ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଆଦର୍ଶତର୍ଜନୀଚାପଂ ଧ୍ଵଜଂ ଡମରୁକଂ ତଥା। ପାଶଂ ଵାମେ ବିଭ୍ରତୀ ଚ ଶକ୍ତିମୁଦ୍ଗରଶୂଲକମ୍

ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ଆଇନା, ଭୟ ଦେଉଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି, ଧନୁ, ପତାକା, ଡମରୁ, ଫାସ ଧରିଥାଏ; ଶକ୍ତି, ମୁଠା ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥାଏ।

ଵଜ୍ରଖଡ୍‌ଗାଙ୍କୁଶଶରାନ୍ ଚକ୍ରନ୍ଦେଵୀ ଶଲାକଯା। ଏତୈରେଵାଯୁଧୈର୍ଯୁକ୍ତା ଶେଷାଃ ଷୋଡଶବାହୁକାଃ

ଦେବୀ ବଜ୍ର, କଟାର, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସହିତ ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡିକ ଷୋଳ ହାତ ଥିବା।

ଡମରୁଂ ତର୍ଜନୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡାଦଯୋ ନଵ। ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା ଚଣ୍ଡନାଯିକା

ଡମରୁ ଏବଂ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାଡି, ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟ ନଅ ଦେବୀ — ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା।

ଚଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡଵତୀ ଚୈଵ ଚଣ୍ଡରୂପାତିଚଣ୍ଡିକା। ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ରୋଚନାଭାରୁଣାସିତା

ଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡବତୀ, ଚଣ୍ଡରୂପା, ଅତିଚଣ୍ଡିକା, ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା, ମଧ୍ୟରେ ରୋଚନା, ଭାରୁଣୀ ଏବଂ ଅସିତା।

ନୀଲା ଶୁକ୍ଲା ଧୂମ୍ରିକା ଚ ପୀତା ଶ୍ଵେତା ଚସିହଗାଃ। ମହୀଷୋଥ ପୁମାନ୍ ଶସ୍ତ୍ରୀ ତତ୍‌କଚଗ୍ରହମୁଷ୍ଟିକାଃ

ନୀଳା, ଶୁକ୍ଳା, ଧୂମ୍ରିକା, ପୀତା, ଶ୍ୱେତା ଏବଂ ସିଂହରେ ଚଢିଥିବା; ମହିଷ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁରୁଷ ଦାନବର କେଶ ଏବଂ ମୁଠି ଧରିଛନ୍ତି।

ଆଲୀଢା ନଵ ଦୁର୍ଗାଃ ସ୍ଯୁଃ ସ୍ଥାପ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଦିଵୃଦ୍ଧଯେ। ତଥା ଗୌରୀ ଚଣ୍ଡିକାଦ୍ଯା କୁଣ୍ଢ୍ଯକ୍ଷରରଦାଗ୍ନିଧୃକ୍

ନବ ଦୁର୍ଗା ଆଳୀଢ଼ ଭଙ୍ଗୀରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ, ପୁତ୍ର ଓ ଧନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିସ୍ଥାପିତ; ଏଭଳି ଗୌରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁଣ୍ଡ, ମାଳା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଧରିଥାଏ।

ସୈଵ ସ୍ମ୍ଭା ଵନେ ସିଦ୍ଧାଽଗ୍ନିହୀନା ଲଲିତା ତଥା। ସ୍କନ୍ଧମୂର୍ଦ୍ଧକରା ଵାମେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଧୃତଦର୍ପ୍ପଣା

ସେ ନିଜେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଦ୍ଧା, ଅଗ୍ନି ବିନା ଲଳିତା; ବାମ ହାତ କାନ୍ଧରେ ରଖିଥିବା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଆଇନା ଧରିଥିବା।

ଯାମ୍ଯେ ଫଲାଞ୍ଜଲିହସ୍ତା ସୌଭାଗ୍ଯା ତତ୍ର ଚୋର୍ଧ୍ଵିକା। ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯାମ୍ଯକରାମ୍ଭୋଜା ଵାମେ ଶ୍ରୀଫଲସଂଯୁତା

ଯାମ୍ୟ ଦିଗରେ ଫଳ ନେଇ ହାତ ଜୋଡିଥିବା ସୌଭାଗ୍ୟା ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯାମ୍ୟ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଫଳ ଧରିଛନ୍ତି।

ପୁସ୍ତାକ୍ଷମାଲିକାହସ୍ତା ଵୀଣାହସ୍ତା ସରସ୍ଵତୀ। ହୁମ୍ଭାବ୍ଜହସ୍ତା ଶ୍ଵେତାଭା ମକରୋପରି ଜାହ୍ନଵୀ

ସରସ୍ୱତୀ ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ମାଳା, ବୀଣା ଧରିଛନ୍ତି; ଶ୍ୱେତା ଧଳା ଚମକୁଛନ୍ତି, ମାନେ ଲୋଟସ୍ ଧରି ମକର ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଜାହ୍ନବୀ ରୂପରେ।

କୂର୍ମ୍ମଗା ଯମୁନା କୁମ୍ଭକରା ଶ୍ଯାମା ଚ ପୂଜ୍ଯତେ। ସଵୀଣସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଃ ଶୁକ୍ଲଃ ଶୂଲୀ ମାତ୍ରଗ୍ରତୋ ଵୃଷେ

ଯମୁନା କୂର୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, କୁମ୍ଭ ଧରିଥିବା ଶ୍ୟାମା ପୂଜିତ; ତୁମ୍ବୁରୁ ଧଳା, ବୀଣା ଧରିଛନ୍ତି; ଶୂଳଧାରୀ ମାତୃ ଆଗରେ ବୃଷ ଉପରେ ରହିଛନ୍ତି।

ଗୌରୀ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଅକ୍ଷମାଲାସୁରାନ୍ଵିତା। କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଵାମେ ହଂସଗା ଶାଙ୍କରୀ ସିତା

ଗୌରୀ, ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ରୂପରେ, ମାଳା ଏବଂ ଦାନବ ଧରିଛନ୍ତି; କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଶ୍ୱେତା, ହଂସ ଉପରେ ଶାଙ୍କରୀ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଶରଚାପୌ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଵାମେ ଚକ୍ରଂ ଧନୁର୍ଵୃଷେ। କୌମାରୀ ଶିଖିଗା ରକ୍ତା ଶକ୍ତିହସ୍ତା ଦ୍ଵିବାହୁକା

ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଶରତ୍ ରଙ୍ଗର ଧନୁ ଓ ବାଣ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ବୃଷ ଆକାର ଧନୁ ଅଛି। କୌମାରୀ, ମୟୂର ପିଛା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ଦୁଇ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରିଛନ୍ତି।

ଚକ୍ରଶଙ୍ଖଧରା ସଵ୍ଯେ ଵାମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗଦାଵ୍ଜଧୃକ୍। ଦଣ୍ଡଶଙ୍ଖାସି ଗଦଯା ଵାରାହୀ ମହିଷସ୍ଥିତା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଗଦା ଅଛି; ଭାରାହୀ ଏକ ମହିଷ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ, ଶଂଖ, ତଳୱାର ଓ ଗଦା ଧରି ଦାଣ୍ଡା ରେ ଅଛନ୍ତି।

ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଵାମେ ଵଜ୍ରହସ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ ତୁ ସିଦ୍ଧଯେ। ଚାମୁଣ୍ଡା କୋଟରକ୍ଷୀସ୍ଯାନ୍ନିର୍ମ୍ମଂସା ତୁ ତ୍ରିଲୋଚନା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏଇନ୍ଦ୍ରୀ ମହାଦଳ ଧରିଛନ୍ତି ଓ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସଫଳତା ପାଇଁ; ଚାମୁଣ୍ଡା, ଗଭୀର ଆଖି, ଶରୀରରେ ମାଂସ ନାହିଁ, ତିନି ଆଖି ଅଛି।

ନିର୍ମ୍ମାଂସା ଅସ୍ଥିସାରା ଵା ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୀ କୃଶୋଦରୀ। ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମ୍ମଧରାଵାମେ କପାଲଂ ପଟ୍ଟିଶଙ୍କରେ

ମାଂସ ନାହିଁ, କେବଳ ହାଡ଼ ଅଛି, ଚୁଲ ଉପରକୁ ଉଠିଛି, ହାଡ଼ ହାଡ଼ ଦେହ ଅତି କମ୍; ବାମ ହାତରେ ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କପାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଛନ୍ତି।

ଶୂଲଂ କର୍ତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଃ ଶଵାରୂଢାସ୍ଥିଭୂଷଣା। ଵିନାଯକୋ ନରାକାରୋ ବୃହତ୍‌କୁକ୍ଷିର୍ଗଜାନନଃ

ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଚାକୁ ଅଛି; ଶବ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ବିନାୟକ ମାନବ ଆକାରରେ, ବଡ଼ ପେଟ ଓ ହାତୀ ମୁହଁ ଅଛି।

ବୃହଚ୍ଛୁଣ୍ଡୋ ହ୍ଯୁପଵୀତୀ ମୁଖଂ ସପ୍ତକଲଂ ଭଵେତ୍। ଵିସ୍ତାରାଦ୍ଦୈର୍ଘ୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ଶୁଣ୍ଡଂ ଷଟ୍‌ତ୍ରିଶଦଙ୍ଗୁଲମ୍

ବଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୁହଁ ସାତ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା; ଶୁଣ୍ଡ ତିରିଶିଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଓ ଲମ୍ବା।

କଲା ଦ୍ଵାଦଶ ନାଡୀ ତୁ ଗ୍ରୀଵା ସାର୍ଦ୍ଧକଲୋଚ୍ଛିତା। ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶଦଙ୍ଗୁଲଂ କଣ୍ଠଂ ଗୁହ୍ଯମଧ୍ଯର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲମ୍

ଏକ କଳା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଗଳାରେ ଏକ ନାଡ଼ୀ ଓ ଅର୍ଧ କଳା ଅଛି, ଗଳା ଶତ୍ତିଶଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା; ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଏକ ଅର୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ।

ନାଭିରୂରୂ ଦ୍ଵାଦଶଞ୍ଚ ଜଙ୍ଘେ ପାଦେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ସ୍ଵଦନ୍ତଂ ପରଶୁଂ ଵାମେ ଲଡ୍ଡୁକଞ୍ଚୋତ୍ପଲଂ ଶଯେ

ନାଭି ଓ ଉରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଜଙ୍ଘା ଓ ଡାହାଣ ପା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ଡାହାଣ ହାତରେ ଦାନ୍ତ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ପରଶୁ, ଲଡ଼ୁ ଅଥବା ନୀଳ କମଳ ଅଛି।

ସୁମୁଖୀ ଚ ଵିଡାଲାକ୍ଷୀ ପାର୍ଶ୍ଵେ ସ୍କନ୍ଦୋ ମଯୁରଗଃ। ସ୍ଵାମୀ ଶାଖୋ ଵିଶାଖଶ୍ଚ ଦ୍ଵିଭୁଜୋ ବାଲରୂପଧୃକ୍

ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ବିଡାଳ ଆଖି ଅଛି; ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୟୂର ଉପରେ ରହିଥିବା ସ୍କନ୍ଦ ଅଛନ୍ତି। ସ୍ୱାମୀ, ଶାଖା ଓ ବିଶାଖା ଦୁଇ ହାତରେ, ଶିଶୁ ଆକାରରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଦକ୍ଷେ ଶକ୍ତିଃ କୁକ୍କୁଟୋଥ ଏକଵକ୍ତ୍ରୋଥ ଷଣ୍ମୁଖଃ। ଷଡ୍ଭୁଜୋ ଵା ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଗ୍ରାମେରଣ୍ଯେ ଦ୍ଵିବାହୁକଃ

ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶକ୍ତି ଓ କୁକୁଡ଼ି ଅଛି; କେବେ ଏକ ମୁହଁ, କେବେ ଛଅ ମୁହଁ; ଛଅ ହାତ, ଗ୍ରାମରେ ଦ୍ୱାଦଶ ହାତ, ଅରଣ୍ୟରେ ଦୁଇ ହାତ।

ଶକ୍ତୀଷୁପାଶନିସ୍ତ୍ରିଂଶତୋତ୍ରଦୋସ୍ତର୍ଜନୀଯୁତଃ। ଶକ୍ତ୍ଯା ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତେଷୁ ଷଟ୍‌ସୁ ଵାମେ କରେ ତଥା

ଶକ୍ତି, ବାଣ, ପାଶ, ତଳୱାର, ଢାଲ ଓ ଭୟ ଦେଉଥିବା ହାତ ଅଛି; ଡାହାଣ ହାତରେ ଶକ୍ତି, ବାମ ହାତରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଛଅ ହାତରେ।

ଶିଖିପିଚ୍ଛନ୍ଧତୁଃ ଖେଟଂ ପତାକାଭଯକୁକ୍କୁଟେ। କପାଲକର୍ତରୀଶୂଲପାଶେଭୃଦ୍ଯାମ୍ଯସୌମ୍ଯଯୋଃ

ମୟୂର ପିଛା ଶୋଭିତ, ତିନି ହାତରେ ଢାଲ, ପତାକା, ଭୟ ନାଶ କରୁଥିବା ହାତ ଓ କୁକୁଡ଼ି ଧରିଛନ୍ତି; ଉଗ୍ର ଓ ସାନ୍ତ ରୂପରେ, କପାଳ, ଚାକୁ, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ପାଶ ଧରିଛନ୍ତି।

ଗଜଚର୍ମ୍ମଭୃଦୂର୍ଧ୍ଵାସ୍ଯପାଦା ସ୍ଯାଦ୍ ରୁଦ୍ରଚର୍ଚିକା। ସୈଵ ଚାଷ୍ଟଭୁଜା ଦେଵୀ ଶିରୋଡମରୁକାନ୍ଵିତା

ହାତୀ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, ମୁହଁ ଓ ପା ଉପରକୁ ଉଠିଥିବା ରୁଦ୍ରଚର୍ଚିକା; ଏହି ଦେବୀ ଅଷ୍ଟଭୁଜା, ମୁଣ୍ଡ ଓ କମର ବନ୍ଧା ଅଛି।

ତେନ ସା ରୁଦ୍ରଚାମୁଣ୍ଡା ନାଟେଶ୍ଵର୍ଯ୍ଯଥ ନୃତ୍ଯତୀ। ଇଯମେଵ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀରୁପଵିଷ୍ଟା ଚତୁର୍ମୁଖୀ

ଏହିପରି ତିନି ରୁଦ୍ରଚାମୁଣ୍ଡା, ନାଟେଶ୍ୱରୀ ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି; ଏହି ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।

ନୃଵାଜିମହିଷେଭାଂଶ୍ଚ ଖାଦନ୍ତୀ ଚ କରେ ସ୍ଥିତାନ୍। ଦଶବାହୁସ୍ତ୍ରିନେତ୍ରା ଚ ଶସ୍ତ୍ରାସିଡମରୁତ୍ରିକମ୍

ତାଙ୍କର ହାତରେ ଧରିଥିବା ମନୁଷ୍ୟ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମହିଷ ଖାଇଯାନ୍ତି; ଦଶ ହାତ ଓ ତିନି ଆଖି, ଶସ୍ତ୍ର, ତଳୱାର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛନ୍ତି।

ବୀଭ୍ରତୀ ଦକ୍ଷିଣେ ହସ୍ତେ ଘଣ୍ଟାଂ ଚ ଖେଟକମ୍। ଖଟ୍‌ଵାଙ୍ଗଂ ଚ ତ୍ରିଶୂଲଞ୍ଚ ସିଦ୍ଧଚାମୁଣ୍ଡକାହ୍ଵଯା

ଡାହାଣ ହାତରେ ଘଣ୍ଟା ଓ ଢାଲ ଧରିଛନ୍ତି; ଖଟ୍ୱାଙ୍ଗ ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହି ଦେବୀ ସିଦ୍ଧଚାମୁଣ୍ଡା ନାମରେ ପରିଚିତ।

ସିଦ୍ଧଯୋଗେଶ୍ଵରୀ ଦେଵୀ ସର୍ଵସିଦ୍ଧିପ୍ରଦାଯିକା। ଏତଦ୍ରୂପା ଭଵେଦନ୍ଯା ପାଶାଙ୍କୁଶଯୁତାରୁଣା

ସିଦ୍ଧଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ଦେବୀ, ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା; ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ପାଶ ଓ ଅଙ୍କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।

ଭୈରଵୀ ରୂପଵିଦ୍ଯା ତୁ ଭୁଜୈର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଯୁତା। ଏତାଃ ଶ୍ମଶାନଜା ରୌଦ୍ରା ଅମ୍ବାଷ୍ଟକମିଦଂ ସ୍ମୃତମ୍

ଭୈରବୀ ଜ୍ଞାନର ରୂପ, ବାରହ ହାତ ଅଛି; ଏହି ଅଷ୍ଟ ଉଗ୍ର ମାତା, ଶ୍ମଶାନରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଏଭଳି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।