ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵୋତ୍ଥିତଞ୍ଚ ମୈନାକଂ ସିଂହିକାଂ ଵିନିପାତ୍ଯ ଚ । ଲଙ୍କାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ରାକ୍ଷସାନାଂ ଗୃହାଣି ଵନିତାଗୃହେ

ଉଠୁଥିବା ମୈନାକ ପର୍ବତକୁ ଦେଖି, ସିଂହିକାକୁ ପଡ଼ି ଦେଇ, ହନୁମାନ ଲଙ୍କା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର ଓ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ଦେଖିଲେ।

ଦଶଗ୍ରୀଵସ୍ଯ କୁମ୍ଭସ୍ଯ କୁମ୍ଭକର୍ଣସ୍ଯ ରକ୍ଷସଃ। ଵିଭୀଷଣସ୍ଯେନ୍ଦ୍ରଜିତୋ ଗୃହେଽନ୍ଯେଷାଂ ଚ ରକ୍ଷସାମ୍

ସେ ଦଶମୁଖୀ, କୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଘର ଦେଖିଲେ।

ନାପଶ୍ଯତ୍ ପାନଭୂମ୍ଯାଦୌ ସୀତାଂ ଚିନ୍ତାପରାଯଣଃ। ଅଶୋକଵନିକାଂ ଗତ୍ଵା ଦୃଷ୍ଟଵାଞ୍ଛିଂଶପାତଲେ

ପାନ ପାନ୍ଥି ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ୍ନ ସୀତାଙ୍କୁ ସେ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ଅଶୋକବନିକାକୁ ଯାଇ, ଶିଂଶପା ଗଛ ତଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ରାକ୍ଷସୀରକ୍ଷିତାଂ ସୀତାଂ ଭଵ ଭାର୍ଯେତି ଵାଦିନମ୍। ରାଵଣଂ ଶିଶପାସ୍ଥୋଽଥ ନେତି ସୀତାନ୍ତୁ ଵାଦିନୀମ୍

ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଯେଉଁଠି ସୀତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ରାବଣ 'ମୋର ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଅ' ବୋଲି କହୁଥିବାବେଳେ, ଶିଂଶପା ତଳେ ବସିଥିବା ସୀତା 'ନା' ବୋଲି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଭଵ ଭାର୍ଯା ରାଵଣସ୍ଯ ରାକ୍ଷସୀର୍ଵାଦିନୀଃ କପିଃ। ଗତେ ତୁ ରାଵଣେ ପ୍ରାହ ରାଜା ଦଶରଥୋଽଭଵତ୍

ବାନରଟି ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କୁ 'ରାବଣଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟ ହେଅ' ବୋଲି କହିବା ଶୁଣିଲା; ରାବଣ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସେ କହିଲା: 'ଦଶରଥ ରାଜା ଥିଲେ।'

ରାମୋଽସ୍ଯ ଲକ୍ଷ୍ମମଃ ପୁତ୍ରୌ ଵନଵାସଙ୍ଗତୌ ଵରୌ। ରାମପତ୍ନୀ ଜାନକୀ ତ୍ଵଂ ରାଵଣେନ ହୃତା ବଲାତ୍

ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟରେ ବସୁଛନ୍ତି; ତୁମେ ଜାନକୀ, ରାମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ରାବଣ ଜୋରକରି ତୁମକୁ ନେଇଛି।

ରାମଃ ସୁଗ୍ରୀଵମିତ୍ରସ୍ତ୍ଵା ମାର୍ଗଯନ୍ ପ୍ରୈଷଯଚ୍ଚ ମାମ୍ । ସାଭିଜ୍ଞାନଞ୍ଚାଂଗୁଲୀଯଂ ରାମଦତ୍ତଂ ଗୃହାଣ ଵୈ

ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହଯୋଗୀ, ମୋତେ ତୁମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଏହି ଅଙ୍ଗୁଠି ନିଅ, ଏହା ରାମ ଦେଇଛନ୍ତି, ଚିହ୍ନ ଭାବେ।

ସୀତାଽଙ୍ଗୁଲୀଯଂ ଜଗ୍ରହ ସାଽପଶ୍ଯନ୍ମାରୁତିନ୍ତରୌ। ଭୂଯୋଽଗ୍ରେ ଚୋପଵିଷ୍ଟଂ ତମୁଵାଚ ଯଦି ଜୀଵତି

ସୀତା ଅଙ୍ଗୁଠି ନେଲେ ଓ ମାରୁତିପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ପୁଣି ସେ ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବସି କହିଲେ, 'ସେ ଯଦି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି...'

