ଅଗ୍ନିପୁରାଣମ୍

ଶୂଲର୍ଷ୍ଟିଧାରୀ ଦକ୍ଷେ ଚ ଗଦାଚକ୍ରଧରୋ ପଦେ। ରୁଦ୍ରକେଶଵଲକ୍ଷ୍ମାଙ୍ଗୋ ଗୌରୀଲକ୍ଷ୍ମୀସମନ୍ଵିତଃ

ଦକ୍ଷିଣରେ ଶୂଳ ଓ ରଷ୍ଟି ଧରିଛନ୍ତି, ପାଦରେ ଗଦା ଓ ଚକ୍ର ଅଛି । ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଚୁଡ଼ା ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ଗୌରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସହିତ ।

ଶଙ୍ଖଚକ୍ରଗଦାଵେଦପାଣିଶ୍ଚାଶ୍ଵଶିରା ହରିଃ। ଵାମପାଦୋ ଧୃତଃ ଶେଷେ ଦକ୍ଷିଣଃ କୂର୍ମ୍ମପୃଷ୍ଠଗଃ

ହରି ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ବେଦ ଧରିଛନ୍ତି, ଅଶ୍ୱ ମୁଣ୍ଡ ଅଛି । ବାମ ପାଦ ଶେଷ ଉପରେ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପାଦ କୂର୍ମ ପୃଷ୍ଠ ଉପରେ ଅଛି ।

ଦତ୍ତାତ୍ରେଯୋ ଦ୍ଵିବାହୁଃ ସ୍ଯାଦ୍ଵାମୋତ୍ସଙ୍ଗେ ଶ୍ରିଯା ସହ। ଵିଷ୍ଵକ୍‌ସେନଶ୍ଚକ୍ରଗଦୀ ହଲୀ ଶଙ୍ଖୀ ହରେର୍ଗଣଃ

ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଦୁଇ ହାତରେ ଅଛନ୍ତି, ବାମ ଉପରେ ଶ୍ରୀ ସହିତ । ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ଚକ୍ର, ଗଦା, ଲାଙ୍ଗଳ ଓ ଶଂଖ ଧରିଛନ୍ତି, ହରିଙ୍କ ଗଣରେ ।

ଭଗଵାନୁଵାଚ ଚଣ୍ଡୀ ଵିଂଶତିବାହୁଃ ସ୍ଯାଦ୍‌ବିଭ୍ରତୀ ଦକ୍ଷିଣୈଃ କରଃ। ଶୂଲାସିଶକ୍ତିଚକ୍ରାଣି ପାଶଂ ଖେଟାଯୁଧାଭଯମ୍

ଭଗବାନ କହିଲେ — ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ବିଶ୍ ଟି ହାତ ସହିତ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ, କଟାର, ଭାଲ, ଚକ୍ର, ଫାସ, ଢାଲ, ଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭୟ ହରଣ କରିବା ମୁଦ୍ରା ରହିଥାଏ।

ଡମରୁଂ ଶକ୍ତିକାଂ ଵାମୈର୍ନ୍ନାଗପାଶଞ୍ଚ ଖେଟକମ୍। କୁଠାରାଙ୍କୁଶଚାପାଂଶ୍ଚ ଘଣ୍ଟାଧ୍ଵଜଗଦାଂସ୍ତଥା

ତାଙ୍କର ବାମ ହାତରେ ଡମରୁ, ଶକ୍ତି, ସାପ ଫାସ, ଢାଲ, କୁଟାର, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁ, ଘଣ୍ଟି, ପତାକା ଏବଂ ଗଦା ଧରିଥାଏ।

ଆଦର୍ଶମୁଦ୍‌ଗରାନ୍ ହସ୍ତୈଶ୍ଚଣ୍ଡୀ ଵା ଦଶବାହୁକା। ତଦଧୋ ମହିଷଶ୍ଛିନ୍ନମୂର୍ଦ୍ଧା ପାତିତମସ୍ତକଃ

ଦଶ ହାତ ଥିବା ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ଆଇନା ଏବଂ ମୁଠା ଧରିଥିବା ଦେଖାଯାଏ; ତାଙ୍କ ତଳେ ମହିଷ ଦାନବର ମୁଣ୍ଡ କଟାଯାଇ ପଡିଛି।

ଶସ୍ତ୍ରୋଦ୍ଯତକରଃ କ୍ରୁଦ୍ଧସ୍ତଦ୍‌ଗ୍ରୀଵାସମ୍ଭଵଃ ପୁମାନ୍। ଶୂଲହସ୍ତୋ ଵମଦ୍ରକ୍ତୋ ରକ୍ତସ୍ରଙ୍‌ମୂର୍ଦ୍ଧଜେକ୍ଷଣଃ

ଦାନବର ଗଳାରୁ ଏକ କ୍ରୋଧିତ ପୁରୁଷ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆସୁଛି; ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଛି, ରକ୍ତ ବହୁଛି, ରକ୍ତ ମାଳା, ରକ୍ତ ଚୁଲ୍ ଏବଂ ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ରହିଛି।

ସିହେନାସ୍ଵାଦ୍ଯମାନସ୍ତୁ ପାଶବଦ୍ଧୋ ଗଲେ ଭୃଶମ୍। ଯାମ୍ଯାଙ୍ଘ୍ନ୍ଯାକ୍ରାନ୍ତସିହା ଚ ସଵ୍ଯାଙଘ୍ନିର୍ନୀଚଗାସୁରେ

ମହିଷଟି ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଖାଯାଉଛି, ଗଳାରେ ଫାସ ଦ୍ୱାରା ଭଲ ଭାବେ ବାନ୍ଧାଯାଇଛି; ସିଂହଟି ଯାମ୍ୟାଙ୍କର ବାମ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦବାଯାଇଛି, ଦାନବଟି ତଳେ ପଡିଛି।

ଚଣ୍ଡିକେଯଂ ତ୍ରିନେତ୍ରା ଚ ସଶସ୍ତ୍ରା ରିପୁମର୍ଦ୍ଦନୀ। ନଵପଦ୍ମାତ୍ମକେ ସ୍ଥାନେ ପୂଜ୍ଯା ଦୁର୍ଗା ସ୍ଵମୂର୍ତ୍ତିତଃ

ଏହି ଚଣ୍ଡିକା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଧାରିଣୀ, ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିବା, ନବ ପଦ୍ମ ଆକାର ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଦୁର୍ଗା ରୂପରେ ନିଜ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।

ଆଦୌ ମଧ୍ଯେ ତଥେନ୍ଦ୍ରାଦୌ ନଵତତ୍ତ୍ଵାତ୍ମଭିଃ କ୍ରମାତ୍। ଅଷ୍ଟାଦଶଭୁଜୈକା ତୁ ଦକ୍ଷେ ମୁଣ୍ଡଂ ଚ ଖେଟକମ୍

ଆରମ୍ଭରେ, ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୁଣ୍ଡରେ, କ୍ରମରେ ନବ ତତ୍ତ୍ୱ ସହିତ; ଡାହାଣ ଦିଗରେ ଅଷ୍ଟାଦଶ ହାତ ଥିବା ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଢାଲ ଧରିଥାଏ।

ଆଦର୍ଶତର୍ଜନୀଚାପଂ ଧ୍ଵଜଂ ଡମରୁକଂ ତଥା। ପାଶଂ ଵାମେ ବିଭ୍ରତୀ ଚ ଶକ୍ତିମୁଦ୍ଗରଶୂଲକମ୍

ତାଙ୍କ ବାମ ହାତରେ ଆଇନା, ଭୟ ଦେଉଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି, ଧନୁ, ପତାକା, ଡମରୁ, ଫାସ ଧରିଥାଏ; ଶକ୍ତି, ମୁଠା ଏବଂ ତ୍ରିଶୂଳ ଧରିଥାଏ।

ଵଜ୍ରଖଡ୍‌ଗାଙ୍କୁଶଶରାନ୍ ଚକ୍ରନ୍ଦେଵୀ ଶଲାକଯା। ଏତୈରେଵାଯୁଧୈର୍ଯୁକ୍ତା ଶେଷାଃ ଷୋଡଶବାହୁକାଃ

ଦେବୀ ବଜ୍ର, କଟାର, ଅଙ୍କୁଶ, ବାଣ, ଚକ୍ର ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଧରିଥାଏ; ଏହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡିକ ସହିତ ଅନ୍ୟ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡିକ ଷୋଳ ହାତ ଥିବା।

ଡମରୁଂ ତର୍ଜନୀଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡାଦଯୋ ନଵ। ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ପ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା ଚଣ୍ଡନାଯିକା

ଡମରୁ ଏବଂ ଭୟ ଦେଉଥିବା ଆଙ୍ଗୁଠି ଛାଡି, ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା ଓ ଅନ୍ୟ ନଅ ଦେବୀ — ରୁଦ୍ରଚଣ୍ଡା, ପ୍ରଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡୋଗ୍ରା, ଚଣ୍ଡନାୟିକା।

ଚଣ୍ଡା ଚଣ୍ଡଵତୀ ଚୈଵ ଚଣ୍ଡରୂପାତିଚଣ୍ଡିକା। ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା ଚ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ରୋଚନାଭାରୁଣାସିତା

ଚଣ୍ଡା, ଚଣ୍ଡବତୀ, ଚଣ୍ଡରୂପା, ଅତିଚଣ୍ଡିକା, ଉଗ୍ରଚଣ୍ଡା, ମଧ୍ୟରେ ରୋଚନା, ଭାରୁଣୀ ଏବଂ ଅସିତା।

ନୀଲା ଶୁକ୍ଲା ଧୂମ୍ରିକା ଚ ପୀତା ଶ୍ଵେତା ଚସିହଗାଃ। ମହୀଷୋଥ ପୁମାନ୍ ଶସ୍ତ୍ରୀ ତତ୍‌କଚଗ୍ରହମୁଷ୍ଟିକାଃ

ନୀଳା, ଶୁକ୍ଳା, ଧୂମ୍ରିକା, ପୀତା, ଶ୍ୱେତା ଏବଂ ସିଂହରେ ଚଢିଥିବା; ମହିଷ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ପୁରୁଷ ଦାନବର କେଶ ଏବଂ ମୁଠି ଧରିଛନ୍ତି।

ଆଲୀଢା ନଵ ଦୁର୍ଗାଃ ସ୍ଯୁଃ ସ୍ଥାପ୍ଯାଃ ପୁତ୍ରାଦିଵୃଦ୍ଧଯେ। ତଥା ଗୌରୀ ଚଣ୍ଡିକାଦ୍ଯା କୁଣ୍ଢ୍ଯକ୍ଷରରଦାଗ୍ନିଧୃକ୍

ନବ ଦୁର୍ଗା ଆଳୀଢ଼ ଭଙ୍ଗୀରେ ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ, ପୁତ୍ର ଓ ଧନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ବିସ୍ଥାପିତ; ଏଭଳି ଗୌରୀ, ଚଣ୍ଡିକା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କୁଣ୍ଡ, ମାଳା ଏବଂ ଅଗ୍ନି ଧରିଥାଏ।

ସୈଵ ସ୍ମ୍ଭା ଵନେ ସିଦ୍ଧାଽଗ୍ନିହୀନା ଲଲିତା ତଥା। ସ୍କନ୍ଧମୂର୍ଦ୍ଧକରା ଵାମେ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଧୃତଦର୍ପ୍ପଣା

ସେ ନିଜେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସିଦ୍ଧା, ଅଗ୍ନି ବିନା ଲଳିତା; ବାମ ହାତ କାନ୍ଧରେ ରଖିଥିବା, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଆଇନା ଧରିଥିବା।

ଯାମ୍ଯେ ଫଲାଞ୍ଜଲିହସ୍ତା ସୌଭାଗ୍ଯା ତତ୍ର ଚୋର୍ଧ୍ଵିକା। ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଯାମ୍ଯକରାମ୍ଭୋଜା ଵାମେ ଶ୍ରୀଫଲସଂଯୁତା

ଯାମ୍ୟ ଦିଗରେ ଫଳ ନେଇ ହାତ ଜୋଡିଥିବା ସୌଭାଗ୍ୟା ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଉପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଯାମ୍ୟ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଏବଂ ବାମ ହାତରେ ଫଳ ଧରିଛନ୍ତି।

ପୁସ୍ତାକ୍ଷମାଲିକାହସ୍ତା ଵୀଣାହସ୍ତା ସରସ୍ଵତୀ। ହୁମ୍ଭାବ୍ଜହସ୍ତା ଶ୍ଵେତାଭା ମକରୋପରି ଜାହ୍ନଵୀ

ସରସ୍ୱତୀ ପୁସ୍ତକ ଏବଂ ମାଳା, ବୀଣା ଧରିଛନ୍ତି; ଶ୍ୱେତା ଧଳା ଚମକୁଛନ୍ତି, ମାନେ ଲୋଟସ୍ ଧରି ମକର ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଜାହ୍ନବୀ ରୂପରେ।

କୂର୍ମ୍ମଗା ଯମୁନା କୁମ୍ଭକରା ଶ୍ଯାମା ଚ ପୂଜ୍ଯତେ। ସଵୀଣସ୍ତୁମ୍ବୁରୁଃ ଶୁକ୍ଲଃ ଶୂଲୀ ମାତ୍ରଗ୍ରତୋ ଵୃଷେ

ଯମୁନା କୂର୍ମ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି, କୁମ୍ଭ ଧରିଥିବା ଶ୍ୟାମା ପୂଜିତ; ତୁମ୍ବୁରୁ ଧଳା, ବୀଣା ଧରିଛନ୍ତି; ଶୂଳଧାରୀ ମାତୃ ଆଗରେ ବୃଷ ଉପରେ ରହିଛନ୍ତି।

ଗୌରୀ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଅକ୍ଷମାଲାସୁରାନ୍ଵିତା। କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଵାମେ ହଂସଗା ଶାଙ୍କରୀ ସିତା

ଗୌରୀ, ଚାରିମୁଖୀ ବ୍ରାହ୍ମୀ ରୂପରେ, ମାଳା ଏବଂ ଦାନବ ଧରିଛନ୍ତି; କୁଣ୍ଡକ୍ଷପାତ୍ରିଣୀ ଶ୍ୱେତା, ହଂସ ଉପରେ ଶାଙ୍କରୀ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି।

ଶରଚାପୌ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଵାମେ ଚକ୍ରଂ ଧନୁର୍ଵୃଷେ। କୌମାରୀ ଶିଖିଗା ରକ୍ତା ଶକ୍ତିହସ୍ତା ଦ୍ଵିବାହୁକା

ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ଶରତ୍ ରଙ୍ଗର ଧନୁ ଓ ବାଣ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ବୃଷ ଆକାର ଧନୁ ଅଛି। କୌମାରୀ, ମୟୂର ପିଛା ଶୋଭିତ ଏବଂ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର, ଦୁଇ ହାତରେ ଶକ୍ତି ଧରିଛନ୍ତି।

ଚକ୍ରଶଙ୍ଖଧରା ସଵ୍ଯେ ଵାମେ ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଗଦାଵ୍ଜଧୃକ୍। ଦଣ୍ଡଶଙ୍ଖାସି ଗଦଯା ଵାରାହୀ ମହିଷସ୍ଥିତା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଚକ୍ର ଓ ଶଂଖ ଧରିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ହାତରେ ଗଦା ଅଛି; ଭାରାହୀ ଏକ ମହିଷ ଉପରେ ଦଣ୍ଡ, ଶଂଖ, ତଳୱାର ଓ ଗଦା ଧରି ଦାଣ୍ଡା ରେ ଅଛନ୍ତି।

ଐନ୍ଦ୍ରୀ ଵାମେ ଵଜ୍ରହସ୍ତା ସହସ୍ରାକ୍ଷୀ ତୁ ସିଦ୍ଧଯେ। ଚାମୁଣ୍ଡା କୋଟରକ୍ଷୀସ୍ଯାନ୍ନିର୍ମ୍ମଂସା ତୁ ତ୍ରିଲୋଚନା

ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଏଇନ୍ଦ୍ରୀ ମହାଦଳ ଧରିଛନ୍ତି ଓ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ଅଛି, ସଫଳତା ପାଇଁ; ଚାମୁଣ୍ଡା, ଗଭୀର ଆଖି, ଶରୀରରେ ମାଂସ ନାହିଁ, ତିନି ଆଖି ଅଛି।

ନିର୍ମ୍ମାଂସା ଅସ୍ଥିସାରା ଵା ଊର୍ଧ୍ଵକେଶୀ କୃଶୋଦରୀ। ଦ୍ଵୀପିଚର୍ମ୍ମଧରାଵାମେ କପାଲଂ ପଟ୍ଟିଶଙ୍କରେ

ମାଂସ ନାହିଁ, କେବଳ ହାଡ଼ ଅଛି, ଚୁଲ ଉପରକୁ ଉଠିଛି, ହାଡ଼ ହାଡ଼ ଦେହ ଅତି କମ୍; ବାମ ହାତରେ ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧି, କପାଳ ଓ ତଳୱାର ଧରିଛନ୍ତି।

ଶୂଲଂ କର୍ତ୍ରୀ ଦକ୍ଷିଣେଽସ୍ଯାଃ ଶଵାରୂଢାସ୍ଥିଭୂଷଣା। ଵିନାଯକୋ ନରାକାରୋ ବୃହତ୍‌କୁକ୍ଷିର୍ଗଜାନନଃ

ତାଙ୍କର ଡାହାଣ ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ଚାକୁ ଅଛି; ଶବ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି ଓ ହାଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ବିନାୟକ ମାନବ ଆକାରରେ, ବଡ଼ ପେଟ ଓ ହାତୀ ମୁହଁ ଅଛି।

ବୃହଚ୍ଛୁଣ୍ଡୋ ହ୍ଯୁପଵୀତୀ ମୁଖଂ ସପ୍ତକଲଂ ଭଵେତ୍। ଵିସ୍ତାରାଦ୍ଦୈର୍ଘ୍ଯତଶ୍ଚୈଵ ଶୁଣ୍ଡଂ ଷଟ୍‌ତ୍ରିଶଦଙ୍ଗୁଲମ୍

ବଡ଼ ଶୁଣ୍ଡ ଅଛି, ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ମୁହଁ ସାତ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା; ଶୁଣ୍ଡ ତିରିଶିଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଓ ଲମ୍ବା।

କଲା ଦ୍ଵାଦଶ ନାଡୀ ତୁ ଗ୍ରୀଵା ସାର୍ଦ୍ଧକଲୋଚ୍ଛିତା। ଷଟ୍‌ତ୍ରିଂଶଦଙ୍ଗୁଲଂ କଣ୍ଠଂ ଗୁହ୍ଯମଧ୍ଯର୍ଦ୍ଧମଙ୍ଗୁଲମ୍

ଏକ କଳା ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଗଳାରେ ଏକ ନାଡ଼ୀ ଓ ଅର୍ଧ କଳା ଅଛି, ଗଳା ଶତ୍ତିଶଅଠ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା; ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ଏକ ଅର୍ଧ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ।

ନାଭିରୂରୂ ଦ୍ଵାଦଶଞ୍ଚ ଜଙ୍ଘେ ପାଦେ ତୁ ଦକ୍ଷିଣେ। ସ୍ଵଦନ୍ତଂ ପରଶୁଂ ଵାମେ ଲଡ୍ଡୁକଞ୍ଚୋତ୍ପଲଂ ଶଯେ

ନାଭି ଓ ଉରୁ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ହୁଏ; ଜଙ୍ଘା ଓ ଡାହାଣ ପା ମଧ୍ୟ ଏଭଳି। ଡାହାଣ ହାତରେ ଦାନ୍ତ ଅଛି; ବାମ ହାତରେ ପରଶୁ, ଲଡ଼ୁ ଅଥବା ନୀଳ କମଳ ଅଛି।