍। କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ତତଃ ଶାନ୍ତିହୋମଂ ମଧୁରତ୍ରିତଯେନ ଚ

ବ୍ୟାହୃତି ଓ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ଘୃତ ଓ ତିଳ ମିଶାଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ତିନି ପ୍ରକାର ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି ହୋମ କରିବା ଦରକାର।

ଦ୍ଵାଦଶାର୍ଣୈଃ ସ୍ପୃଶେତ୍ ପାଦୌ ନାଭିଂ ହୃନ୍ମସ୍ତକଂ ତତଃ। ଘୃତଂ ଦଧି ପଯୋ ହୁତ୍ଵା ସ୍ପୃଶେନ୍ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ଯଥୋ ତତଃ

ଦ୍ୱାଦଶ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଦ, ନାଭି, ହୃଦୟ ଓ ମସ୍ତକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍। ଘୃତ, ଦହି ଓ ଦୁଧ ହୋମ କରି ଏହା ପରେ ମସ୍ତକକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଦରକାର।

ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶିରୋନାଭିପାଦାଂଶ୍ଚତସ୍ରଃ ସ୍ଥାପଯେନ୍ନଦୀଃ । ଗଙ୍ଗା ଚ ଯମୁନା ଗୋଦା କ୍ରମାନ୍ନାମ୍ନା ସରସ୍ଵତୀ

ମସ୍ତକ, ନାଭି ଓ ପାଦକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଚାରିଟି ନଦୀ — ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଗୋଦାବରୀ ଓ ସରସ୍ବତୀ — ନାମକ୍ରମରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦହେତ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁଗାଯତ୍ର୍ଯା ଗାଯତ୍ରଯା ଶ୍ରପଯେଚ୍ଚରୁମ୍। ହୋମଯେଚ୍ଚ ବଲିଂ ଦଦ୍ଯାଦୁତ୍ତରେ ଭୋଜଯେଦ୍ ଦ୍ଵିଜାନ୍

ବିଷ୍ଣୁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପକା ଚାଉଳ ଦେଇ, ହୋମ କରି, ବଳି ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେବା ଦରକାର।

ସାମାଧିପାନାଂ ତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥଂ ହେମ ଗାଂ ଗୁରଵେ ଦଦେତ୍। ଦିକପତିଭ୍ଯୋ ବଲିଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ରାତ୍ରୌ କୁର୍ଯ୍ଯାଚ୍ଚ ଜାଗରମ୍

ଦିଗପାଳମାନଙ୍କର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ଗାଁ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଦିଗପାଳମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଇ, ରାତିରେ ଜାଗି ରହିବା ଦରକାର।

ବ୍ରହ୍ମଗୀତାଦିଶବ୍ଦେନ ସର୍ଵଭାଗଧିଵାସନାତ୍

ବ୍ରହ୍ମଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦରେ ଗାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଅଂଶ ପବିତ୍ର ହୋଇଯାଏ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ପିଣ୍ଡିକାସ୍ଥାପନାର୍ଥନ୍ତୁ ଗର୍ଭାଗାରଂ ତୁ ସପ୍ତଧା। ଵିଭଜେଦ୍ ବ୍ରହ୍ମଭାଗେ ତୁ ପ୍ରତିମାଂ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ ବୁଧଃ

ଭଗବାନ କହିଲେ — ପିଣ୍ଡିକା ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଗର୍ଭାଗୃହକୁ ସାତ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମ ଭାଗରେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର।

ଦେଵମାନୁଷପୈଶାଚଭାଗେଷୁ ନ କଦାଯନ। ବ୍ରହ୍ମଭାଗଂ ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କିଞ୍ଚଦାଶ୍ରିତ୍ଯ ଚାଣ୍ଡଜ

ଦେବ, ମାନବ ଓ ପିଶାଚ ଭାଗରେ କେବେ ପ୍ରତିମା ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମ ଭାଗକୁ ଛାଡି, ଅଳ୍ପ ମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଭାଗ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଦେଵମାନୁଷଭାଗାଭ୍ଯାଂ ସ୍ଥାପ୍ଯା ଯତ୍ନାତ୍ତୁପିଣ୍ଡିକା । ନପୁଂସକଶିଲାଯାନ୍ତୁ ରତ୍ନନ୍ଯାସଂ ସମାଚରେତ୍

