ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦୃଷ୍ଟା ସୀତେତି ରାମୋଽପି ହୃଷ୍ଟଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାରୁତିମ୍। କଥଂ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ସୀତା କିମୁଵାଚ ଚ ମାମ୍ପ୍ରତି

'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି'। ଏହା ଶୁଣି ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ମାରୁତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲ? ସେ ମୋ ପାଇଁ କଣ କହିଲେ?'

ସୀତାକଥାମୃତେନୈଵ ସିଞ୍ଚ ମାଂ କାମଵହ୍ନିଗମ୍। ହନୂମାନବ୍ରଵୋଦ୍ରାମଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵାଽବ୍ଧିମାଗତଃ

'ସୀତାଙ୍କ କଥାର ଅମୃତରେ ମୋତେ ଭିଜାଇଦିଅ, ଯାହା ଆଶାର ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ'। ମାରୁତି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଲାଘି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।'

ସୀତାଂ ଦୃଷ୍ଠ୍ଵା ପୁରୀଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସୀତାମଣିଂ ଗୃହାଣ ଵୈ। ହତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ରାଵଣଂ ସୀତାଂ ପ୍ରାସ୍ଯସେ ରାମ ମା ଶୁଚଃ

'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ପୁରୀକୁ ଦହିଦେଲି, ସୀତାମଣି ନିଅ। ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରେଇ ପାଇବ। ରାମ, ଦୁଃଖ କରନି।'

ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ମଣିଂ ରାମୋ ରୁରୋଦ ଵିରହାତୁରଃ । ମଣିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜାନକୀ ମେ ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ନଯସ୍ଵ ମାମ୍

ମଣି ନେଇ, ରାମ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ମଣି ଦେଖି କହିଲେ, 'ଜାନକୀକୁ ଦେଖାଯାଇଛି। ସୀତା, ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯା।'

ତଥା ଵିନା ନ ଜୀଵାମି ସୁଗ୍ରୀଵାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ। ସମୁଦ୍ରତୀରଂ ଗତଵାନ୍ ତତ୍ର ରାମଂ ଵିଭୀଷଣଃ

'ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନି।' ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ରତୀରକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ବିଭୀଷଣ ରାମଙ୍କୁ ମିଶିଲେ।

ଗତସ୍ତିରସ୍କୃତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ରାମାଯ ଦେହି ସୀତାଂ ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତେନାସହାଯଵାନ୍

ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ସେ ଆସିଥିଲେ। 'ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ' ବୋଲି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏକା ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ବିହୀନ ଥିଲେ।

ରାମୋ ଵିଭୀଷଣଂ ମିତ୍ରଂ ଲଙ୍କୈଵର୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ମାର୍ଗଂ ଯଦା ନାଯାତ୍ତଦା ଶରୈଃ

ରାମ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ମିତ୍ର କରି, ଲଙ୍କାର ରାଜା କରିଦେଲେ। ସମୁଦ୍ର ରାସ୍ତା ଦେଲାନି, ତେଣୁ ରାମ ବାଣରେ ତାକୁ ଭେଦିଦେଲେ।

ଭେଦଯାମାସ ରାମଞ୍ଚ ଉଵାଚାବ୍ଧି ସମାଗତଃ। ନଲେନ ସେତୁଂ ବଦ୍‌ଧ୍ଵାବ୍ଧୌ ଲଙ୍କାଂ ଵ୍ରଜ ଗଭୀରକଃ

ରାମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦିଲେ। ସମୁଦ୍ର ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ କହିଲା: 'ନଳ ସହିତ ସେତୁ ବନ୍ଧ, ଏହି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ, ଗଭୀର।'

ଅହଂ ତ୍ଵଯା କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ରାମୋଽପି ନଲସେତୁନା। କୃତେନ ତରୁଶୈଲାଦ୍ଯୈର୍ଗତଃ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ

'ତୁମକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି। ରାମ ମଧ୍ୟ, ନଳଙ୍କ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ମହାସମୁଦ୍ର ପାର କରିଥିଲେ।'

ନାରଦ ଉଵାଚ ରାମୋକ୍ତଞ୍ଚାଙ୍ଗଦୌ ଗତ୍ଵା ରାଵଣଂ ପ୍ରାହ ଜାନକୀ। ଦୀଯତାଂ ରାଘଵାଯାଶୁ ଅନ୍ଯଥା ତ୍ଵଂ ମରିପ୍ଯସି

ନାରଦ କହିଲେ: 'ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଅଙ୍ଗଦ ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଜାନକୀଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ରାଘବଙ୍କୁ ଦିଅ, ନହେଲେ ତୁମେ ମରିଯିବ।''

ରାଵଣୋ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତଃ ସଙ୍ଗ୍ରାମୋଦ୍ଧତରାକ୍ଷସଃ। ରାମଯାହ ଦଶଗ୍ରୀଵୋ ଯୁଦ୍ଧମେକଂ ତୁ ମନ୍ଯତେ

ରାବଣ ମାରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଓ ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୟଙ୍କର ଥିଲେ। ଦଶମୁଖୀ ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ କେବଳ ଏକାକୀ ଯୁଦ୍ଧ ଚାହେଁ।'

ରାମୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ସକପିରାଯଯୌ। ଵାନରୋ ହନୁମାନ ମୈନ୍ଦୋ ଦ୍ଵିଵିଦୌ ଜାମ୍ବଵାନ୍ନଲଃ

ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ବନର ମାନଙ୍ଗ ନେଇ ଲଙ୍କାକୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଗଲେ। ବନର ମାଧ୍ୟରେ ମାରୁତି, ମୈନ୍ଦ, ଦ୍ୱିବିଦ, ଜାମ୍ବବାନ୍, ନଳ ଥିଲେ।

ନୀଲସ୍ତାରୋଙ୍ଗଦୋ ଧୂଭ୍ରଃ ସୁଷେଣଃ କେଶରୀ ଗଯଃ। ପନସୋ ଵିନତୋ ରମ୍ଭଃ ଶରଭଃ କଥନୋ ବଲୀ

ନୀଳ, ତାରା, ଅଙ୍ଗଦ, ଧୂଭ୍ର, ସୁଷେଣ, କେଶରୀ, ଗୟା, ପନସ, ବିନତ, ରମ୍ଭା, ଶରଭ, କଥନ ଓ ବଳଶାଳୀ ଥିଲେ।

ଗଵାକ୍ଷୋ ଦଧିଵକ୍ତ୍ରଶ୍ଚ ଗଵଯୋ ଗନ୍ଧମାଦନଃ। ଏତେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ସୁଗ୍ରୀଵ ଏତୈର୍ଯୁକ୍ତୋ ହ୍ଯସଙ୍ଖ୍ଯକୈଃ

ଗଭାକ୍ଷ, ଦଧିବକ୍ତ୍ର, ଗଭୟ, ଗନ୍ଧମାଦନ ଏବଂ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଅନେକ ଅନେକ ବାନର ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।

ରକ୍ଷସାଂ ଵାନରାଣାଞ୍ଚ ଯୁଦ୍ଧଂ ସଙ୍କୁଲମାବଭୌ। ରାକ୍ଷସା ଵାନରାଞଜଘ୍ନୁଃ ଶରଶକ୍ତିଗଦାଦିଭିଃ

ରାକ୍ଷସ ଓ ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ରାକ୍ଷସମାନେ ତୀର, ବଣ, ଗଦା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନରମାନୋକୁ ଆଘାତ କଲେ।

