ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ରକ୍ଷ ତ୍ଵମୁତ୍ତରଦ୍ଵାରଂ ସକୁଵେର ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ସୋମଂ ରାଜାନମିତି ଵା ଯଜେତ୍ସୋମାଯ ଵୈ ନମଃ

'କୁବେର ସହିତ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।' କିମ୍ବା 'ସୋମ ରାଜା' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା 'ସୋମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଆଗଚ୍ଛେଶାନ ସବଲ ଶୂଲହସ୍ତ ଵୃଷସ୍ଥିତ। ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପସ୍ଯୈଶାନୀଂ ଦିଶଂ ରକ୍ଷ ନମୋସ୍ତୁ ତେ

'ଈଶାନ, ବଳଶାଳୀ, ତ୍ରିଶୂଳ ଧାରଣ କରି, ବୃଷ ଉପରେ ବସି, ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପର ଈଶାନ କୋଣକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'

ଈଶାନମସ୍ଯେତି ଯଜେଦୀଶାନାଯ ନମୋଽପି ଵା। ବ୍ରହ୍ମନ୍ନାଗଚ୍ଛ ହଂସସ୍ଯ ସ୍ରୁକ୍ସ୍ରୁଵଵ୍ଯଗ୍ରହସ୍ତକ

'ଈଶାନମସ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା 'ଈଶାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ଦ୍ୱାରା ଈଶାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। 'ବ୍ରହ୍ମା, ହଂସ ଉପରେ ବସି, ସ୍ରୁକ୍ ଓ ସ୍ରୁଭ ଧାରଣ କରି, ଆସନ୍ତୁ।'

ସଲୋକୋଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵାଂ ଦିଶଂ ରକ୍ଷ ଯଜ୍ଞସ୍ଯାଜ ନମୋସ୍ତୁ ତେ। ହିରଣ୍ଯଗର୍ଭେତି ଯଜେନ୍ନମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମଣେପି ଵା

'ତୁମର ଲୋକ ସହିତ ଉପର ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଯଜ୍ଞର ଅଜନ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।' 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା 'ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅନନ୍ତାଗଚ୍ଛ ଚକ୍ରାଢ୍ଯ କୂର୍ମ୍ମସ୍ଥାହିଗଣେଶ୍ଵର। ଅଧୋଦିଶଂ ରକ୍ଷ ରକ୍ଷ ଅନନ୍ତେଶ ନମୋସ୍ତୁ ତେ

'ଅନନ୍ତ, ଚକ୍ର ଧାରଣ କରି, ସର୍ପମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୂର୍ମ ଉପରେ ବସି, ତଳ ଦିଗକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଅନନ୍ତେଶ୍ୱର, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।'

ନମୋସ୍ତୁ ସର୍ପେତି ଯଜେଦନନ୍ତାଯ ନମୋପି ଵା

ସର୍ପଙ୍କୁ 'ନମସ୍କାର' କହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦେବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଭାବରେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଭୂମେଃ ପରିଗ୍ରହଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ କ୍ଷିପେଦ୍ ଵ୍ରୀହୀଂଶ୍ଚ ସର୍ଷପାନ୍। ନାରସିଂହେନ ରକ୍ଷୋଘ୍ନାନ୍ ପ୍ରୋକ୍ଷଯେତ୍ ପଞ୍ଚଗଵ୍ଯତଃ

ଭଗବାନ କହିଲେ: ଭୂମିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ, ଚାଉଳ ଓ ସରସପ ବିଆ କୁ ଚିଁଟିବା ଉଚିତ, ନାରସିଂହ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଗୋମାତାର ପାଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ।

ଭୂମିଂ ଘଟେ ତୁ ସମ୍ପୂଜ୍ଯ ସରତ୍ନେ ସାଙ୍ଗକଂ ହରିମ୍। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ରେଣ କରକଂ ତତ୍ର ଚାଷ୍ଟଶତଂ ଯଜେତ୍

ଘଟ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ରତ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗ ଦେଇ, ଅସ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଆଠ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।

ଅଚ୍ଛିନ୍ନଧାରଯା ସିଞ୍ଚନ୍ ଵ୍ରୀହୀନ୍ ସଂସ୍କୃତ୍ଯ ଧାରଯେତ୍। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଂ ପରିଭ୍ରାମ୍ଯ କଲଶଂ ଵିକିରୋପରି

ଅଟୁଟ ଧାରାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚାଉଳକୁ ଶିଞ୍ଚି ରଖିବା ଉଚିତ; ପରେ ଘଟକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଘୁଞ୍ଚି ଏହାକୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବିକିରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ସଵସ୍ତ୍ରେ କଲଶେ ଭୂଯଃ ପୂଜଯେଦଚ୍ଯୁତଂ ଶ୍ରିଯମ୍। ଯୋଗେ ଯୋଗେତି ମନ୍ତ୍ରେଣ ନ୍ଯସେଚ୍ଛଯ୍ଯାନ୍ତୁ ମଣ୍ଡଲେ ଷ

ଘଟ ଉପରେ ବସ୍ତ୍ର ରଖି ଆଉଥରେ ଅଚ୍ୟୁତ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; 'ଯୋଗେ ଯୋଗ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏହାକୁ ଶୟ୍ୟାର ମଣ୍ଡଳର ଛଅ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

କୁଶୋପରି ତୂଲିକାଞ୍ଚ ଶଯ୍ଯାଯାଂ ଦିଗ୍‌ଵିଦିକ୍ଷୁ ଚ। ଵିଦ୍ଯାଧିପାନ୍ ଯଜେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ମଧୁଘାତଂ ତ୍ରିଵିକ୍ରମମ୍

ଶୟ୍ୟାରେ, କୁଶ ଗ୍ରାସ ଓ ତୁଳିକା ଉପରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି, ମଧୁଘାତ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଵାମନଂ ଦିକ୍ଷୁ ଵାଯ୍ଵାଦୌ ଶ୍ରୀଧରଞ୍ଚ ହୃଷୀକପମ୍। ଵିଦ୍ଯାଧିପାନ୍ ଯଜେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁଂ ମଧୁଗାତଂ ତ୍ରିଵିକ୍ରମମ୍

ବାୟୁ ଦିଗ ଆଦି ଦିଗରେ ବାମନ, ଶ୍ରୀଧର ଓ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି, ମଧୁଘାତ ଓ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।

ଅଭ୍ଯର୍ଚ୍ଯ ପଞ୍ଚାଦୈଶାନ୍ଯାଂ ଚତୁଷ୍କୁମ୍ବେ ସଵେଦିକେ। ସ୍ନାନମଣ୍ଡପକେ ସର୍ଵଦ୍ରଵ୍ଯାଣ୍ଯାନୀଯ ନିକ୍ଷିପେତ୍

ପାଞ୍ଚ ଘଟ ଦ୍ୱାରା ଦୈଶିକ ଦିଗରେ ଏବଂ ବେଦିରେ ପୂଜା କରି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପରେ ଆଣି ରଖିବା ଉଚିତ।

ସ୍ନାନକୁମ୍ଭେଷୁ କୁମ୍ଭାଂ ସ୍ତାଂ ଶ୍ଚତୁର୍ଦିକ୍ଷ୍ଵଧିଵାସଯେତ୍। କଲ୍ଶାଃ ସ୍ଥାପନୀଯାସ୍ତୁ ଅଭିଷେକାର୍ଥମାଦରାତ୍

ସ୍ନାନ ଘଟରେ ଚାରି ଦିଗରେ ଘଟ ରଖିବା ଉଚିତ; କଳଶଗୁଡିକୁ ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।

ଵଟୋଦୁମ୍ବରକାଶ୍ଵତ୍ଥାଂଶ୍ଵମ୍ପକାଶୋକଶ୍ରୀ ଦ୍ରୁମାନ୍ । ପଲାଶାର୍ଜୁନପ୍ଲକ୍ଷାଂସ୍ତୁ କଦମ୍ବଵକୁଲାମ୍ରକାନ୍

ବଟ, ଉଦୁମ୍ବର, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଚମ୍ପକ, ଅଶୋକ, ଶ୍ରୀ, ପଳାଶ, ଅର୍ଜୁନ, ପ୍ଲକ୍ଷ, କଦମ୍ବ, ବକୁଳ, ଆମ ଗଛର ଡାଳ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ।

ପଲ୍ଲଵାଂସ୍ତୁ ସମାନୀଯ ପୂର୍ଵକୁମ୍ଭେ ଵିନିକ୍ଷିପେତ୍। ପଦ୍ମକଂ ରୋଚନାଂ ଦୂର୍ଵ୍ଵା ଦର୍ଭପିଞ୍ଜଲମେଵ ଚ

କିଶଳୟଗୁଡିକୁ ଆଣି ପୂର୍ବ ଘଟରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ପଦ୍ମକ, ରୋଚନା, ଦୁର୍ବା ଓ ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ଏଉଁ ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଜାତୀପୁଷ୍ପଂ କୁନ୍ଦପୁଷ୍ପଞ୍ଚନ୍ଦନଂ ରକ୍ତଚନ୍ଦନମ୍। ସିଦ୍ଧାର୍ଥଂ ତଗରଞ୍ଚୈଵ ତଣ୍ଡୁଲଂ ଦକ୍ଷିଣେ ନ୍ଯସେତ୍

ଜାତୀ ଫୁଲ, କୁନ୍ଦ ଫୁଲ, ଚନ୍ଦନ, ଲାଲ ଚନ୍ଦନ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ତଗର ଓ ଚାଉଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସୁଵର୍ଣଂ ରଜତଞ୍ଚୈଵ କୂଲଦ୍ଵଯମୃଦନ୍ତଥା। ନଦ୍ଯାଃ ସମୁଦ୍ରଗାମିନ୍ଯା ଵିଶେଷାତ୍ ଜାହ୍ରଵୀମୃଦମ୍

ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ନଦୀପଟ ମାଟି, ବିଶେଷ କରି ସମୁଦ୍ରକୁ ବହୁଥିବା ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ମାଟି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଗୋମଯଞ୍ଚ ଯଵାନ୍ ଶାଲୀଂସ୍ତିଲାଂଶ୍ଚୈଵାପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଵିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ ଶ୍ଯାମଲତାଂ ଭୃଙ୍ଗରାଜଂ ଶତାଧରୀମ୍

ଗୋମୟ, ଯବ, ଚାଉଳ ଓ ତିଳ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ, ଶ୍ୟାମଳତା, ଭୃଙ୍ଗରାଜ ଓ ଶତାଧରୀ ଉଦ୍ଭିଦ ରଖିବା ଉଚିତ।

ସହଦେଵାଂ ମହାଦେଵୀଂ ବଲାଂ ଵ୍ଯାଘ୍ନୀଂ ସଲକ୍ଷ୍ମଣାମ୍। ଐସାନ୍ଯାମପରେ ସୁମ୍ଭେ ମହ୍ଗଲ୍ଯାନ୍ଵିନିଵେଶଯେତ୍

ସହଦେବୀ, ମହାଦେବୀ, ବଳା, ଭ୍ୟାଘ୍ନୀ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଏବଂ ଦୈଶିକ ଦିଗରେ ଅନ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ ଦ୍ରବ୍ୟ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵଲ୍ମୀକମୃତ୍ତିକାଂ ସପ୍ତସ୍ଥାନୋତ୍ଥାମପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଜାହ୍ନତୀଵାଲୁକାତୋଯଂ ଵିନ୍ଯସେଦପରେ ଘଟେ

ବାଉଳି ମାଟି ଓ ସାତଟି ଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନର ମାଟି ରଖିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଘଟରେ ଜାହ୍ନବୀ ନଦୀର ବାଲି ଓ ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଵରାହଵୃଷନାଗେନ୍ଦ୍ରଵିଷାଣୋଦ୍ଧୃତମୃତ୍ତିକାମ୍। ମୃତ୍ତିକାଂ ପଦ୍ମମୂଲସ୍ଯ କୁଶସ୍ଯ ତ୍ଵପରେ ନ୍ଯସେତ୍

ବରାହ ଦାନ୍ତ, ବୃଷ ଶୁକ୍ର, ହାତୀ ଶିଙ୍ଗ ଠାରୁ ନିଆ ମାଟି ଏବଂ ପଦ୍ମ ମୂଳ ଓ କୁଶ ଠାରୁ ମାଟି ରଖିବା ଉଚିତ।

ତୀର୍ଥପର୍ଵତମୃଦ୍ଭିସ୍ଚ ଯୁକ୍ତମପ୍ଯପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ନାଗକେଶରପୁଷ୍ପଞ୍ଚ କାଶ୍ମୀରମପରେ ନ୍ଯସେତ୍

ତୀର୍ଥ ଓ ପାହାଡ଼ର ମାଟି ଏକତ୍ର କରି ରଖିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ ଘଟରେ ନାଗକେଶର ଫୁଲ ଓ କାଶ୍ମୀର ରଖିବା ଉଚିତ।

ଚନ୍ଦ ନାଗୁରୁକର୍ପୂରୈଃ ପୁଷ୍ପଂ ଚୈଵାପରେ ନ୍ଯସେତ୍। ଵୈଦୂର୍ଯଂ ଵିଦ୍ରୁମଂ ମୁକ୍ତାଂ ସ୍ଫଟିକଂ ଵଜ୍ରମେଵ ଚ

ଅନ୍ୟମାନେ ଚନ୍ଦନ, ନାଗର, କର୍ପୂର ଓ ଫୁଲ ଭଳି ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବୈଦୂର୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ମୁକ୍ତା, ସ୍ଫଟିକ ଓ ହୀରା ଏକସାଥି ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏତାନ୍ଯେକତ୍ର ନିକ୍ଷିପ୍ଯ ସ୍ଥାପଯେଦ୍ଦେଵସତ୍ତମ। ନଦୀନଦତଡାଗାନାଂ ସଲିଲୈରପରଂ ନ୍ଯସେତ୍

ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡିକୁ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ଏକସାଥି ରଖି, ଦେବମାନ୍ୟ ଭଗବନ୍, ଅନ୍ୟ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ନଦୀ, ଝିଲି, ପୋଖରୀର ଜଳ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏକାଶୀତିପଦେ ଧାନ୍ଯାନ୍ମଣ୍ଡପେ କଲଶାନ୍ ନ୍ଯସେତ୍। ଗନ୍ଧୋଦକାଦ୍ଯୈଃ ସମ୍ପୂର୍ଣାନ୍ ଶ୍ରୀସୂକ୍ତେନାଭିମନ୍ତ୍ରଯେତ୍

ଏକାଶୀ ଖଣ୍ଡ ଥିବା ମଣ୍ଡପରେ ଧାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ, ଏହି କଳଶଗୁଡିକୁ ସୁଗନ୍ଧି ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ପାଠ କରି ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ।

ଯଵଂ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକଂ ଗନ୍ଧଂ କୁଶାଗ୍ରଂ ଚାକ୍ଷତଂ ତଥା। ଲିତାନ୍ ଫଲଂ ତତା ପୁଷ୍ପମଘ୍ଯାର୍ଥଂ ପୂର୍ଵତୋ ନ୍ଯସେତ୍

ଯବ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, ସୁଗନ୍ଧି, କୁଶ ଗ୍ରାସର ଶିରା, ଅକ୍ଷତ, ଫଳ ଓ ପୂଜା ପାଇଁ ଫୁଲ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ପଦ୍ମଂ ଶ୍ଯାମଲତାଂ ଦୂର୍ଵାଂ ଵିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ କୁଶାଂସ୍ତଥା। ପାଦ୍ଯାର୍ଥଂ ଦକ୍ଷିଣେ ଭାଗେ ମଧୁପର୍କ୍କଂ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ

ପଦ୍ମ, ଶ୍ୟାମଳତା, ଦୁର୍ବା, ବିଷ୍ଣୁପର୍ଣୀ ଓ କୁଶ ଗ୍ରାସ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ମଧୁପର୍କ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

କକ୍କୋଲକଂ ଲଵଙ୍ଗଞ୍ଚ ତଥା ଜାତୀଫଲଂ ଶୁଭମ୍। ଉତ୍ତରେ ହ୍ଯାଚମନାଯ ଅଗ୍ନୌ ଦୂର୍ଵାକ୍ଷତାନ୍ଵିତମ୍

କକ୍କୋଳ, ଲବଙ୍ଗ ଓ ଶୁଭ ଜାତିଫଳ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଆଚମନ ପାଇଁ ଦୁର୍ବା ଓ ଅକ୍ଷତ ସହିତ ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ରଖିବା ଉଚିତ।