ଦେବ ଓ ମାନବ ଭାଗରେ ପିଣ୍ଡିକା ସ୍ଥାପନ ସତର୍କତାରେ କରିବା ଉଚିତ୍। ନପୁଂସକ ପାଥର ଥିଲେ ରତ୍ନ ରଖିବା କ୍ରିୟା କରିବା ଦରକାର।

ନାରସିଂହେନ ହୁତ୍ଵାଥ ନତ୍ନଯାସଂ ଚ ତେନ ଵୈ। ଵ୍ରୀହୀନ୍ ସତ୍ନାଂସ୍ତ୍ରିଧାତୂଁଶ୍ଚ ଲୋହାଦୀଂଶ୍ଚନ୍ଦନାଦିକାନ୍

ନରସିଂହ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋମ କରି, ତାପରେ ରତ୍ନ, ଧାନ, ତାନ୍ତ, ତିନି ପ୍ରକାର ଧାତୁ, ଲୋହା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ୍।

ପୂର୍ଵାଦିନଵଗର୍ତ୍ତେଷୁ ନ୍ଯସେନ୍ ମଧ୍ଯେ ଯଥାରୁଚି। ଅଥ ଚେନ୍ଦ୍ରାଦିମନ୍ତ୍ରୈଶ୍ଚ ଗର୍ତ୍ତୋ ଗୁଗ୍‌ଗୁଲୁନାଵୃତଃ

ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନଉଟି ଗର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରରେ ଗର୍ତ୍ତକୁ ଗୁଗୁଲୁ ଦେଇ ଢାକିବା ଦରକାର।

ରତ୍ନନ୍ଯାସଵିଧିଂ କୃତ୍ଵା ପ୍ରତିମାମାଲଭେଦ୍ଗୁରୁଃ। ସଶଲାକୈର୍ଦ୍ଦର୍ଭପୁଞ୍ଜୈଃ ସହଦେଵୈଃ ସମନ୍ଵିତୈଃ

ରତ୍ନ ରଖିବା ବିଧି କରି, ଗୁରୁ ପ୍ରତିମାକୁ ଦର୍ଭା ଶଳାକା ଦ୍ୱାରା ଦେବମାନେ ଓ ସହାୟମାନେ ସହିତ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ସବାହ୍ଯନ୍ତୈଶ୍ଚ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯେନ ଶୋଧଯେତ୍। ପ୍ରୋକ୍ଷଯେଦ୍ଦର୍ଭତୋଯେନ ନଦୀତୀର୍ଥୋଦକେନ ଚ

ଭିତର ଓ ବାହାରୁ ପବିତ୍ର କରି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଦର୍ଭା ଜଳ ଓ ନଦୀ ତୀରର ଜଳରେ ପ୍ରୋକ୍ଷଣ କରିବା ଦରକାର।

ହୋମାର୍ଥେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଲଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ସିକତାମିଃ ସମନ୍ତତଃ। ସାର୍ଦ୍ଧହସ୍ତପ୍ରମାଣଂ ତୁ ଚତୁରସ୍ରଂ ସୁଶୋଭନମ୍

ହୋମ ପାଇଁ ଚତୁରସ୍ର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ସୁନ୍ଦର ବାଳିର ଅଲ୍ତାର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅଷ୍ଟଦିକ୍ଷୁ ଯଥାନ୍ଯାସଂ କଲଶାନାପ ଵିନ୍ଯସେତ୍। ପୂର୍ଵାଦ୍ଯାନଷ୍ଟଵର୍ଣେନ ଅଗ୍ନିମାନୀଯ ସଂସ୍କୃତମ୍

ଅଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବରେ କଳସଗୁଡ଼ିକୁ ରଖିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭ ଅଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସଂସ୍କୃତ ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତ୍ଵମଗ୍ନେଦ୍ଯୁଭିରିତି ଗାଯତ୍ର୍ଯା ସମିଧୋ ହୁନେତ୍। ଅଷ୍ଟାର୍ଣେନାଷ୍ଟଶତକଂ ଆଜ୍ଯଂ ପୂର୍ଣା ପ୍ରଦାପଯେତ୍

‘ତ୍ୱମଅଗ୍ନେଦ୍ୟୁଭିର୍’ ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦରେ ପଠି ଦାରୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଅଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଏକଶ ଅଠ ଥର ଘୀ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଶାନ୍ତ୍ଯୁଦକଂ ଆମ୍ରପତ୍ରୈଃ ମୂଲେନ ଶତମନ୍ତ୍ରିତମ୍। ସିଞ୍ଚେଦ୍ଦେଵସ୍ଯ ତନ୍ମୂର୍ଦିଧ୍ନ ଶ୍ରୀଶ୍ଚ ତେ ହ୍ଯନଯା ଋଚା

ଆମ୍ରପତ୍ର ଓ ମୂଳ ସହିତ ଶତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଜଳ ତିଆରି କରି, ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ‘ଶ୍ରୀଶ୍ ଚ ତେ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଛିଟାଇବା ଉଚିତ।

ବ୍ରହ୍ମଯାନେନ ଚୋଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ। ତଦ୍ଵିଷ୍ଣୋରିତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରାସାଦାଭିମୁଖଂ ନଯେତ୍

ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ, ‘ଉଠ, ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତେ’ କୁହି, ‘ତଦ୍ ବିଷ୍ଣୋ’ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରାସାଦ ଦିଗରେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଶିଵିକାଯାଂ ହରିଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ଭ୍ରାମଯୀତ ପୁରାଦିକମ୍। ଗୀତଵେଦାଦିଶବ୍ଦୈଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦଦ୍ଵାରି ଧାରଯେତ୍

ହରିଙ୍କୁ ଶିବିକାରେ ବସାଇ, ସହର ଚାରିପାଖରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଉଚିତ; ଗୀତ, ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ପ୍ରାସାଦ ଦ୍ୱାରରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଵିପ୍ରୈର୍ମଙ୍ଗଲାଷ୍ଟଘଟୈ ସଂସ୍ନାପଯେଦ୍ଧରିମ୍। ତତୋ ଗନ୍ଧାଦିନାଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ମୂଲମନ୍ତ୍ରେଣ ଦେଶିକଃ

ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମିଶି ମଙ୍ଗଳ ଅଷ୍ଟ ଘଟ ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ; ପରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦେଇ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଉପାଧ୍ୟାୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅତୋ ଦେଵେତି ଵସ୍ତ୍ରାଦ୍ଯାମଷ୍ଟାଙ୍ଗାର୍ଘ୍ଯଂ ନିଵେଦ୍ଯ ଚ। ସ୍ଥିରେଲଗ୍ନେ ପିଣ୍ଡିକାଯାଂ ଦେଵସ୍ଯ ତ୍ଵେତି ଧାରଯେତ୍

‘ଅତୋ ଦେବେ’ କୁହି ଉପରେ ଉତ୍ତରୀୟ ଓ ଅଷ୍ଟ ଆର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ; ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ‘ଦେବସ୍ୟ ତ୍ୱ’ ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପିଠିକାରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।

ଓଂ ତ୍ରେଲୋକ୍ଯଵିକ୍ରାନ୍ତାଯ ନମସ୍ତେସ୍ତୁ ତ୍ରିଵିକ୍ରମ। ସଂସ୍ଥାପ୍ଯା ପିଣ୍ଡିକାଯାନ୍ତୁ ସ୍ଥିରଂ କୁର୍ଯ୍ଯାଦ୍ଵିଚକ୍ଷଣଃ

‘ଓଁ ତ୍ରିଲୋକ୍ୟବିକ୍ରାନ୍ତାୟ ନମସ୍ତେ ତୁ ତ୍ରିବିକ୍ରମ’ ପଠି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦେବତାଙ୍କୁ ପିଠିକାରେ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ବସାଇବା ଉଚିତ।