ଵାନରା ରାକ୍ଷସାଞ୍ ଜଘ୍ନୁର୍ନଖଦନ୍ତଶିଲାଦିଭିଃ। ହସ୍ତ୍ଥଶ୍ଵରଥପାଦାତଂ ରାକ୍ଷସାନାଂ ବଲଂ ହତମ୍

ବାନରମାନେ ନିଜ ନଖ, ଦାନ୍ତ, ପାଥର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ରାକ୍ଷସମାନୋକୁ ମାରିଦେଲେ। ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଧ୍ୱଂସ ହେଲା।

ହନୂମାନ୍ ଗିରିଋଙ୍ଗେଣ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷମଵଧୀଦ୍ରିପୁମ୍। ଅକମ୍ପନଂ ପ୍ରହସ୍ତଞ୍ଚ ଯୁଧ୍ଯନ୍ତଂ ନୀଲ ଆଵଧୀତ୍

ହନୁମାନ ଏକ ପାହାଡ଼ ଶିଖର ଉଠାଇ ଧୂମ୍ରାକ୍ଷକୁ ମାରିଦେଲେ। ନୀଳ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ଅକମ୍ପନ ଓ ପ୍ରହସ୍ତକୁ ମାରିଦେଲେ।

ଇନ୍ଦ୍ରଜିଚ୍ଛରବନ୍ଧାଚ୍ଚ ଵିମୁକ୍ତୌ ରାମଲକ୍ଷମଣୌ। ତାର୍କ୍ଷ୍ଯସନ୍ଦର୍ଶନାଦ୍ ବାଣୈର୍ଜଘ୍ନନୂ ରାକ୍ଷସଂ ବଲମ୍

ଇନ୍ଦ୍ରଜିତଙ୍କ ତୀରବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପରେ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ତୀରରେ ରାକ୍ଷସ ସେନାକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେଲେ।

ରାମଃ ଶରୈର୍ଜର୍ଜରିତଂ ରାଵଣଞ୍ଚାକରୋଦ୍ରଣେ। ରାଵଣଃ କୁମ୍ବକର୍ଣଞ୍ଚ ବୌଧଯାମାସ ଦୁଃ ଖିତଃ

ଯୁଦ୍ଧରେ ରାମ ତୀରରେ ରାବଣଙ୍କୁ ଗଭୀର ଆଘାତ କଲେ। ଦୁଃଖିତ ରାବଣ କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଜଗାଇଲେ।

କୁମ୍ଭକର୍ଣଃ ପ୍ରବୁଦ୍ଧୋଽଥ ପୀତ୍ଵା ଘଟସହସ୍ତ୍ରକମ୍। ମଦ୍ଯସ୍ଯ ମହିଷାଦୀନାଂ ଭକ୍ଷଯିତ୍ଵାହ ରାଵଣମ୍

କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ଜାଗି ହଜାର ଘଡ଼ା ମଦ୍ୟପାନ କଲେ ଏବଂ ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁ ଖାଇ, ରାବଣଙ୍କୁ କହିଲେ।

ସୀତାଯା ହରଣଂ ପାପଂ କୃତନ୍ତ୍ଵଂ ହି ଗୁରୁର୍ଯତଃ। ଅତୋ ଗଚ୍ଛାମି ଯୁଦ୍ଧାଯ ରାମଂ ହନ୍ମି ସଵାନରମ୍

“ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆପଣ, ମୋଠାରୁ ବଡ଼ ହୋଇ ମଧ୍ୟ, ସୀତାଙ୍କୁ ଚୋରି କରି ଅପରାଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯାଉଛି ଏବଂ ରାମ ସହ ବାନରମାନୋକୁ ମାରିଦେବି।”

ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଵାନରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ କୁମ୍ଭକର୍ଣୋ ମମର୍ଦ୍ଦ ହ। ଗୃହୀତସ୍ତେନ ସୁଗ୍ରୀଵଃ କର୍ଣନାସଂ ଚକର୍ତ୍ତ ସଃ

ଏଭଳି କହି, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ତ ବାନରମାନୋକୁ ଚୁର୍ମାର କରିଦେଲେ। ସେ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଧରି ତାଙ୍କର କାନ ଓ ନାକ କାଟିଦେଲେ।

କର୍ଣନାସାଵିହୀନୋଽସୌ ଭକ୍ଷ ଯାମାସ ଵାନରାନ୍। ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

କାନ ଓ ନାକ ବିହୀନ ସୁଗ୍ରୀବ ବାନରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଖାଇଯାଇଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆସିଲେ।

ତତଃ ପାଦୌ ତତଶ୍ଛିତ୍ତ୍ଵା ଶିରୋ ଭୂମୌ ଵ୍ଯପାତଯତ୍ । ଅଥ କୁମ୍ଭୋ ନିକୁମ୍ଭଶ୍ଚ ମକରାକ୍ଷଶ୍ଚ ରାକ୍ଷସଃ

ତାଙ୍କର ପାଦ କାଟି ମୁଣ୍ଡକୁ ଭୂମିରେ ପକେଇଦେଲେ। ଏହା ପରେ କୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭ ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ମକରାକ୍ଷ ଆଗକୁ ଆସିଲେ।

ମହୋଦରୋ ମହାପାର୍ଶ୍ଵୋ ମତ୍ତ ଉନ୍ତତ୍ତରାକ୍ଷସଃ। ପ୍ରଘସୋ ଭାସକର୍ଣଶ୍ଚ ଵିରୂପାକ୍ଷସ୍ଛ ସଂଯୁଗେ

ମହୋଦର, ମହାପାର୍ଶ୍ୱ, ମଦମସ୍ତ ଓ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ, ପ୍ରଘାସ, ଭାସକର୍ଣ୍ଣ ଓ ବିରୂପାକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଦେଵାନ୍ତକୋ ନରାନ୍ତଶ୍ଚ ତ୍ରିଶିରାଶ୍ଚାତିକାଯକଃ। ରାମେଣ ଲକ୍ଷ୍ମଣେନୈତେ ଵାନରୈଃ ସଵିଭୀଷଣୈଃ

ଦେବାନ୍ତକ, ନରାନ୍ତକ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତ୍ରିଶିରା—ଏମାନେ ସମସ୍ତେ ବାନର ଓ ବିଭୀଷଣ ସହ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିରୋଧିତ ହେଲେ।

ଯୁଧ୍ଯମାନାସ୍ତଥାହ୍ଯନ୍ଯେ ରାକ୍ଷସାଭୁଵି ପାତିତାଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିନ୍ମାଯଯା ଯୁଧ୍ଯନ୍ ରାମାଦୀନ୍ ସମ୍ବବନ୍ଧ ହ

ଏମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ତାଙ୍କର ମାୟାରେ ରାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନୋକୁ ବନ୍ଧିଦେଲେ।

ଵରଦତ୍ତୈର୍ନାଗବାଣୈ ରୋଷଧ୍ଯା ତୌ ଵିଶଲ୍ଯକୌ। ଵିଶଲ୍ଯଯାଵ୍ରଣୌ କୃତ୍ଵା ମାରୁତ୍ଯାନୀତପର୍ଵନେ

ବରଦାନ ମିଳିଥିବା ନାଗବାଣ ଓ ପବନପୁତ୍ର ଆଣିଥିବା ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ଦୁହେଁ ଅଘାତ ଓ ଆଘାତ ରହିତ ହେଲେ।

ହନୂମାନ୍ ଧାରଯାମାସ ତତ୍ରାଗଂ ଯତ୍ର ସଂଶ୍ଥିତଃ। ନିକୁମ୍ଭିଲାଯାଂ ହୋମାଦି କୁର୍ଵନ୍ତଂ ତଂ ହି ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ

ହନୁମାନ ଯେଉଁଠାରେ ଔଷଧ ଥିଲା ସେଇ ପାହାଡ଼ ଉଠାଇ ନେଲେ। ନିକୁମ୍ଭିଳାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଯଜ୍ଞ କରୁଥିବାବେଳେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।