ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଵଲ୍ମୀକମୃତ୍ତିକାଂ ସପ୍ତସ୍ଥାନୋତ୍ଥାମପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଜାହ୍ନତୀଵାଲୁକାତୋଯଂ ଵିନ୍ଯସେଦପରେ ଘଟେ

ବାଉଳି ମାଟି ଓ ସାତଟି ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ମାଟି ରଖିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଘଟରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ବାଲି ଓ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵରାହଵୃଷନାଗେନ୍ଦ୍ରଵିଷାଣୋଦ୍ଧୃତମୃତ୍ତିକାମ୍। ମୃତ୍ତିକାଂ ପଦ୍ମମୂଲସ୍ଯ କୁଶସ୍ଯ ତ୍ଵପରେ ନ୍ଯସେତ୍

ବରାହ ଦାନ୍ତ, ବୃଷ ଶୁକ୍ର, ହାତୀ ଶିଙ୍ଗ ଠାରୁ ନିଆ ମାଟି ଏବଂ ପଦ୍ମ ମୂଳ ଓ କୁଶ ଠାରୁ ମାଟି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥପର୍ଵତମୃଦ୍ଭିସ୍ଚ ଯୁକ୍ତମପ୍ଯପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ନାଗକେଶରପୁଷ୍ପଞ୍ଚ କାଶ୍ମୀରମପରେ ନ୍ଯସେତ୍

ତୀର୍ଥ ଓ ପାହାଡ଼ର ମାଟି ଏକତ୍ର କରି ରଖିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଘଟରେ ନାଗକେଶର ଫୁଲ ଓ କାଶ୍ମୀର ରଖିବା ଉଚିତ।

ଚନ୍ଦ ନାଗୁରୁକର୍ପୂରୈଃ ପୁଷ୍ପଂ ଚୈଵାପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଵୈଦୂର୍ଯଂ ଵିଦ୍ରୁମଂ ମୁକ୍ତାଂ ସ୍ଫଟିକଂ ଵଜ୍ରମେଵ ଚ

ଅନ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦନ, ନାଗର, କର୍ପୂର ଓ ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବୈଦୂର୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ହୀରା ଏକସାଥି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏତାନ୍ଯେକତ୍ର ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଦେଵସତ୍ତମ। ନଦୀନଦତଡାଗାନାଂ ସଲିଲୈରପରଂ ନ୍ଯସେତ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକସାଥି ରଖି, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବନ୍, ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ନଦୀ, ଝିଲି, ପୋଖରୀର ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏକାଶୀତିପଦେ ଧାନ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡପେ କଲଶାନ୍ ନ୍ଯସେତ୍। ଗନ୍ଧୋଦକାଦ୍ଯୈଃ ସମ୍ପୂର୍ଣାନ୍ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନାଭିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍

ଏକାଶୀ ଖଣ୍ଡ ଥିବା ମଣ୍ଡପରେ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏହି କଳଶଗୁଡିକୁ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯଵଂ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକଂ ଗନ୍ଧଂ କୁଶାଗ୍ରଂ ଚାକ୍ଷତଂ ତଥା। ଲିତାନ୍ ଫଲଂ ତତା ପୁଷ୍ପମଘ୍ଯାର୍ଥଂ ପୂର୍ଵତୋ ନ୍ଯସେତ୍

ଯବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସୁଗନ୍ଧି, କୁଶ ଗ୍ରାସର ଶିରା, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମଂ ଶ୍ଯାମଲତାଂ ଦୂର୍ଵାଂ ଵିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ କୁଶାଂସ୍ତଥା। ପାଦ୍ଯାର୍ଥଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ମଧୁପର୍କ୍କଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ

ପଦ୍ମ, ଶ୍ୟାମଳତା, ଦୁର୍ବା, ବିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ ଓ କୁଶ ଗ୍ରାସ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ମଧୁପର୍କ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

କକ୍କୋଲକଂ ଲଵଙ୍ଗଞ୍ଚ ତଥା ଜାତୀଫଲଂ ଶୁଭମ୍। ଉତ୍ତରେ ହ୍ଯାଚମନାଯ ଅଗ୍ନୌ ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତାନ୍ଵିତମ୍

