ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଅଗ୍ନିପୁରାଣର ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକମାଳାରେ ଦେହିକ ମୂର୍ତ୍ତିର ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ଶାଳଗ୍ରାମ ଶିଳାର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରଥମେ, ମୂର୍ତ୍ତିର ପାଦ ତିନି ତାଳା ମାପରେ ଚକ୍ରାକାର ହୋଇଥାଏ, ଏବଂ ପାଦର ଉଚ୍ଚତା ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ବ୍ୟାପି ଉଠାଯାଏ। ଟାଙ୍ଗ ଆଖିରେ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପ ଦେଇ ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ପାଦର ପ୍ରସ୍ଥ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଏବଂ ଏଠି ଏଡ଼ି ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପର ହୋଇଥାଏ। ପାଦର ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ତାହାର ପାଖର ଆଙ୍ଗୁଠି ପାଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଏକ ଅଷ୍ଟମାଂଶ ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଅନୁକ୍ରମେ ଛୋଟ ହୋଇଥାଏ। ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଠିର ନଖ ଏକ ଏବଂ ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ଏହି ନଖ ଯବ ଶସ୍ୟର ଦାଣା ସମାନ ହେବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ତ୍ରିକ୍ରମେ ଅର୍ଧ ଆଙ୍ଗୁଳ କମ୍ କରି ତିଆରି କରାଯିବା ଉଚିତ୍। ଶୃଙ୍ଗ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପର ହୋଇଥାଏ। ଶୃଙ୍ଗର ଶିଖର ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଶୃଙ୍ଗର ପରିଧି ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପର ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଭୂଷଣ ଦ୍ୱାରା ସଜାଇବା ଦରକାର, ଏହି ଭାବରେ ବିଶ୍ୱରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ଲକ୍ଷଣ ଅନୁସାରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ଡାହାଣ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ତାହା ତଳେ ପଦ୍ମ ଥିବା ଚିହ୍ନ ଦେବା ଦରକାର, ବାମ ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ଗଦା ରଖିବା ଉଚିତ୍, ଯେପରି ବସ୍ତ୍ରଧାରୀ କୃଷ୍ଣ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି, ଶ୍ରୀ ଓ ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ବୀଣା ଧରିଥିବେ; ତାଙ୍କର ଉରୁ ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ୍, ଏବଂ ମାଳାଧାରୀ ଓ ଜ୍ଞାନଧାରୀ ମଧ୍ୟ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହି ଦୁଇଜଣକୁ ଚକ୍ରାକାର ତେଜ ମଣ୍ଡଳରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍, ତାଙ୍କର ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ତେଜ ହାତୀ ସମାନ, ଏବଂ ପାଦପୀଠ ପଦ୍ମ ଆକୃତିର ହେବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି ମୂର୍ତ୍ତିର ପାଦପୀଠ ବିଷୟରେ ଭଗବାନ କହିଲେ—ଏହା ମୂର୍ତ୍ତିର ଲମ୍ବର ସମାନ ହେବା ଦରକାର, ଉଚ୍ଚତା ଅର୍ଧ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ଚାରି ବା ଷଠି ମାପ ହେବା ଉଚିତ୍। ତଳେ ଓ ଉପରେ ଦୁଇ ଧାଡ଼ି ଛାଡ଼ି, ଭିତର ଅଂଶକୁ ସମ ଭାବରେ ଚିକ୍କଣ କରାଯିବା ଦରକାର। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଚାରି ଭାଗ ଭାଗ କରି ସଜାଯିବା ଉଚିତ୍। ବେଲ୍ଟ ଏକ ଭାଗ ଏବଂ ତାହାର ଖାଲି ଅର୍ଧ ଭାଗର ହେବା ଦରକାର। ବାହାରକୁ ଏକ ପାଦ ଦେଇ ମାପ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଦରକାର, ସାମ୍ନାରେ ପାଣି ନିଷ୍କାସନ ପାଇଁ ତିନି ଭାଗର ମାର୍ଗ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଶୁଭ ପୀଠ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇପାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ମହିଳା ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ପୀଠ ଆଠ ତାଳା ହେବା ଉଚିତ୍। ମୂର୍ତ୍ତିର ଭୂଷଣରେ, ଭୂଉର୍ଭାଗ ଅଲ୍ପ ଲମ୍ବା ଏବଂ ନାକ ଅଲ୍ପ ଛୋଟ ହେବା ଦରକାର; ମୁହଁ ଉପରୁ ଗୋଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ଶୂଭ ଭାବରେ ସଜାଯିବା ଉଚିତ୍। ଆଖି ଲମ୍ବା ଏବଂ ତିନି ଯବ ଦାଣା ମାପର ହେବା ଉଚିତ୍, ପ୍ରସ୍ଥ ତାହାର ଅର୍ଧ ହେବା ଦରକାର। କାନର ଯୋଗ ଜବା ଲାଇନ ସମାନ ବଡ଼ ହେବା ଉଚିତ୍। ଠୋଠ ଦୁଇଟି ବକ୍ର ଏବଂ ସରଳ ଭାବରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍। ଗଳା ଏକ ଏବଂ ଅର୍ଧ କଳା ମାପର ହୋଇଥିବା ସହିତ ତାହାର ପ୍ରସ୍ଥ ଭୂଷିତ ହେବା ଦରକାର। ଆଖି ଛାଡ଼ି ଉରୁ, ଘୁଁଡି, ଏବଂ ପୀଠ ମଧ୍ୟ ଚୌଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ୍। ପାଦର ପଛ, କଟି ଏବଂ ଶରୀରର ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବରେ ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଆଠ ଭାଗରେ ଆଙ୍ଗୁଠି ଏବଂ ଲମ୍ବା ତାଳା ଦ୍ୱାରା କମ୍ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଏକ ଆଖି ନାହିଁ, ତାହାର ଉରୁ, ଘୁଁଡି, କଟି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହୋଇଥାଏ। ମଧ୍ୟଭାଗ ଗୋଳ ଏବଂ ଘନ ହୋଇଥାଏ, ଦୁଇ ଛାତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ। ଛାତି ହାତେ ମାପିବା ଉଚିତ୍, କଟି ଅର୍ଧ ଏକକରୁ କିଛି ଅଧିକ ହେବା ଦରକାର। ବାମ ହାତରେ ବେଲ ଫଳ ଏବଂ ଦୁଇଁ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଯକ୍ତୃ ଶୂଭ ଭାବରେ ଧରିଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ; ଲମ୍ବା ନାକ, ଭାରି ଠୋଠ ଏବଂ ଅଙ୍ଗରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ଥାଏ। ଏହାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ—ଶାଳଗ୍ରାମ ଆଦି ଦେବମୂର୍ତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଏଠି ଏକେକ ରୂପ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ବାସୁଦେବ ଶିଳା ଦ୍ବାରରେ କଳା ରଙ୍ଗର ଥାଏ, ପାଥରରେ ଦୁଇ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ରହିଥାଏ। ସଂକର୍ଷଣ ଦୁଇ ଚକ୍ର ସହିତ ରକ୍ତିମ ଏବଂ ଉତ୍ତମ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଚକ୍ର, ଅନେକ ଛିଦ୍ର, ନୀଳ ଏବଂ ଲମ୍ବା ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ। ପୀତ ନିରୁଦ୍ଧ, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ, ଗୋଳ ଏବଂ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ରେଖା ଥାଏ। କୃଷ୍ଣ ନାରାୟଣ ନାଭିଉପରେ ଉଠା ଏବଂ ଖୋଲା ରୂପରେ ଥାଏ। ପରମେଷ୍ଠୀ ପଦ୍ମ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ, ପଛରେ ଛିଦ୍ର ଏବଂ ଏକ ବିନ୍ଦୁ ଥାଏ। ବିଷ୍ଣୁ କଳା ଏବଂ ମୋଟ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ଗଦା ଆକୃତିର ରେଖା ଥାଏ। ନରସିଂହ ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗର, ମୋଟ ଚକ୍ର ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ଡଟ୍ ଥାଏ। ବରାହ ତୀର ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଚକ୍ର ଅସମତୁଳ୍ୟ ଥିଲେ ଅଶୁଭ ମନାଯାଏ। ନୀଳମଣି ସମାନ ଦେଖାଯିବା, ତିନି ରେଖା ସହିତ ଅଳଙ୍କୃତ ଏବଂ ଶୁଭ ହୁଏ। କୂର୍ମ ପଛରେ ଉଠା ଏବଂ ଭ୍ରମର ଚିହ୍ନ ଥାଏ। ହୟଗ୍ରୀବ ଅଙ୍କୁଶ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ନୀଳ ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ରହିଥାଏ। ବୈକୁଣ୍ଠ ଏକ ଚକ୍ର, ପଦ୍ମ ଆକୃତି, ମଣି ସମାନ ଏବଂ ପୁଛ ରେଖା ଥାଏ। ମତ୍ସ୍ୟ ଲମ୍ବା, ତିନି ବିନ୍ଦୁ ଏବଂ କାଚ ସମାନ ରଙ୍ଗର ଥାଏ। ଶ୍ୟାମ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରେଖା ଏବଂ ଗୋଳ ଥାଏ। ବାମନ ଗୋଳ, ଅତି ଛୋଟ, ନୀଳ ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ସହିତ। ଶ୍ୟାମ ତ୍ରିବିକ୍ରମ ଡାହାଣରେ ରେଖା ଏବଂ ବାମରେ ବିନ୍ଦୁ ଥାଏ। ଅନନ୍ତ ସର୍ପ ଚକ୍ର ଆକୃତି, ଅନେକ ଚିହ୍ନ ଏବଂ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଏ। ଦାମୋଦର ମୋଟ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ର ଥାଏ, ଦ୍ବାରରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିନ୍ଦୁ ରହିଥାଏ। ସୁଦର୍ଶନ ଏକ ଚକ୍ର, ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଦୁଇ ଚକ୍ର, ଚିତ୍ରକ୍ର ଅଚ୍ୟୁତ ଦେବ, ତିନି ଚକ୍ର କିମ୍ବା ତ୍ରିବିକ୍ରମ। ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ଚାରି ଚକ୍ର, ବାସୁଦେବ ପାଞ୍ଚ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଛଅ ଏବଂ ସଂକର୍ଷଣ ସାତ ଚକ୍ର ଥାଏ। ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଆଠ ଚକ୍ର, ନବବ୍ୟୂହ ନଅ ଚିହ୍ନ, ଦଶାବତାର ଦଶ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଏଗାର ଚକ୍ର ଥାଏ।