କୂର୍ମ୍ମଗା ଯମୁନା କୁମ୍ଭକରା ଶ୍ଯାମା ଚ ପୂଜ୍ଯତେ। ସଵୀଣସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଃ ଶୁକ୍ଲଃ ଶୂଲୀ ମାତ୍ରଗ୍ରତୋ ଵୃଷେ
ଯମୁନା କୂର୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, କୁମ୍ଭ ଧରିଥିବା ଶ୍ୟାମା ପୂଜିତ; ତୁମ୍ବୁରୁ ଧଳା, ବୀଣା ଧରିଛନ୍ତି; ଶୂଳଧାରୀ ମାତୃ ଆଗରେ ବୃଷ ଉପରେ ରହିଛନ୍ତି।
ଗୌରୀ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଅକ୍ଷମାଲାସୁରାନ୍ଵିତା। କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଵାମେ ହଂସଗା ଶାଙ୍କରୀ ସିତା
ଗୌରୀ, ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ରୂପରେ, ମାଳା ଏବଂ ଦାନବ ଧରିଛନ୍ତି; କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଶ୍ୱେତା, ହଂସ ଉପରେ ଶାଙ୍କରୀ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ଶରଚାପୌ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଵାମେ ଚକ୍ରଂ ଧନୁର୍ଵୃଷେ। କୌମାରୀ ଶିଖିଗା ରକ୍ତା ଶକ୍ତିହସ୍ତା ଦ୍ଵିବାହୁକା
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଶରତ୍ ରଙ୍ଗର ଧନୁ ଓ ବାଣ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ବୃଷ ଆକାର ଧନୁ ଅଛି। କୌମାରୀ, ମୟୂର ପିଛା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ଦୁଇ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରିଛନ୍ତି।
ଚକ୍ରଶଙ୍ଖଧରା ସଵ୍ଯେ ଵାମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗଦାଵ୍ଜଧୃକ୍। ଦଣ୍ଡଶଙ୍ଖାସି ଗଦଯା ଵାରାହୀ ମହିଷସ୍ଥିତା
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଗଦା ଅଛି; ଭାରାହୀ ଏକ ମହିଷ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ, ଶଂଖ, ତଳୱାର ଓ ଗଦା ଧରି ଦାଣ୍ଡା ରେ ଅଛନ୍ତି।
ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଵାମେ ଵଜ୍ରହସ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ ତୁ ସିଦ୍ଧଯେ। ଚାମୁଣ୍ଡା କୋଟରକ୍ଷୀସ୍ଯାନ୍ନିର୍ମ୍ମଂସା ତୁ ତ୍ରିଲୋଚନା
ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏଇନ୍ଦ୍ରୀ ମହାଦଳ ଧରିଛନ୍ତି ଓ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସଫଳତା ପାଇଁ; ଚାମୁଣ୍ଡା, ଗଭୀର ଆଖି, ଶରୀରରେ ମାଂସ ନାହିଁ, ତିନି ଆଖି ଅଛି।
ନିର୍ମ୍ମାଂସା ଅସ୍ଥିସାରା ଵା ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୀ କୃଶୋଦରୀ। ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମ୍ମଧରାଵାମେ କପାଲଂ ପଟ୍ଟିଶଙ୍କରେ
ମାଂସ ନାହିଁ, କେବଳ ହାଡ଼ ଅଛି, ଚୁଲ ଉପରକୁ ଉଠିଛି, ହାଡ଼ ହାଡ଼ ଦେହ ଅତି କମ୍; ବାମ ହାତରେ ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କପାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଛନ୍ତି।
ଶୂଲଂ କର୍ତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଃ ଶଵାରୂଢାସ୍ଥିଭୂଷଣା। ଵିନାଯକୋ ନରାକାରୋ ବୃହତ୍କୁକ୍ଷିର୍ଗଜାନନଃ
ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଚାକୁ ଅଛି; ଶବ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ବିନାୟକ ମାନବ ଆକାରରେ, ବଡ଼ ପେଟ ଓ ହାତୀ ମୁହଁ ଅଛି।
ବୃହଚ୍ଛୁଣ୍ଡୋ ହ୍ଯୁପଵୀତୀ ମୁଖଂ ସପ୍ତକଲଂ ଭଵେତ୍। ଵିସ୍ତାରାଦ୍ଦୈର୍ଘ୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ଶୁଣ୍ଡଂ ଷଟ୍ତ୍ରିଶଦଙ୍ଗୁଲମ୍
ବଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୁହଁ ସାତ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା; ଶୁଣ୍ଡ ତିରିଶିଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଓ ଲମ୍ବା।
କଲା ଦ୍ଵାଦଶ ନାଡୀ ତୁ ଗ୍ରୀଵା ସାର୍ଦ୍ଧକଲୋଚ୍ଛିତା। ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଦଙ୍ଗୁଲଂ କଣ୍ଠଂ ଗୁହ୍ଯମଧ୍ଯର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲମ୍
ଏକ କଳା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଗଳାରେ ଏକ ନାଡ଼ୀ ଓ ଅର୍ଧ କଳା ଅଛି, ଗଳା ଶତ୍ତିଶଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା; ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଏକ ଅର୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ।
ନାଭିରୂରୂ ଦ୍ଵାଦଶଞ୍ଚ ଜଙ୍ଘେ ପାଦେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ସ୍ଵଦନ୍ତଂ ପରଶୁଂ ଵାମେ ଲଡ୍ଡୁକଞ୍ଚୋତ୍ପଲଂ ଶଯେ
ନାଭି ଓ ଉରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଜଙ୍ଘା ଓ ଡାହାଣ ପା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ଡାହାଣ ହାତରେ ଦାନ୍ତ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ପରଶୁ, ଲଡ଼ୁ ଅଥବା ନୀଳ କମଳ ଅଛି।
ସୁମୁଖୀ ଚ ଵିଡାଲାକ୍ଷୀ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍କନ୍ଦୋ ମଯୁରଗଃ। ସ୍ଵାମୀ ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଭୁଜୋ ବାଲରୂପଧୃକ୍
ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ବିଡାଳ ଆଖି ଅଛି; ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୟୂର ଉପରେ ରହିଥିବା ସ୍କନ୍ଦ ଅଛନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀ, ଶାଖା ଓ ବିଶାଖା ଦୁଇ ହାତରେ, ଶିଶୁ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ଦକ୍ଷେ ଶକ୍ତିଃ କୁକ୍କୁଟୋଥ ଏକଵକ୍ତ୍ରୋଥ ଷଣ୍ମୁଖଃ। ଷଡ୍ଭୁଜୋ ଵା ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଗ୍ରାମେରଣ୍ଯେ ଦ୍ଵିବାହୁକଃ
ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ଓ କୁକୁଡ଼ି ଅଛି; କେବେ ଏକ ମୁହଁ, କେବେ ଛଅ ମୁହଁ; ଛଅ ହାତ, ଗ୍ରାମରେ ଦ୍ୱାଦଶ ହାତ, ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ହାତ।
ଶକ୍ତୀଷୁପାଶନିସ୍ତ୍ରିଂଶତୋତ୍ରଦୋସ୍ତର୍ଜନୀଯୁତଃ। ଶକ୍ତ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତେଷୁ ଷଟ୍ସୁ ଵାମେ କରେ ତଥା
ଶକ୍ତି, ବାଣ, ପାଶ, ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଭୟ ଦେଉଥିବା ହାତ ଅଛି; ଡାହାଣ ହାତରେ ଶକ୍ତି, ବାମ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଛଅ ହାତରେ।
ଶିଖିପିଚ୍ଛନ୍ଧତୁଃ ଖେଟଂ ପତାକାଭଯକୁକ୍କୁଟେ। କପାଲକର୍ତରୀଶୂଲପାଶେଭୃଦ୍ଯାମ୍ଯସୌମ୍ଯଯୋଃ
ମୟୂର ପିଛା ଶୋଭିତ, ତିନି ହାତରେ ଢାଲ, ପତାକା, ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ହାତ ଓ କୁକୁଡ଼ି ଧରିଛନ୍ତି; ଉଗ୍ର ଓ ସାନ୍ତ ରୂପରେ, କପାଳ, ଚାକୁ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପାଶ ଧରିଛନ୍ତି।
ଗଜଚର୍ମ୍ମଭୃଦୂର୍ଧ୍ଵାସ୍ଯପାଦା ସ୍ଯାଦ୍ ରୁଦ୍ରଚର୍ଚିକା। ସୈଵ ଚାଷ୍ଟଭୁଜା ଦେଵୀ ଶିରୋଡମରୁକାନ୍ଵିତା
ହାତୀ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମୁହଁ ଓ ପା ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ରୁଦ୍ରଚର୍ଚିକା; ଏହି ଦେବୀ ଅଷ୍ଟଭୁଜା, ମୁଣ୍ଡ ଓ କମର ବନ୍ଧା ଅଛି।
ତେନ ସା ରୁଦ୍ରଚାମୁଣ୍ଡା ନାଟେଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଥ ନୃତ୍ଯତୀ। ଇଯମେଵ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରୁପଵିଷ୍ଟା ଚତୁର୍ମୁଖୀ
ଏହିପରି ତିନି ରୁଦ୍ରଚାମୁଣ୍ଡା, ନାଟେଶ୍ୱରୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଏହି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।
ନୃଵାଜିମହିଷେଭାଂଶ୍ଚ ଖାଦନ୍ତୀ ଚ କରେ ସ୍ଥିତାନ୍। ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରା ଚ ଶସ୍ତ୍ରାସିଡମରୁତ୍ରିକମ୍
ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମହିଷ ଖାଇଯାନ୍ତି; ଦଶ ହାତ ଓ ତିନି ଆଖି, ଶସ୍ତ୍ର, ତଳୱାର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛନ୍ତି।
ବୀଭ୍ରତୀ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ଘଣ୍ଟାଂ ଚ ଖେଟକମ୍। ଖଟ୍ଵାଙ୍ଗଂ ଚ ତ୍ରିଶୂଲଞ୍ଚ ସିଦ୍ଧଚାମୁଣ୍ଡକାହ୍ଵଯା
ଡାହାଣ ହାତରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ଢାଲ ଧରିଛନ୍ତି; ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହି ଦେବୀ ସିଦ୍ଧଚାମୁଣ୍ଡା ନାମରେ ପରିଚିତ।
ସିଦ୍ଧଯୋଗେଶ୍ଵରୀ ଦେଵୀ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିକା। ଏତଦ୍ରୂପା ଭଵେଦନ୍ଯା ପାଶାଙ୍କୁଶଯୁତାରୁଣା
ସିଦ୍ଧଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା; ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଭୈରଵୀ ରୂପଵିଦ୍ଯା ତୁ ଭୁଜୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଯୁତା। ଏତାଃ ଶ୍ମଶାନଜା ରୌଦ୍ରା ଅମ୍ବାଷ୍ଟକମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍
ଭୈରବୀ ଜ୍ଞାନର ରୂପ, ବାରହ ହାତ ଅଛି; ଏହି ଅଷ୍ଟ ଉଗ୍ର ମାତା, ଶ୍ମଶାନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏଭଳି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
କ୍ଷମା ଶିଵାଵୃତା ଵୃଦ୍ଧା ଦ୍ଵିଭୁଜା ଵିଵୃତାନନା। ଦନ୍ତୁରା କ୍ଷେମକାରୀ ସ୍ଯାଦ୍ଭୂମୌ ଜାନୁକରା ସ୍ଥିତା
କ୍ଷମା, ଶିବ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ବୟସ୍କ ଏବଂ ଦୁଇଟି ହାତ ଥିବା, ମୁହଁ ଖୋଲିଥିବା, ଦାନ୍ତ ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଭଲରେ ହେବା ପାଇଁ ଭୂମିରେ ଘୁଞ୍ଚି ହାତ ଗୁଡିକୁ ଗୁଡିକୁ ଘୁଞ୍ଚି ରଖି ବସିଥାଏ।
ଯକ୍ଷିଣ୍ଯଃ ସ୍ତବ୍ଧଦୀର୍ଘାକ୍ଷାଃ ଶାକିନ୍ଯୋ ଵକ୍ରଦୃଷ୍ଟଯଃ । ପିଙ୍ଗାକ୍ଷାଃ ସ୍ଯୁର୍ମ୍ମହାରମ୍ଯା ରୂପିଣ୍ଯୋପ୍ସରସଃ ସଦା
ଯକ୍ଷିଣୀମାନେ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ଗଢ଼ି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ଶାକିଣୀମାନେ ଏକାଉଁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଖିଥିବା, ପିଙ୍ଗଳ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା, ବହୁତ ରମ୍ୟ ରୂପ ଥିବା, ସେମାନେ ସଦା ଦେବଙ୍ଗନା ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି।
ସାକ୍ଷମାଲୀ ତ୍ରିଶୂଲୀ ଚ ନନ୍ଦୀଶୋ ଦ୍ଵାରପାଲକଃ। thumb|ମହାକାଲ ମହାକାଲୋସିମୁଣ୍ଡୀ ସ୍ଯାଚ୍ଛୂଲଖେଟକଵାଂସ୍ତଥା
ମାଳା ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରି, ନନ୍ଦୀ ଦ୍ୱାରରେ ରକ୍ଷା କରେ; ମହାକାଳ, କଟା ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ଶୂଳ ଏବଂ ଖେଟକ ଧରିଥାଏ।
କୃଶୋ ଭୃଙ୍ଗୀ ଚ ନୃତ୍ଯନ୍ ଵୈ କୂଷ୍ମାଣ୍ଡସ୍ଥୂଲଖର୍ଵଵାନ୍। ଗଜଗୋକର୍ଣଵକ୍ତ୍ରାଦ୍ଯା ଵୀରଭଦ୍ରାଦଯୋ ଗଣାଃ
କ୍ରୁଶ ଭୃଙ୍ଗୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଛି, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ମୋଟା ଏବଂ ଠିଆ ଲୋକ; ହାତୀ, ଗାଈ ଓ ଅନ୍ୟ ପଶୁମୁଖ ଥିବା ଗଣ, ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବୀରଭଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ।
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣୋଷ୍ଟଦଶଦୋଃ ପାପରୋଗଂ ଵିଦାରଯନ୍। ଵଜ୍ରାସିଦଣ୍ଡଚକ୍ରେଷୁମୁଷଲାଙ୍କୁଶମୁଦ୍ଗରାନ୍
ଘଣ୍ଟାକର୍ଣ୍ଣ, ଦଶଟି ଓଷ୍ଠ ଓ ଦଶଟି ହାତ ଥିବା, ପାପ ଓ ରୋଗକୁ ଭଙ୍ଗ କରୁଛନ୍ତି; ସେମାନେ ବଜ୍ର, ତଳୱାର, ଦଣ୍ଡ, ଚକ୍ର, ମୁଷଳ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ମୁଦ୍ଗର ଧରିଥାନ୍ତି।
ଦକ୍ଷିଣେ ତର୍ଜନୀଂ ଖେଟଂ ଶକ୍ତିଂ ମୁଣ୍ଡଞ୍ଚ ପାଶକମ୍। ଚାପଂ ଘଣ୍ଟା କୁଠାରଶ୍ଚ ଦ୍ଵାଭ୍ଯାଞ୍ଚୈଵ ତ୍ରିଶୂଲକମ୍
ଡାହାଣ ହାତରେ ତାଡ଼ି ଦେଉଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି, ଢାଲ, ଶକ୍ତି, ମୁଣ୍ଡ ଓ ପାଶ ଧରିଥାନ୍ତି; ଧନୁ, ଘଣ୍ଟା, କୁଠାର ଓ ଦୁଇ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥାନ୍ତି।
ଘଣ୍ଟାମାଲାକୁଲୋ ଦେଵୋ ଵିସ୍ଫୋଟକଵିମର୍ଦନଃ
ଘଣ୍ଟାର ମାଳାରେ ଶୋଭିତ ଦେବତା, ଭୟାନକ ଶକ୍ତିରେ ଭଙ୍ଗ ଓ ନାଶ କରିଥାନ୍ତି।
ଭଗଵାନୁଵାଚ ସସପ୍ତାଶ୍ଵେ ସୈକଚକ୍ରେ ରଥେ ସୂର୍ଯ୍ଯୋ ଦ୍ଵିପଦ୍ମଧୃକ୍। ମସୀଭାଜନଲେଖନ୍ଯୌ ବିଭ୍ରତ୍କୁଣ୍ଡୀ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ
ଭଗବାନ କହିଲେ: ସପ୍ତ ଘୋଡ଼ା ଓ ଏକ ଚକ୍ର ଥିବା ରଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୁଇଟି ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା, ଡାହାଣ ହାତରେ ଜଳପାତ୍ର, କଳମ ଓ କାଳି ଭାଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ।
ଵାମେ ତୁ ପିଙ୍ଗଲୋ ଦ୍ଵାରି ଦଣ୍ଡଭୃତ୍ ସ ରଵେର୍ଗଣଃ। ବାଲଵ୍ଯଜନଧାରିଣ୍ଯୌ ପାର୍ଶ୍ଵେ ରାଜ୍ଞୀ ଚ ନିଷ୍ପ୍ରଭା
ବାମପଟେ ପିଙ୍ଗଳ ଦ୍ୱାରରେ ଦଣ୍ଡ ଧରି ରହିଛି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏକ ଗଣ; ଦୁଇପଟେ ଦୁଇ ମହିଳା ପଙ୍ଖା ଧରିଥିବା, ଏବଂ ରାଣୀ ଅପ୍ରଭା ରହିଛି।
ଅଥଵାଶ୍ଵସମାରୂଢଃ କାର୍ଯ୍ଯ ଏକସ୍ତୁ ଭାସ୍କରଃ। ଵରଦା ଦ୍ଵ୍ଯବ୍ଜିନଃ ସର୍ଵେ ଦିକ୍ପାଲାସ୍ତ୍ରକରାଃ କ୍ରମାତ୍
ଅଥବା, ଭାସ୍କର ଏକା ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ିଥିବା; ସମସ୍ତ ଦିଗପାଳମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ଦୁଇ ପଦ୍ମ ହାତରେ ଦେଇ, ଅନୁକ୍ରମରେ ରହିଛନ୍ତି।