କକ୍କୋଳ, ଲବଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ଜାତିଫଳ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆଚମନ ପାଇଁ ଦୁର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପାତ୍ରଂ ନୀରାଜନାର୍ଥଂ ଚ ତଥୋଦ୍ଵର୍ତ୍ତନମାନିଲେ। ଗନ୍ଧୁପୁଷ୍ପାନ୍ଵିତଂ ପାତ୍ରମୈଶାନ୍ଯାଂ ପାତ୍ରକେ ନ୍ଯସେତ୍

ନୀରାଜନ ପାଇଁ ପାତ୍ର ଓ ଉଦ୍ବର୍ତନ ପାଇଁ ପାତ୍ର, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ଇଶାନ କୋଣରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ମୁରାମାଂସୀଂ ଚାମଲକଂ ସହଦେଵାଂ ନିଶାଦିକମ୍। ଷଷ୍ଟିଦୀପାନ୍ନ୍ଯସେଦଷ୍ଟୌ ନ୍ଯସେନ୍ନୀରାଜନାଯ ଚ

ମୁରା, ମାଁସୀ, ଆମଳକ, ସହଦେବୀ, ନିଶାଦିକ ଓ ଷଷ୍ଟି ଦୀପ ରଖିବା ଉଚିତ; ନୀରାଜନ ପାଇଁ ଆଠଟି ଦୀପ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଶଙ୍‌ଖଂହଚକ୍ରଞ୍ଚ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଂ କୁଲିଶଂ ପଙ୍କଜାଦିକମ୍। ହେମାଦିପାତ୍ରେ କୃତ୍ଵା ତୁ ନାନାଵର୍ଣାଦିପୁଷ୍ପକମ୍

ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୁଳିଶ, ପଦ୍ମ ଓ ଏହାପରି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ରଖି, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗ ଓ ପ୍ରକାରର ଫୁଲ ଦିଅ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଏଶାନ୍ଯାଂ ଜଯଯେତ୍ କୁଣ୍ଡଂ ଗୁରୁର୍ଵ୍ଵହ୍ନିଞ୍ଚ ଵୈଷ୍ଣଵମ୍। ଗାଯତ୍ର୍ଯାଷ୍ଟଶତଂ ହୁତ୍ଵା ସମ୍ପାତଵିଧିନା ଘଟାନ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ: ଇଶାନ କୋଣରେ ଗୁରୁ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଏକ ଶତ ଆଠ ହୋମ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କଳଶଗୁଡିକୁ ଶିଂଚନ କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ କାରୁଶାଲାଯାଂ ଶିଲ୍ପିଭିମୁର୍ତ୍ତିର୍ଵ୍ରଜେତ୍। ତୁର୍ଯ୍ଯଶବଦୈଃ କୌତୁକଞ୍ଚ ବନ୍ଧଯେଦ୍ଦକ୍ଷିଣେ କରେ

କାରୁଶାଳାରେ ଶିଂଚନ କରିବା ପରେ ଶିଳ୍ପୀମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ଶୁଭ ଶବ୍ଦରେ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ କୌତୁକ ବା ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ।

ଵିଷ୍ଣଵେ ଶିପିଵିଷ୍ଟେତି ଊର୍ଣାସୂତ୍ରେଣ ସର୍ଷପୈଃ। ପଟ୍ଟଵସ୍ତ୍ରେଣ କର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ଦେଶିକସ୍ଯାପି କୌତୁକମ୍

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ 'ଶିପିବିଷ୍ଟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଉନ୍ନା ସୂତ୍ର ଓ ସରସପ ଦାଣା ସହିତ, ପଟ୍ଟ ବସ୍ତ୍ର ଦିଅ; ଦେଶିକ ମଧ୍ୟ କୌତୁକ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ।

ମଣ୍ଡପେ ପ୍ରତିମାଂ ସ୍ଥାପ୍ଯ ସଵସ୍ତ୍ରାଂ ପୂଜିତାଂ ସ୍ତୁଵନ୍। ନମସ୍ତେର୍ଚ୍ଯେଂ ସୁରେଶାନି ପ୍ରଣୀତେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମ୍ମଣ

ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରତିମାକୁ ବସାଇ, ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ପୂଜିତ କରି, 'ସୁରେଶାନି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି' ବୋଲି ସ୍ତୁତି କରିବା ଉଚିତ।

ପ୍ରଭାଵିତାଶେଷଜଗଦ୍ଧାତ୍ରି ତୁଭ୍ଯଂ ନମୋ ନମଃ। ତ୍ଵଯି ସମ୍ପୂଜଯାମୀଶେ ନାରାଯଣମନାମଯମ୍

'ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବା ଧାତ୍ରୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରୁଛି; ମୁଁ ତୁମରେ, ଏଇଶ୍ୱର, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛି, ଯେଉଁଠି କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ।'

ରହିତା ଶିଲ୍ପିଦୋଷୈସ୍ତ୍ଵମୃଦ୍ଧିଯୁକ୍ତା ସଦା ଭଵ। ଏଵଂ ଵିଜ୍ଞାପ୍ଯ ପ୍ରତିମାଂ ନଯେତ୍ତାଂ ସ୍ନାନମଣ୍ଡପମ୍

'ତୁମେ ଶିଳ୍ପର ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସଦା ଧନ-ସମୃଦ୍ଧିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହେଉ।' ଏଭଳି ବିନୟ କରି ପ୍ରତିମାକୁ ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ।

ଶିଲ୍ପିନନ୍ତୋଷଯେଦ୍‌ଦ୍ରଵ୍ଯୈର୍ଗୁରଵେ ଗାଂ ପ୍ରଦାପଯେତ୍। ଚିତ୍ରଂ ଦେଵେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ନେତ୍ରେ ଚୋନ୍ମୀଲଯେତ୍ତତଃ

ଶିଳ୍ପୀମାନେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗାଁ ଦେଇବା ଉଚିତ; 'ଦେବ, ଚିତ୍ର' ମନ୍ତ୍ରରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା ଉଚିତ।

ଅଗ୍ନିର୍ଜ୍ଯୋତୀତି ଦୃଷ୍ଟିଞ୍ଚ ଦଦ୍ଯାଦ୍ଵୈ ଭଦ୍ରପୀଠକେ। ତତଃ ଶକ୍ଲାନି ପୁଷ୍ପାଣି ଘୃତଂ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକଂ ତଥା

'ଅଗ୍ନି ହେଉଛି ଆଲୋକ' ବୋଲି ଭଲ ପୀଠରେ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇବା ଉଚିତ; ତାପରେ ଧଳା ଫୁଲ, ଘିଅ ଓ ସିଦ୍ଧାର୍ଥ ଦାଣା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୂର୍ଵ୍ଵାଂ କୁଶାଗ୍ରଂ ଦେଵସ୍ଯ ଦଦ୍ଯାଚ୍ଛିରସି ଦେଶିକଃ। ମଧୁଵାତେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ନେତ୍ରେ ଚାଭ୍ଯଞ୍ଜଯେଦ୍ ଗୁରୁଃ

ଦେଶିକ ଦୁର୍ବା ଓ କୁଶ ଶିରା ଦେବତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିବା ଉଚିତ; 'ମଧୁବାତ' ମନ୍ତ୍ରରେ ଗୁରୁ ଚକ୍ଷୁରେ ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।

ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭମନ୍ତ୍ରେଣ ଇମଂ ମେତି ଚ କୀର୍ତ୍ତଯେତ୍ ଘୃତେନାଭ୍ଯଞ୍ଜଯେତ୍ ପଶ୍ଚାତ୍ ପଠନ୍ ଘୃତଵତୀଂ ପୁନଃ

ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ‘ଇମଂ ମେ’ ଭାବରେ ପଠିବା ପରେ ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପନ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ପୁନଃ ଘୃତ ଦେଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅନୁଲେପନ କରିବା ଉଚିତ।

ମସୂରପିଷ୍ଟେନୋଦ୍ଵର୍ତ୍ଯ ଅତୋ ଦେଵେତି କୀର୍ତ୍ତଯନ୍। କ୍ଷାଲଯେଦୁଷ୍ଣତୀର୍ଥଜୈଃ ସ୍ନାନଂ ପାଵମାନୀତି ରତ୍ନଜୈଃ