ରାମଃ କଥଂ ନ ନଯତି ଶଙ୍କିତାମବ୍ରଵୀତ୍ କପିଃ। ରାମଃ ସୀତେ ନ ଜାନୀତେ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ସ ନଯିଷ୍ଯତି

'ରାମ କିପରି ମୋତେ ନେଇଯାଉନାହାନ୍ତି?' ଭୟରେ ପଚାରିଲେ; ବାନରଟି କହିଲା, 'ସୀତେ, ରାମ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତୁମକୁ ଚିହ୍ନିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ନେଇଯିବେ।'

ରାଵଣଂ ରାକ୍ଷସଂ ହତ୍ଵା ସବଲଂ ଦେଵିମାଶୁଚ। ସାଭିଜ୍ଞାନଂ ଦେହି ମେ ତ୍ଵଂ ମଣିଂ ସୀତାଽଦଦତ୍କପୌ

ରାବଣ ଓ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମାରି, ମହାରାଣୀ, ମୋତେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ; ସୀତା ଏକ ମଣି ବାନରଟିଙ୍କୁ ଦେଲେ।

ଉଵାଚ ମାଂ ଯଥା ରାମୋ ନଯେଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ତଥା କୁରୁ। କାକାକ୍ଷିପାତନକଥାମ୍ପ୍ରତିଯାହି ହି ଶୋକହ

ସେ ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାମ ଯେପରି ଦ୍ରୁତ ମୋତେ ନେଇଯିବେ, ସେପରି କର; କାକର ଆକ୍ରମଣ କଥା କହିଦିଅ, ଓ ଶୋକ ଦୂର କର।'

ମଣିଂ କଥାଂ ଗୃହୀତ୍ଵାହ ହନୂମାନ୍ନେଷ୍ଯତେ ପତିଃ । ଅଥଵା ତେ ତ୍ଵାରା କାଚିତ୍ ପୃଷ୍ଠମାରୁହ ମେ ଶୁଭେ

ମଣି ଓ କଥା ନେଇ, ହନୁମାନ କହିଲେ, 'ତୁମର ସ୍ୱାମୀ ଆସିବେ'; କିମ୍ବା କୌଣସି ମହିଳା ମୋ ପିଠିରେ ଚଢ଼ିପାରନ୍ତି, ଶୁଭେ।

ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ସସୁଗ୍ରୀଵଞ୍ଚ ରାଘଵମ୍ । ସୀତାଽବ୍ରଵଲୀଦ୍ଧନୂମନ୍ତଂ ନଯତାଂ ମାଂ ହି ରାଘଵଃ

ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି; ସୀତା କହିଲେ, 'ହନୁମାନ, ମୋତେ ରାଘବଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯାଅ।'

ହନୂମାନ୍ ସ ଦଶଗ୍ରୀଵଦର୍ଶନୋପାଯମାକରୋତ୍। ଵନଂ ବଭଞ୍ଚ ତତ୍ପାଲାନ୍ ହତ୍ଵା ଦନ୍ତନଖାଦିଭିଃ

ହନୁମାନ ଦଶମୁଖୀଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉପାୟ କଲେ; ସେ ଅଟବା ଭାଙ୍ଗି, ତାହାର ରକ୍ଷକମାନେକୁ ଦାନ୍ତ, ନଖ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ।

ହତ୍ଵା ତୁ କିଙ୍କରାନ୍ ସର୍ଵାନ୍ ସପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରିସୁତାନପି। ପୁତ୍ରମକ୍ଷଂ କୁମାରଞ୍ଚ ଶକ୍ରଜିଚ୍ଚବବନ୍ଧ ତମ୍

ସମସ୍ତ କିଙ୍କର ଓ ସପ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀପୁତ୍ରମାନେକୁ ମାରି, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜିତା ଅକ୍ଷ ପୁତ୍ରକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ।

ନାଗପାଶେନ ପିଙ୍ଗାକ୍ଷଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ରାଵଣମ୍। ଉଵାଚ ରାଵଣଃ କସ୍ତ୍ଵଂ ମାରୁତିଃ ପ୍ରାହ ରାଵଣମ୍

ନାଗପାଶରେ ବାନ୍ଧି, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ରାବଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ। ରାବଣ ପଚାରିଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?' ମାରୁତି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ରାମଦୂତୋ ରାଘଵାଯ ସୀତାଂ ଦେହି ମରିଷ୍ଯସି। ରାମବାଣୈର୍ହତଃ ସାର୍ଦ୍ଧଂ ଲଙ୍କାସ୍ଥୈ ରାକ୍ଷସୈର୍ଧ୍ରୁଵମ୍

'ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ। ସୀତାଙ୍କୁ ରାଘବଙ୍କୁ ଦିଅ, ନହେଲେ ତୁମେ ମରିଯିବ। ନିଶ୍ଚୟ, ରାମଙ୍କ ବାଣରେ ତୁମେ ଓ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।'

ରାଵଣୋ ହନ୍ତୁମୁଦ୍ଯୁକ୍ତୋ ଵିଭୀଷଣନିଵାରିତଃ। ଦୀପଯାମାସ ଲାଙ୍ଗୂଲଂ ଦୀପ୍ତପୁଚ୍ଛଃ ସ ମାରୁତିଃ

ରାବଣ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଭୀଷଣ ତାଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ତାପରେ ମାରୁତିଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଳକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଲାଙ୍ଗୁଳ ସହିତ ରହିଲେ।

ଦଗ୍ଧ୍ଵା ଲଙ୍କାଂ ରାକ୍ଷସାଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୀତାଂ ପ୍ରଣମ୍ଯ ତାମ। ସମୁଦ୍ରପାରମାଗମ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୀତେତି ଚାବ୍ରଵୀତ୍

ଲଙ୍କା ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଦହିଦେଇ, ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସମୁଦ୍ର ପାର କରି ଫେରି ଆସି, 'ମୁଁ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଛି' ବୋଲି କହିଲେ।

ଅଙ୍ଗଦାଦୀନଙ୍ଗଦାଦ୍ଯୈଃ ପୀତ୍ଵା ମଧୁଵନେ ମଧୁ। ଜିତ୍ଵା ଦଧିମୁଖାଦୀଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଽବ୍ରଵନ୍

ଅଙ୍ଗଦ ଓ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ, ମଧୁବନରେ ମଧୁ ପିଇଲେ। ଦଧିମୁଖ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ହାରିଗଲେ, ତାପରେ ସେମାନେ କହିଲେ,

ଦୃଷ୍ଟା ସୀତେତି ରାମୋଽପି ହୃଷ୍ଟଃ ପପ୍ରଚ୍ଛ ମାରୁତିମ୍। କଥଂ ଦୃଷ୍ଟା ତ୍ଵଯା ସୀତା କିମୁଵାଚ ଚ ମାମ୍ପ୍ରତି

'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଇଛି'। ଏହା ଶୁଣି ରାମ ଖୁସି ହେଇ, ମାରୁତିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: 'ତୁମେ କିପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲ? ସେ ମୋ ପାଇଁ କଣ କହିଲେ?'

ସୀତାକଥାମୃତେନୈଵ ସିଞ୍ଚ ମାଂ କାମଵହ୍ନିଗମ୍। ହନୂମାନବ୍ରଵୋଦ୍ରାମଂ ଲଙ୍ଘଯିତ୍ଵାଽବ୍ଧିମାଗତଃ

'ସୀତାଙ୍କ କଥାର ଅମୃତରେ ମୋତେ ଭିଜାଇଦିଅ, ଯାହା ଆଶାର ଅଗ୍ନିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ'। ମାରୁତି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ଲାଘି ଏଠାକୁ ଆସିଛି।'

ସୀତାଂ ଦୃଷ୍ଠ୍ଵା ପୁରୀଂ ଦଗ୍ଧ୍ଵା ସୀତାମଣିଂ ଗୃହାଣ ଵୈ। ହତ୍ଵା ତ୍ଵଂ ରାଵଣଂ ସୀତାଂ ପ୍ରାସ୍ଯସେ ରାମ ମା ଶୁଚଃ

'ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଏହି ପୁରୀକୁ ଦହିଦେଲି, ସୀତାମଣି ନିଅ। ରାବଣଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରେଇ ପାଇବ। ରାମ, ଦୁଃଖ କରନି।'

ଗୃହୀତ୍ଵା ତଂ ମଣିଂ ରାମୋ ରୁରୋଦ ଵିରହାତୁରଃ । ମଣିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜାନକୀ ମେ ଦୃଷ୍ଟା ସୀତା ନଯସ୍ଵ ମାମ୍

ମଣି ନେଇ, ରାମ ବିୟୋଗ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ମଣି ଦେଖି କହିଲେ, 'ଜାନକୀକୁ ଦେଖାଯାଇଛି। ସୀତା, ମୋତେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନେଇଯା।'

ତଥା ଵିନା ନ ଜୀଵାମି ସୁଗ୍ରୀଵାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରବୋଧିତଃ। ସମୁଦ୍ରତୀରଂ ଗତଵାନ୍ ତତ୍ର ରାମଂ ଵିଭୀଷଣଃ

'ତାଙ୍କ ବିନା ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବିନି।' ସୁଗ୍ରୀବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ। ସେ ସମୁଦ୍ରତୀରକୁ ଗଲେ, ସେଠାରେ ବିଭୀଷଣ ରାମଙ୍କୁ ମିଶିଲେ।

ଗତସ୍ତିରସ୍କୃତୋ ଭ୍ରାତ୍ରା ରାଵଣେନ ଦୁରାତ୍ମନା। ରାମାଯ ଦେହି ସୀତାଂ ତ୍ଵମିତ୍ଯୁକ୍ତେନାସହାଯଵାନ୍

ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟାଗିତ ହୋଇ, ସେ ଆସିଥିଲେ। 'ସୀତାଙ୍କୁ ରାମଙ୍କୁ ଦିଅ' ବୋଲି କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଏକା ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ବିହୀନ ଥିଲେ।

ରାମୋ ଵିଭୀଷଣଂ ମିତ୍ରଂ ଲଙ୍କୈଵର୍ଯେଽଭ୍ଯଷେଚଯତ୍। ସମୁଦ୍ରଂ ପ୍ରାର୍ଥଯନ୍ମାର୍ଗଂ ଯଦା ନାଯାତ୍ତଦା ଶରୈଃ

ରାମ ବିଭୀଷଣଙ୍କୁ ମିତ୍ର କରି, ଲଙ୍କାର ରାଜା କରିଦେଲେ। ସମୁଦ୍ର ରାସ୍ତା ଦେଲାନି, ତେଣୁ ରାମ ବାଣରେ ତାକୁ ଭେଦିଦେଲେ।

ଭେଦଯାମାସ ରାମଞ୍ଚ ଉଵାଚାବ୍ଧି ସମାଗତଃ। ନଲେନ ସେତୁଂ ବଦ୍‌ଧ୍ଵାବ୍ଧୌ ଲଙ୍କାଂ ଵ୍ରଜ ଗଭୀରକଃ

ରାମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦିଲେ। ସମୁଦ୍ର ଦେଖାଦେଲା, ଏବଂ କହିଲା: 'ନଳ ସହିତ ସେତୁ ବନ୍ଧ, ଏହି ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲଙ୍କାକୁ ଯାଅ, ଗଭୀର।'

ଅହଂ ତ୍ଵଯା କୃତଃ ପୂର୍ଵଂ ରାମୋଽପି ନଲସେତୁନା। କୃତେନ ତରୁଶୈଲାଦ୍ଯୈର୍ଗତଃ ପାରଂ ମହୋଦଧେଃ

'ତୁମକୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲି। ରାମ ମଧ୍ୟ, ନଳଙ୍କ ସେତୁ ଦ୍ୱାରା, ଗଛ ଓ ପାହାଡ଼ ଦେଇ ମହାସମୁଦ୍ର ପାର କରିଥିଲେ।'