ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଇତ୍ଥମୈକ୍ଯେନ ଲିଙ୍ଗାନାଂ ଶତମଷ୍ଟୋତ୍ତରଂ ଭଵେତ୍। ଏକାଙ୍ଗୁଲାଦିପଞ୍ଚାନ୍ତଂ କନ୍ଯସଞ୍ଚଲମୁଚ୍ଯତେ

ଏଭଳି, ସମୁଦ୍ର ମେଳାରେ ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠ ଲିଙ୍ଗ ଅଛି; ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳିରୁ ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗୁଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଚଳ ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ।

ଷଡାଦିଦଶପର୍ଯନ୍ତଞ୍ଚଲଂ ଲିଙ୍ଗଞ୍ଚ ମଧ୍ଯମମ୍। ଏକାଦଶାଙ୍ଗୁଲାଦି ସ୍ଯାତ୍ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପଞ୍ଚଦଶାନ୍ତକମ୍

ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଳିରୁ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଧ୍ୟମ ଚଳ ଲିଙ୍ଗ; ଏଗାର ଅଙ୍ଗୁଳିରୁ ପନ୍ଦର ଅଙ୍ଗୁଳି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚତମ।

ଷଡଙ୍ଗୁଲଂ ମହାରତ୍ନୈ ରତ୍ନୈରନ୍ଯୈର୍ନ୍ନଵାଙ୍ଗୁଲମ୍। ରଵିଭିର୍ହେମଭାରୋତ୍ଥଂ ଲିଙ୍ଗଂ ଶେଷୈସ୍ତ୍ରିପଞ୍ଚଭିଃ

ଛଅ ଅଙ୍ଗୁଳିର ମହାରତ୍ନ ଲିଙ୍ଗ, ଅନ୍ୟ ରତ୍ନ ସହିତ ନଉ ଅଙ୍ଗୁଳି; ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରୁ ସୁନାର ଲିଙ୍ଗ ଅବଶିଷ୍ଟ ତିନି ଓ ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗୁଳି ସହିତ।

ଷୋଡଶାଂଶେ ଚ ଵେଦାଂଶେ ଯୁଗଂ ଲୁପ୍ତ୍ଵୋର୍ଧ୍ଵଦେଶତଃ। ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍‌ଷୋଡଶାଂଶାଂଶ୍ଚ କୋଣଯୋସ୍ତୁ ଵିଲୋପଯେତ୍

ଷୋଳ ଅଂଶ ଓ ବେଦ ଅଂଶରେ, ଉପର ଦିଗରୁ ଗୋଟିଏ ଯୁଗ କମାଇଦେବା ପରେ, କୋଣ ଦୁଇଟିରୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ଷୋଳ ଅଂଶରେ ଏକତିସ ଅଂଶ କମାଇବା ଉଚିତ।

ଚତୁର୍ନିଵେଶନାତ୍ କଣ୍ଠୋ ଵିଂଶତିସ୍ତ୍ରିଯୁଗୈସ୍ତଥା। ପାର୍ଶ୍ଵାଭ୍ଯାଂ ତୁ ଵିଲୁପ୍ତାଭ୍ଯାଂ ଚଲଲିଙ୍ଗଂ ଭଵେଦ୍ଵରମ୍

ଚାରିଟି ନିର୍ବାପଣରୁ, କଣ୍ଠର ମାପ ହେଉଛି ବିଶି ତିନି ଯୁଗରେ; ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।

ଧାମ୍ନୋ ଯୁଗର୍ତ୍ତୁନାଗାଂଶୈର୍ଦ୍ଵାରଂ ହୀନାଦିତଃ କ୍ରମାତ୍। ଲିଙ୍ଗଦ୍ଵାରୋଚ୍ଛଯାଦର୍ଵାଗ୍ ଭଵେତ୍ ପାଦୋନତଃ କ୍ରମାତ୍

ଧାମର ଯୁଗ, ଋତୁ ଓ ନାଗ ଅଂଶରେ ଦ୍ୱାରକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ତଳ ଦିଗରୁ କମାଇବା ଦରକାର; ଲିଙ୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାରର ଉଚ୍ଚତା ଅନୁଯାୟୀ, ତଳ ଅଂଶକୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା କମାଇବା ଉଚିତ।

ଗର୍ଭାର୍ଦ୍ଧେନାଧମ ଲିଙ୍ଗଂ ଭୂତାଂଶୈଃ ସ୍ଯାତ୍ ତ୍ରିଭିର୍ଵରମ୍। ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ଚ ସୂତ୍ରାଣି ସପ୍ତ ସମ୍ପାତଯେତ୍ ସମମ୍

ଗର୍ଭର ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପରେ ନିମ୍ନ ଲିଙ୍ଗ ହୁଏ, ତିନି ଭୂତ ଅଂଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ; ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି ସୂତ୍ର ସମଭାଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।

ଏଵଂ ସ୍ଯୁର୍ନଵ ସୂତ୍ରାଣି ଭୂତସୂତ୍ରୈଶ୍ଚ ମଧ୍ଯମମ୍। ଦ୍ଵ୍ଯନ୍ତରୋ ଵାମଵାମଶ୍ଚ ଲିଙ୍ଗନାଂ ଦୀର୍ଘତା ନଵ

ଏଭଳି ନଅଟି ସୂତ୍ର ହୁଏ, ଭୂତ ସୂତ୍ର ସହିତ ମଧ୍ୟମ ହୁଏ; ଦୁଇଟି ଅନ୍ତରାଳ, ବାମ ଓ ବାମତମ, ଲିଙ୍ଗର ଦୀର୍ଘତା ନଅ ହୁଏ।

ହସ୍ତାଦ୍ଵିଵର୍ଦ୍ଧତେ ହସ୍ତୋ ଯାଵତ୍ସ୍ଯୁର୍ନ୍ନଵ ପାଣଯଃ। ହୀନମଧ୍ଯୋତ୍ତମଂ ଲିଙ୍ଗଂ ତ୍ରିଵିଧଂ ତ୍ରିଵିଧାତ୍ମକମ୍

ହସ୍ତରୁ ହସ୍ତ ବଢ଼ିବା ସହିତ, ନଅଟି ପାଣି ଯାଏଁ ମାପ ହୁଏ; ଲିଙ୍ଗ ତିନି ପ୍ରକାର—ନିମ୍ନ, ମଧ୍ୟମ ଓ ଉତ୍ତମ—ପ୍ରତ୍ୟେକର ତିନି ଧରଣର ଗୁଣ ଅଛି।

ଏକୈକଲିଙ୍ଗମଦ୍ଯେଷୁ ତ୍ରୀଣୀ ଚ ପାଦଶଃ। ଲିଙ୍ଗାନି ଘଟଯେଦ୍ଧୀମାନ୍ ଷଟସୁ ଚାଶ୍ଟୋତ୍ତରେଷୁ ଚ

ପ୍ରଥମରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଗୋଟିଏ ଲିଙ୍ଗ ରହିଛି; ପାଦରେ ତିନିଟି ହୋଇଥାଏ; ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି ଲିଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଛଅଟି ଓ ଏକଶେ ଆଠଟିରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ।

ସ୍ଥିରଦୀର୍ଘପ୍ରମେଯାତ୍ତୁ ଦ୍ଵାରଗର୍ଭକରାତ୍ମିକା। ଭାଗେଶଞ୍ଚାପ୍ଯମୀଶଞ୍ଚ ଦେଵେଜ୍ଯନ୍ତୁଲ୍ଯସଂଜ୍ଞିତମ୍

ସ୍ଥିର, ଦୀର୍ଘ ଓ ମାପଯୋଗ୍ୟ ଆକୃତିରେ, ଦ୍ୱାର, ଗର୍ଭ ଓ କର ରୂପରେ ଥାଏ; ଭାଗେଶ ଓ ଆମିଶ ଭାଗ ସହିତ, ଏହାକୁ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ ଦେବତା ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଚତ୍ଵାରି ଲିଙ୍ଗରୁପାଣି ଵିଷ୍କମ୍ବେଣ ତୁ ଲକ୍ଷଯେତ୍। ଦୀର୍ଘମାଯାନ୍ଵିତଂ କୃତ୍ଵା ଲିଙ୍ଗଂ କୁର୍ଯ୍ଯାତ୍ ତ୍ରିରୂପକମ୍

ଲିଙ୍ଗର ବ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ପ୍ରକାର ରୂପ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ; ଦୀର୍ଘତା ଯୋଗ କରି, ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ତିନି ରୂପରେ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର।

ଚତୁରଷ୍ଟାଷ୍ଟଵୃତ୍ତଞ୍ଚ ତତ୍ତଵତ୍ରଯଗୁଣାତ୍ମକମ୍ । ଲିଙ୍ଗାନାମୀପ୍ସିତଂ ଦୈର୍ଧ୍ଯଂ ତେନ କୃତ୍ଵା ଙ୍ଗୁଲାନି ଵୈ

ଚାରି, ଆଠ ଓ ଆଠଟି ବୃତ୍ତ ସହିତ, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱର ଗୁଣ ଥାଏ; ଲିଙ୍ଗମାନେ ଯେଉଁ ଦୀର୍ଘତା ଚାହାନ୍ତି, ସେହିପରି ଅଙ୍ଗୁଳରେ ମାପିବା ଉଚିତ।

ଧ୍ଵଜାଦ୍ଯାଯୈଃ ସୁରୈର୍ଭୂତୈଃ ଶିଖିଭିର୍ଵ୍ଵା ହରେତ୍ କୃତିମ୍। ତାନ୍ଯଙ୍ଗୁଲାନି ଚଚ୍ଛେଷଂ ଲକ୍ଷଯେଚ୍ଚ ଶୁଭାଶୁଭମ୍

ଧ୍ୱଜ ଆଦି ଦେବତା, ଭୂତ ଓ ମୟୂର ଦ୍ୱାରା ମାପ ନିଅ; ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗୁଳ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କର।

ଧ୍ଵଜାଦ୍ଯା ଧ୍ଵଜସିଂହେଭଵୃଷା ଶ୍ରେଷ୍ଠାଃ ପରେ ଶୁଭାଃ। ଖରେଷୁ ଷଡ୍‌ଜଗାନ୍ଧାରପଞ୍ଚମାଃ ଶୁଭଦାଯକାଃ

ଧ୍ୱଜ ଆଦି ମଧ୍ୟରେ, ଧ୍ୱଜ, ସିଂହ ଓ ବୃଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଶୁଭ; ଖର ମଧ୍ୟରେ, ଷଡ୍ଜ, ଗାନ୍ଧାର ଓ ପଞ୍ଚମ ଶୁଭ ଦାୟକ।

ଭୂତେଷୁ ଚ ଶୂବା ଭୂଃ ସ୍ଯାଦଗ୍ନିଷ୍ଵାହଵନୀଯକଃ। ଉତ୍ତାଯାମସ୍ଯ ଚାର୍ଦ୍ଧାଶେ ନାଗାଂଶୈର୍ଭାଜିତେ କ୍ରମାତ୍

ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୂ ଶୁଭ, ଅଗ୍ନିମାନେ ଆହବନୀୟ ଶୁଭ; ଉତ୍ତାନ ମାପର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶକୁ, ନାଗ ଅଂଶରେ କ୍ରମକ୍ରମେ ବିଭାଜନ କର।

ରସଭୂତାଂ ଶଷଷ୍ଠାଂଶତ୍ର୍ଯଂଶାଧିକଶରୈର୍ଭଵେତ୍। ଆଢ୍ଯାନାଧ୍ଯସୁରେଜ୍ଯାର୍କତୁଲ୍ଯାନାଞ୍ଚତୁରସ୍ରତା

ରସ ଓ ଭୂତ ଅଂଶ ସହିତ, ଏବଂ ତିରାଷି ଅଂଶ ଅଧିକ ତୀର ସହିତ, ଧନୀ, ନିମ୍ନ, ପୂଜିତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ ମାନେ ଚତୁର୍ମୁଖ ଆକୃତିରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ପଞ୍ଚମଂ ଵର୍ଦ୍ଧମାନାଖ୍ଯଂ ଵ୍ଯାସାନ୍ନାହପ୍ରଵୃଦ୍ଧିତଃ। ଦ୍ଵିଧା ଭେଦା ବହୂନ୍ଯତ୍ର ଵକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ଵିଶ୍ଵକର୍ମ୍ମତଃ

ପଞ୍ଚମଟିକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବ୍ୟାସ ଓ ଦିନର ବୃଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା; ଦୁଇ ପ୍ରକାର ବିଭାଜନ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯିବ।

ଆଢ୍ଯାଦୀନାଂ ତ୍ରିଧା ସ୍ଥୌଲ୍ଯାଦ୍ଯଵଧୂତଂ ତଦଷ୍ଯଥ । ତ୍ରିଧା ହସ୍ତାକଜ୍ଜିନାଖ୍ଯଞ୍ଚ ଯୁକ୍ତଂ ସର୍ଵସମେନ ଚ ।। ୨୯ ପଞ୍ଚଵିଂଶତିଲିଙ୍ଗାନି ନାଦ୍ଯେ ଦେଵାର୍ଚ୍ଚିତେ ତଥା। ପଞ୍ଚସପ୍ତଭିରେକତ୍ଵାଜ୍ଜିନୈର୍ଭକ୍ତୈର୍ଭଵନ୍ତି

ଧନୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ତିନି ପ୍ରକାର ମୋଟାଇ ଏଭଳି ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହୁଏ; ତିନି ପ୍ରକାର ହସ୍ତ, ତଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ସମସ୍ତ ସହିତ ଯୋଗ କରାଯାଏ। ପ୍ରଥମରେ ପଚିଶଟି ଲିଙ୍ଗ ଥାଏ, ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ; ପାଞ୍ଚ ଓ ସାତ ଦ୍ୱାରା, ଏକତ୍ୱ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହା ତିଆରି ହୁଏ।

ଚତୁର୍ଦଶସହସ୍ତ୍ରାଣି ଚତୁର୍ଦଶଶତାନି ଚ। ଏଵମଷ୍ଟାଙର଼୍ଗୁଲଵିସ୍ତାରୋ ନଵୈକକରଗର୍ଭତଃ ।। ୩୧ ତେଷାଂ କୋଣାର୍ଦ୍ଧକୋଣସ୍ଥୈଶ୍ଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ କୋଣାନି ସୂତ୍ରକୈଃ। ଵିସ୍ତାରଂ ମଧ୍ଯତଃ କୃତ୍ଵା ସ୍ଥାପ୍ଯଂ ଵା ମଧ୍ଯତସ୍ତ୍ରଯମ୍

ଚଉଦ ହଜାର ଓ ଚଉଦ ଶତ; ଏଭଳି ଆଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ବ୍ୟାପକତା ଓ ନଅ ଏକକର ଗର୍ଭ ରହିଛି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଅର୍ଦ୍ଧ ଓ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କୋଣରେ, ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୋଣ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ; ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପକତା କରି, ମଧ୍ୟରେ ତିନିଟି ରଖିବା ଦରକାର।

ଵିଭାଗାଦୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵମଷ୍ଟାସ୍ରୋ ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟାସ୍ରଃ ସ୍ଯାଚ୍ଛିଵାଂଶକଃ। ପାଦାଜ୍ଜାନ୍ତକୋ ବ୍ରହ୍ମା ନାଭ୍ଯନ୍ତୋ ଵିଷ୍ଣୁରିତ୍ଯତଃ

ବିଭାଗ ଦ୍ୱାରା, ଉପରେ ଆଠମୁଖୀ, ଦୁଇ ଆଠମୁଖୀ ଶିବ ଅଂଶ; ପାଦରୁ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା, ନାଭି ଭିତରେ ବିଷ୍ଣୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମୂଦ୍‌ର୍ଧ୍ଵାନ୍ତୋ ଭୂତଭାଗେଶୋ ଵ୍ଯକ୍ତେଽଵ୍ଯକ୍ତେ ଚ ତଦ୍ଵତି। ପଞ୍ଚଲିଙ୍ଗଵ୍ଯଵସ୍ଥାଯାଂ ଶିରୋ ଵର୍ତ୍ତୁଲମୁଚ୍ଯତେ

ଅନ୍ଧକାର ଉପରେ ଥିବା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନାଥ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଦୁହିଁଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ପାଞ୍ଚଟି ଚିହ୍ନର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ଶିରକୁ ଗୋଲାକାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଛତ୍ରାଭଂ କୁକ୍କୁଟାଭଂ ଵା ବାଲେନ୍ଦୁପ୍ରତିମାକୃତିଃ । ଏକୈକସ୍ଯ ଚତୁର୍ଭେଦୈଃ କାମ୍ଯଭେଦାତ୍ ଫଲଂ ଵଦେ

ଶିରଟି କେବେ ଛତା ପରି, କେବେ କୁକୁଡ଼ିର ମୁଣ୍ଡ ପରି, କେବେ ଅଧା ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଦେଖାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପର ଚାରିଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅଛି, ଏହା ଅଭିଲାଷାନୁସାରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଲିଙ୍ଗମସ୍ତକଵିସ୍ତାରଂ ଵସୁଭକ୍ତନ୍ତୁ କାରଯେତ୍। ଆଦ୍ଯଭାଗଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ତୁ ଵିସ୍ତାରୋଚ୍ଛାଯତୋ ଭଜେତ୍

ଲିଙ୍ଗର ମୁଣ୍ଡର ପ୍ରସ୍ତାର ଯଥାଯଥ ଅଂଶରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଆଗର ଅଂଶକୁ ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚ୍ଚତା ଅନୁଯାୟୀ ଚାରି ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟିବା ଦରକାର।

ଚତ୍ଵାରି ତତ୍ର ସୂତ୍ରାଣି ଭାଗଭାଗାନୁପାତନାତ୍। ପୁଣ୍ଡରୀକନ୍ତୁ ଭାଗେନ ଵିଶାଲାଖ୍ଯଂ ଵିଲୋପନାତ୍

ସେଠାରେ ଚାରିଟି ସୂତ୍ର ଅଂଶ ଅନୁପାତରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦରକାର। ଏକ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା ପଦ୍ମ ରୂପ ହୁଏ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଛାଡ଼ିଲେ ବିସ୍ତୃତ ରୂପକୁ 'ବିଶାଳ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତ୍ରିଶାତନାତ୍ତୁ ଶ୍ରୀଵତ୍ସଂ ଶତ୍ରୁକୃଦ୍ଵେଦଲୋପନାତ୍। ଶିରଃ ସର୍ଵସମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ କୁକ୍କୁଟାଭଂ ସୁରାହ୍ଵଯେ

ତିନି ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା 'ଶ୍ରୀବତ୍ସ' ରୂପ ହୁଏ, ଶତ୍ରୁ ଭାଗ ଛାଡ଼ିଲେ ଭାଗ ଭାଗ ହୋଇଯାଏ। ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ, ସମାନ ଶିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏବଂ କୁକୁଡ଼ି ମୁଣ୍ଡ ଦେବତାର ଚିହ୍ନ।

ଚତୁର୍ଭାଗାତ୍ମକେ ଲିଙ୍ଗେ ତ୍ରପୁଷଂ ଦ୍ଵଯଲୋପନାତ୍। ଅନାଦ୍ଯସ୍ଯ ଶିରଃ ପ୍ରୋକ୍ତମର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରଂ ଶିରଃ ଶ୍ରୃଣୁ

ଚାରି ଭାଗର ଲିଙ୍ଗରେ, ଦୁଇ ଅଂଶ ଛାଡ଼ିଲେ ଶିରକୁ 'ତା' ରୂପ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ଶିରକୁ 'ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର' ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଏହି ଶିର ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଅଂଶାତ୍ ପ୍ରାନ୍ତେ ଯୁଗାଂଶୈଶ୍ଚ ତ୍ଵେକହାନ୍ଯାମୃତାକ୍ଷକମ୍ । ପୂର୍ଣଵାଲେନ୍ଦୁକୁମୁଦଂ ଦ୍ଵିତ୍ରିଵେଦକ୍ଷଯାତ୍ କ୍ରମାତ୍

ଅନ୍ତର ଏକ ଅଂଶ ଓ ଯୁଗଳ ଅଂଶ ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଦିନରେ ଅମୃତ ଚିହ୍ନ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର, ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ଓ ପଦ୍ମ କ୍ରମେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଅଂଶ ହାରାଇ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଚତୁସ୍ତ୍ରିରେକଵଦନଂ ସୁଖଲିଙ୍ଗମତଃ ଶ୍ରୃଣୁ। ପୂଜାଭାଗଂ ପ୍ରକର୍ତ୍ତଵ୍ଯଂ ମର୍ତ୍ତ୍ଯଗ୍ନିପଦକଲ୍ପିତମ୍

ଚାରି, ତିନି କିମ୍ବା ଏକ ମୁହଁ ଥିବା ଶୁଭ ଲିଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ। ପୂଜା ପାଇଁ ଅଂଶ ମାନ୍ୟ ମଣିଷ, ଅଗ୍ନି ଓ ପାଦ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।