ମସୁର ଚୁଣା ଦେଇ ଉଘାଇବା ସମୟରେ ‘ଅତୋ ଦେବେ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥର ଉଷ୍ଣ ଜଳରେ ଧୋଇବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପାଇଁ ରତ୍ନ ଜଳ ଦେଇ ‘ପାବମାନି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦ୍ରୁପଦାଦିଵେତ୍ଯନୁଲିମ୍ପେଦାପୋ ହିଷ୍ଠେତି ସେଚଯେତ୍। ନଦୀଜୈସ୍ତୀର୍ଥଜୈଃ ସ୍ନାନଂ ପାଵମାନୀତି ରତ୍ନଜୈ

‘ଦ୍ରୁପଦାଦି’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅନୁଲେପନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ଆପୋ ହିଷ୍ଠ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପାଇଁ ନଦୀ ଓ ତୀର୍ଥର ଜଳ ଦେଇ ‘ପାବମାନି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସମୁଦ୍ରଂ ଗଚ୍ଛ ଚନ୍ଦନୈସ୍ତୀର୍ଥମୃତ୍କଲଶେନ ଚ। ଶନ୍ନୋ ଦେଵୀଃ ସ୍ନାପଯେଚ୍ଚ ଗାଯତ୍ର୍ଯାପ୍ଯୁଷ୍ଣଵାରିଣା

ଚନ୍ଦନ ଓ ପବିତ୍ର ମାଟିର କଳଶ ନେଇ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ‘ଶନ୍ନୋ ଦେବୀ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଉଷ୍ଣ ଜଳ ଦେଇ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ପଞ୍ଚମୃଦ୍ଭିର୍ହିରଣ୍ଯେତି ସ୍ନାପଯେତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍। ସିକତାଦ୍ଭିରିମଂ ମେତି ଵଲ୍ମୀକୋଦଘଟେନ ଚ

ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟି ଦେଇ ‘ହିରଣ୍ୟ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ବାଳି ଦେଇ ‘ଇମଂ ମେ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏବଂ ବାଉଁ ଗାଁ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ତଦ୍ଧିଷ୍ଣୋରିତି ଓଷଧ୍ଯଦ୍ଭିର୍ଥା ଓଷଧୀତି ମନ୍ତ୍ରତଃ। ଯଝାଯଜ୍ଞେତି କାଷାଯୈଃ ପଞ୍ଚଭିର୍ଗଵ୍ଯକୈସ୍ତତଃ

‘ତଦ୍ଧିଷ୍ଣୋର’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଔଷଧ ଓ ଜଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ‘ଥା ଔଷଧି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ପରେ, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଗୋ-ସମ୍ପଦ ଦେଇ ‘ଯଜ୍ଞାଯଜ୍ଞ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ପଯଃ ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ମନ୍ତ୍ରେଣ ଯାଃ ଫଲିନା ଫଲାମ୍ବୁଭିଃ। ଵିଶ୍ଵତଶ୍ଚକ୍ଷୁଃ ସୌମ୍ଯେନ ପୂର୍ଵେଣ କଲସେନ ଚ

‘ପୟଃ ପୃଥିବ୍ୟାଂ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଫଳ ଦେଇଥିବା ଉଦ୍ଭିଦର ଜଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ‘ବିଶ୍ୱତଶ୍ଚକ୍ଷୁ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପୂର୍ବ ଦିଗର କଳଶ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

ସୋମଂ ରାଜାନମିତ୍ଯେଵଂ ଵିଷ୍ଣୋ ରରାଟଂ ଦକ୍ଷତଃ। ହଂସଃ ଶୁଚିଃ ପଶ୍ଚିମେନ କୁର୍ଯ୍ଯାଦୁଦ୍ଵର୍ତ୍ତନଂ ହରେଃ

‘ସୋମଂ ରାଜାନମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ‘ହଂସଃ ଶୁଚିଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ହରିଙ୍କୁ ଉଘାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଉଚିତ।