ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଦେବତାଙ୍କର ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ମାପ ଓ ଆକୃତି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରାଯାଇଛି । ହାତର ପ୍ରସ୍ତ ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଳ ଓ ଲମ୍ବ ସାତ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ, ମଧ୍ୟମ ଆଙ୍ଗୁଳ ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳ ଦୀର୍ଘ ହେବା ଚାହିଁ । ତାଳି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳ ମାନେ ମାପିବା ସମୟରେ, ତିନି ଅଙ୍ଗୁଳ ନିମିତ୍ତେ ଅଧା ଆଙ୍ଗୁଳ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଳ ଓ ଅଂଠି ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ଅଂଠିରେ ଦୁଇ ଯୋଡା ଓ ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗୁଳରେ ତିନି ଯୋଡା ରହିଥିବା ଚାହିଁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଯୋଡା ଉପରେ ନଖର ମାପ ଦିଆଯାଇଛି । ଛାତି ଓ ପେଟର ମାପ ଏକାହେଁ, ନାଭିର ବ୍ୟାସ ଏକ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ । ଯୌନାଙ୍ଗ ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ତାଳା ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ, ନାଭି ମଧ୍ୟର ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ଅନୁସାରେ ବିଅଳିଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ । ଉକ୍ତ ମାନକୁ ଅନୁସରି, ଶ୍ରୀମୂର୍ତ୍ତିର ଦୂଇ ଛାତି ମଧ୍ୟର ଦୂରତା ତାଳା ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ । ନିପଲ୍ ଯବ ଦାଣା ମାପରେ ଏବଂ ଆରିଓଲା ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ । ଛାତିର ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ଚଉଷଠି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ତଳ ଭାଗର ମାପ ଚାରିମୁଖୀ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଏଭଳି ଦିଆଯାଇଛି । କମରର ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ପଞ୍ଚାନବେ ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଜଘା ମୂଳର ପ୍ରସ୍ତ ଦ୍ବାଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ । ଏଠାରୁ ମଧ୍ୟମ ଭାଗ ଅଧିକ ଏବଂ ତଳ ଭାଗ ଦୀର୍ଘ ହୁଏ । ଘୁଁଟି ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ଏଠି ଏକାଠି ଆଙ୍ଗୁଳ ତିନି ଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ । ଗାଉ ମଧ୍ୟର ପ୍ରସ୍ତ ସାତ ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ତିନି ଗୁଣା ହେବା ଚାହିଁ । ଗାଉ ଶେଷର ପ୍ରସ୍ତ ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ତିନି ଗୁଣା ହେବା ଉଚିତ । ପାଦ ତାଳା ମାପରେ ମାପିବା ଚାହିଁ, ଦୀର୍ଘତାରୁ ଉଠାଇ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଉଚିତ । ଗୋଡ଼ ଟାଙ୍କ ପୂର୍ବରେ, ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ମାପିବା ଚାହିଁ । ପାଦର ପ୍ରସ୍ତ ତିନି ଭାଗରେ ଏବଂ ଗୋଡ଼ ଶିର ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଉଚିତ । ବଡ଼ ଆଙ୍ଗୁଳ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଙ୍ଗୁଳ ପଞ୍ଚ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବ ହେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳ ଏକ ଅଠାଇଁ ଆଙ୍ଗୁଳ କମି କମି ହେବା ଚାହିଁ । ଅଂଠିର ଉପର ନଖ ଏକ ଏବଂ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଏହା ଯବ ଦାଣା ମାପରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ଅଙ୍ଗରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ମାପ ଅଧା ଆଙ୍ଗୁଳ କମି କମି କରିବା ଉଚିତ । ଶୁକ୍ରାଣୁ ତିନି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଉଚିତ । ଶୁକ୍ରାଣୁ ଶିର ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଏବଂ ଶୁକ୍ରାଣୁ ଚକ୍ର ବ୍ୟାସ ଛଅ ଆଙ୍ଗୁଳ ହେବା ଚାହିଁ । ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ କରିବା ଉଚିତ । ଏହି ଭାବରେ ମୂର୍ତ୍ତିର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇଛି । ଏହିପରି ଦେହର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଏହା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ତଳେ ପଦ୍ମ, ବାମ ହାତରେ ଶଂଖ ଓ ଗଦା ରଖିବା ଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା କଳାବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କ ଚିହ୍ନ । ଶ୍ରୀ ଓ ପୁଷ୍ଟିଙ୍କୁ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଦେଖାଯିବା ଚାହିଁ, ତାଙ୍କ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଓ ବୀଣା ରଖିବା ଚିହ୍ନ ଦିଆଯାଇଛି । ଉଠାଇଥିବା ଜଘା, ମାଳା ଧାରଣ କରୁଥିବା ଓ ଜ୍ଞାନ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଦେବତାମାନେ ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ । ଏହି ଦୁଇ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଚକ୍ରାକାର ତେଜରେ ରଖିବା ଉଚିତ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ହାତୀ ଭଳି ଭବ୍ୟତା ଦେଇ । ପାଦ ଧରଣା ଲୋଟସ୍ ଭଳି ହେବା ଉଚିତ । ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, ମୂର୍ତ୍ତି ଯେତେ ଦୀର୍ଘ ହେବ, ପୀଠ ବି ସେତେ ଦୀର୍ଘ ହେବା ଉଚିତ । ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ମୂର୍ତ୍ତିର ଅର୍ଦ୍ଧ, ଓ ପ୍ରସ୍ତ ଚାରି କିମ୍ବା ଷଠି ମାପ ହେବା ଚାହିଁ । ତଳ ଓ ଉପର ଦୁଇ ଧାରା ଛାଡ଼ି, ଭିତର ଭାଗକୁ ସମ୍ମତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ । ଚେମ୍ବର ତଳ ଓ ଉପର ଧାରା ଛାଡ଼ି, ଭିତର ଭାଗକୁ ସମ୍ମତ ଭାବରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ । ଦୁଇ ଧାରା ମଧ୍ୟରେ ଚାରି ଭାଗ ଭଲଭାବରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ । ଉପର ଧାରାକୁ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭଜିତ କରିବା ଉଚିତ । ପୀଠର ବେଲ୍ଟ ଏକ ଭାଗରେ ଏବଂ ତାହାର ଖୋଳ ଅର୍ଦ୍ଧ ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଛାଡ଼ି, ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ସମାନ କରିବା ଉଚିତ । ବାହାରେ ଏକ ତାଳ ଦେଇ, ପ୍ରଭୁ କହିଛନ୍ତି, ପ୍ରମାଣ ଦେଇବା ଉଚିତ । ତଳ ଭାଗରେ ଜଳ ପ୍ରବାହ ପାଇଁ ତିନି ଭାଗରେ ରାସ୍ତା ରଖିବା ଉଚିତ । ଏହି ଶୁଭ ପୀଠ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ ତିଆରି ହୁଏ । ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ମହିଳା ମୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ଏହା ଅଠ ତାଳା ମାପରେ ହେବା ଉଚିତ । ମହିଳା ମୂର୍ତ୍ତିର ଭୂରୁ ଅଳ୍ପ ଦୀର୍ଘ ଓ ନାକ ଅଳ୍ପ ଛୋଟ କରିବା ଉଚିତ । ମୁହଁ ଉପର ଭାଗରେ ଅଧିକ ଗୋଲାକାର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମାନକୁ ଅନୁସରି ମୂର୍ତ୍ତି ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଚକ୍ଷୁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଯବ ଦାଣାର ତିନି ଭାଗ ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ହେବା ଉଚିତ । କାନ ଲଗା ଚିହ୍ନ ଜାମ୍ବା ଭାଗରେ ଏବଂ ଦୁଇ ଓଠ ଅଳ୍ପ ତିର୍ୟକ ଓ ସରଳ ହେବା ଉଚିତ । ଗଳା ଏକ ଅଂଶ ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ କଳା ମାପରେ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ ହେବା ଉଚିତ । ଚକ୍ଷୁ ଛାଡ଼ି, ଜଘା, ଘୁଁଟି ଓ ପୀଠ ପ୍ରସ୍ତରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ । ଟାଙ୍କ ପଛ, କମର ଓ ଶ୍ରୋଣି ଭଲଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ । ଅଙ୍ଗୁଳ ସାତ ଭାଗରେ ଏବଂ ଦୀର୍ଘତା ତାଳା ମାପରେ କମି କମି ହେବା ଉଚିତ । ଏଠି ଏକ ଚକ୍ଷୁ ନଥିଲେ, ଜଘା, ଘୁଁଟି ଓ କମର ଏହି ଭାବରେ ଦିଆଯାଇଛି । ମଧ୍ୟମ ପାର୍ଶ୍ୱ ଗୋଲାକାର ଓ ଦୂଇ ଛାତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ଉଚିତ । ଛାତି ପ୍ରତ୍ୟେକ ତାଳି ମାପରେ ଏବଂ କମର ଅଳ୍ପ ଅଧିକ ଅର୍ଦ୍ଧ ଭାଗ ହେବା ଉଚିତ । ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ପୂର୍ବ ଭାବରେ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ । ବାମ ହାତରେ ବେଲ ଫଳ ଓ ଦୁଇ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶୁଭ ଭାବରେ ଯକ୍-ପୁଛ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ । ଦୀର୍ଘ ନାକ, ଭାରି ଠୋଡ଼ ଓ ଅଙ୍ଗରେ ଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ରଖିବା ଉଚିତ । ପ୍ରଭୁ ଏହିପରି କହିଲେ, ଶାଳଗ୍ରାମ ଆଦି ମୂର୍ତ୍ତି ରୂପ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଉକ୍ତ କରିବାକୁ ଯାଉଛି । ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ । ବାସୁଦେବ ନିଳ ରଙ୍ଗରେ ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଏବଂ ପାଥରରେ ଦ୍ୱିଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ରଖିଥିବା । ସଂକର୍ଷଣ ଦ୍ୱିଚକ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ ଥିବା ।