ସୌମିତ୍ରି, ଏଠାକୁ ଆସିବା ପରେ ତୁମେ ଦେଖିଲା ଯେ, ସେ ମାୟା ମୃଗ ଥିଲା; ଏହିପରି, ସୀତାକୁ ସତ୍ୟରେ ଅପହରଣ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେନି ଯେତେବେଳେ ସୀତା ବିଦାୟ ହେଲେ। ରାମ ବିଷଣ୍ଣ ହେଇ ବିଲାପ କରିଲେ, “ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲା, ମୋତେ ଛାଡି?” ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ତାପରେ ରାମ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, “ରାବଣ ସୀତାକୁ ନେଇଯାଇଛି।” ତାପରେ ଜଟାୟୁ ଦେହ ଛାଡିଲେ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ, ଏବଂ ପରେ କବନ୍ଧକୁ ମାରିଦେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ, ରାମ ଏହିପରି ଦୁଃଖରେ ରାତି କାଟିଲେ, ପରେ ହନୁମାନ ସହ ମିଳି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ମିତ୍ର କରିଲେ। ରାମ ଏକ ତୀରରେ ସାତ ଟାଳଗଛକୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଦରେ ଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଦେହକୁ ଦଶ ଯୋଜନ ଦୂରେ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଶତ୍ରୁ ବାଲିକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାପରେ କିଶ୍କିନ୍ଧା ରାଜ୍ୟ ଓ ରୁମାକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଲେ। ରିଶ୍ୟମୂକ ପାହାଡରେ ବାନରମୁକ୍ତିର ନାୟକ, କିଶ୍କିନ୍ଧାର ରାଜା, କହିଲେ, “ତୁମେ ସୀତାକୁ ଫେରାଇପାରିବ, ମୁଁ ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି।” ଏହି ଶୁଣି, ରାମ ମାଲ୍ୟବତ ପାହାଡରେ ଚାରି ମାସ ଦୀକ୍ଷା ନିବାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବ କିଶ୍କିନ୍ଧାରେ ମିଳିବାକୁ ଆସିଲେନି। ତାପରେ ରାମଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, “ରଘୁବରଙ୍କୁ ଯାଉ; ବାଲି ଯେପରି ମରିଗଲେ, ପଥ ଅବରୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ।” “ସମୟ ରକ୍ଷିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର, ସୁଗ୍ରୀବ; ବାଲିଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରନି,” ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ। ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଲିନ ହୋଇ ସମୟ ବୁଝିପାରିଲିନି।” ଏହିପରି କହି, ସୁଗ୍ରୀବ ରାମଙ୍କୁ ଯାଇ ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ବାନରମୁକ୍ତିର ନାୟକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ବାନର ଏକତ୍ର କରାଯାଇଛି।” “ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଇବି; ତାଙ୍କୁ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ କହିବି। ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସିବାକୁ କହିବି; ଏକ ମାସ ପରେ ଫେରି ଆସିବେନି, ତେବେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେବି।” ଏପରି ଆଜ୍ଞା ମିଳି, ବାନରମାନେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଖୋଜିବାକୁ ଗଲେ; ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀକୁ ଖୋଜିପାରିଲେନି। ହନୁମାନ, ରାମଙ୍କ ମୁଦ୍ରା ନେଇ, ବାନରମାନେ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସୁପ୍ରଭା ଗୁହା ନିକଟରେ ଖୋଜିଲେ। ଏକ ମାସ ହେବା ପରେ ଜାନକୀକୁ ଖୋଜିପାରିଲେନି, ତେବେ କହିଲେ, “ଆମେ ଅବ୍ୟର୍ଥ ଭାବରେ ମରିଯିବୁ; ଜଟାୟୁ ମାତ୍ର ଧନ୍ୟ।” ସୀତା ପାଇଁ ଜଟାୟୁ ଜୀବନ ଛାଡିଥିଲେ, ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ—ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମ୍ପାତି କହିଲେ, ବାନରମାନେକୁ ଖାଦ୍ୟ ଭାବରେ ଛାଡିଦେଲେ। “ସେ ଜଟାୟୁ ମୋ ଭାଇ; ମୁଁ ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଉଠିଯାଇଥିଲି। ସୂର୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷା ପାଇ, ଚାଲିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପଖ ଜଳିଗଲା ଏବଂ ଆକାଶରୁ ପଡିଗଲି।” “ରାମଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଶୁଣି, ମୋ ପଖ ପୁନଃ ଉଗିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ଜାନକୀ ଅଶୋକ ବନରେ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଲଙ୍କାରେ ଅଛନ୍ତି।” “ସମୁଦ୍ର, ଯେଉଁଠି ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର, ତିନିଟି ପାହାଡ ଥିବା ଏହି ତ୍ରିକୁଟାରେ, ବାନରମାନେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବକୁ ଚିହ୍ନି, ସତ୍ୟ କଥା କହନ୍ତୁ।” ନାରଦ କହିଲେ, ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, “କିଏ ଏହି ସମୁଦ୍ରକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘି ରହିପାରିବ?” ବାନରମାନେ ପାଇଁ ଏବଂ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମାରୁତି ଏକ ଶତ ଯୋଜନ ଦୂର ସମୁଦ୍ରକୁ ଲାଘିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ଉତ୍ତଳ ମୈନାକକୁ ଦେଖିଲେ, ସିଂହିକାକୁ ମାରିଦେଲେ, ଲଙ୍କା ଦେଖିଲେ, ରାକ୍ଷସ ଗୃହ ଓ ମହିଳା ଶାଳା ଦେଖିଲେ। ଦଶଗ୍ରୀବ, କୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେଙ୍କ ଘର ଦେଖିଲେ। ପାନଶାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେନି, ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ଥିଲେ; ଅଶୋକ ବନକୁ ଯାଇ, ଶିଂଶପା ଗଛ ତଳେ ସୀତାକୁ ଦେଖିଲେ। ସୀତା ରାକ୍ଷସୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଥିଲେ, ରାବଣ କହୁଥିଲେ, “ମୋ ଜନ୍ମିତ୍ରୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ,” ଏବଂ ସୀତା ଶିଂଶପା ତଳେ କହିଲେ, “ନୁହେଁ।” ବାନର ରାକ୍ଷସୀମାନେ କହୁଥିବା କଥା ଶୁଣିଲେ, “ରାବଣଙ୍କ ଜନ୍ମିତ୍ରୀ ହେବାକୁ ଚାହୁଁ।” ରାବଣ ଚାଲିଗଲା ପରେ, ହନୁମାନ କହିଲେ, “ରାଜା ଦଶରଥ ଥିଲେ।” “ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ଉତ୍ତମ ଓ ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କରୁଛନ୍ତି; ତୁମେ, ଜାନକୀ, ରାମଙ୍କ ଜନ୍ମିତ୍ରୀ, ରାବଣ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।” “ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ମିତ୍ର, ମୋତେ ତୁମେ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଏହି ମୁଦ୍ରା ନିଅ, ଯାହା ରାମ ଦେଇଛନ୍ତି, ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ।” ସୀତା ମୁଦ୍ରା ନେଇ, ପବନପୁତ୍ରକୁ ଦେଖିଲେ; ପୁନଃ ବସି କହିଲେ, “ଯଦି ସେ ଜୀବିତ...” “କାହିଁକି ରାମ ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରୁନାହିଁ?” ସୀତା ଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ; ବାନର କହିଲେ, “ରାମ ଜାଣିନାହିଁ, ଜାଣିଲେ ସତ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିବେ।” “ରାବଣ, ରାକ୍ଷସ, ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ମାରି, ରାଣୀ, ମୋତେ ଏକ ଚିହ୍ନ ଦିଅ;” ସୀତା ହନୁମାନକୁ ଏକ ମଣି ଦେଲେ। “ରାମ ଯେପରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବେ, ସେପରି କର; କାକର ଆକ୍ରମଣ ଦିନ୍ଦିବା କଥା ରାମକୁ କହିବା; ଯାଅ, ଦୁଃଖ ନିବାରକ।” ମଣି ଓ କଥା ନେଇ, ହନୁମାନ କହିଲେ, “ତୁମର ପତି ଆସିବେ; କିମ୍ବା କୌଣସି ମହିଳା, ଶୁଭେ, ମୋ ପିଠରେ ଚଢ଼ିଯିବେ।” “ଆଜି ମୁଁ ସୁଗ୍ରୀବ ସହିତ ତୁମକୁ ରଘୁବରଙ୍କୁ ଦେଖେଇବି;” ସୀତା କହିଲେ, “ମୋତେ ରଘୁବରଙ୍କୁ ନେଇଯାଅ, ହନୁମାନ।” ହନୁମାନ ଦଶଗ୍ରୀବକୁ ଦେଖିବା ଉପାୟ ଚିନ୍ତିଲେ; ଅଶୋକ ବନ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ରକ୍ଷକମାନେକୁ ଦାନ୍ତ, ନଖ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ମାରିଦେଲେ। ସମସ୍ତ କିଙ୍କର, ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସାତ ପୁଅକୁ ମାରିଦେଲେ, ଅକ୍ଷ ପ୍ରିନ୍ସକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଯେଉଁକି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ସର୍ପ ପାଶ ଦ୍ୱାରା ରାବଣକୁ ଦେଖାଇଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ତାମ୍ର ଥିଲା। ରାବଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ହନୁମାନ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୁଁ ରାମଙ୍କ ଦୂତ। ସୀତାକୁ ରଘୁବରଙ୍କୁ ଦିଅ, ନହେଲେ ତୁମେ ମରିଯିବ। ନିଶ୍ଚିତ, ତୁମେ ଓ ଲଙ୍କାର ଦେମନମାନେ ରାମଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହେବେ।