ଏକ ପବିତ୍ର ଶିଳ୍ପନିର୍ମାଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ, ନିୟମାନୁସାରେ ଏକ ଦୀର୍ଘ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପ୍ରଥମେ, ପୁତନାକୁ ଜମ୍ଭକଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଲାଲ ପତ୍ର, ବିଦାରୀ, କାନ୍ଦର୍ପ, ପାଲୋଦନା, ଆମ୍ପଲା ତରଳ ତଥା ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ବଳି ଦିଆଯାଏ । ପିଲିପିଞ୍ଚ ନାମକ ପାପୀ ପ୍ରେତକୁ ରକ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥି ଦ୍ୱାରା, ମାଳା ଓ ରକ୍ତ ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ; ଇଶାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ, ନାହିଁ ଥିଲେ ଅଖଣ୍ଡିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଏ । ରାକ୍ଷସୀ ମାତୃଗଣ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତୃଗଣ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ଅଭିଷ୍ଟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହି ବଳି ଓ ଉପଚାର ନ ଦେଇ, ଏବଂ ଉନ୍ମାନ୍ଥନ ବିନା କୌଣସି ମହଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରଥମେ ହରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଛି । ଏହା ପରେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସ୍ଥଳପତି ଭାବେ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ଓ କୁମ୍ଭ ସହିତ, ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ତଥା ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ସହିତ ପୂଜା କରାଯାଏ । ସମସ୍ତ ହୋମ ଦେଇ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ ଠିକ୍ ଭାବେ କର୍କରୀ ନେଇ ମଣ୍ଡଳକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ । ତନ୍ତୁ ପଥରେ ପାଣିର ଧାରା ବହିବା ଦିଆଯିବା ଓ ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପଥରେ ସାତଟି ବୀଜ ବିଆଁ ଦିଆଯିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ ରହିଛି । ଏହି ପଥରେ ଆରମ୍ଭ କରି ମାଟି ଖୋଦିବା ଓ ମଧ୍ୟରେ ହାତର ଆକାରର ଏକ ଗଡ଼ିଖାନ୍ତି ତିଆରି କରାଯିବା ଦରକାର । ତଳେ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଆକାରରେ ମାଟି ଲଗାଇ ଏଠାରେ ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି କୁମ୍ଭରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପରେ ଖାଲି ଜାଗାକୁ କର୍କରୀ ଦ୍ୱାରା ପୂରିବା, ଧଳା ଫୁଲ ଦେବା, ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଖାଲିଖାନ୍ତିକୁ ବୀଜ ଓ ମାଟି ଦ୍ୱାରା ପୂରିବା ନିୟମ ଅଛି । ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଗୋମୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, କାଳଜ୍ଞ, ବିଶ୍ୱକର୍ମା, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ । ଏହା ପରେ ସାବଧାନରେ ଖୋଦିବା ଓ ପାଣି ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଦିବା ଉଚିତ୍; ମଣିଷ ତଳେ ଲୁଚିଥିବା ଅଶୁଚି ଘରକୁ କିଛି କ୍ଷତି ଦେଉ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଅସ୍ଥି ଅଶୁଚି ଥିଲେ ଦେଉଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଗୃହସ୍ଥ କଷ୍ଟ ଭୋଗେ; ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠି ଅଶୁଚି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ଏହିପରେ, ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: “ମୁଁ ପଦାଧିଷ୍ଠାନ ଓ ଶିଳାସ୍ଥାପନର ବିଶେଷତା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି । ସାମ୍ନାରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ଓ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବାକୁ ହେବ । କୁମ୍ଭ ଓ ଇଟା ସ୍ଥାପନ, ଦ୍ୱାରସ୍ତମ୍ଭ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାନ ଶୁଭ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍ । ପଦ ତଳେ ଖାଲିଖାନ୍ତିକୁ ପୂରି ଏଠାରେ ବାସ୍ତୁହୋମ କରିବା ଦରକାର ।” ଇଟାଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲଭାବେ ପୋଡ଼ି ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଆକାରରେ, ତିନି ଭାଗର ଚଉଡ଼ା ଓ ଉଚିତ୍ ପ୍ରସ୍ଥ ରଖି ତିଆରି କରିବା ଦରକାର । ସର୍ବୋତ୍ତମ ପାଥର ହାତ ଆକାରର ହେବା ଉଚିତ୍ ଓ ପାଥର ଗଠନରେ ବି ଏହି ମାପ ରଖିବା ଦରକାର । ନଉଟି ତାମ୍ର କୁମ୍ଭ ଓ ଇଟା ପାତ୍ର ରଖିବା ନିୟମ ଅଛି । ଏହି କୁମ୍ଭଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି, ପଞ୍ଚ କ୍ୱାଥ, ସମସ୍ତ ଔଷଧୀୟ ଜଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଭରିବା ଦରକାର । ସୁନଳି ଚାଉଳ ଏବଂ ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, 'ଆପୋ ହିଷ୍ଠ', 'ଶଂ ନୋ ଦେବୀ' ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ । 'ତରତ ସମନ୍ଦୀଃ', ପବମାନୀ ମନ୍ତ୍ର, 'ଉଦ୍ ଉତ୍ତମଂ ବରୁଣମ୍', କୟାନଶ୍ ହିମ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ । 'ବରୁଣସ୍ୟ', 'ହଂସଃ ଶୁଚିଷତ୍', ଶ୍ରୀସୂକ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶିଳା ଓ ପାତ୍ର ଠିକ୍ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ । ପୂର୍ବ ମଣ୍ଡପରେ ବିଛାଉଥିବା ଶଯ୍ୟା ଉପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି ପବିତ୍ର କୁଷ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି । ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଦୁଇ ଭାଗ ତିଆରି କରି, ଅଷ୍ଟ ବ୍ୟାହୃତି ଦ୍ୱାରା ଅଷ୍ଟ ଘୃତ ହୋମ କରିବାକୁ ହୁଏ । ପ୍ରଥମେ ଲୋକପାଳ, ତାପରେ ଅଗ୍ନି, ସୋମ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବ୍ୟାହୃତି ଅର୍ପିତ ହୁଏ । ତାପରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାତ୍ରକୁ ରୂପ, ମାଂସ, ଘୃତ, ତିଳ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶ୍ରଣ ଭରାଯିବା ଓ ଦ୍ୱାଦଶ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶେଷ କରାଯିବା ନିୟମ ଅଛି । ଗୁରୁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଅଷ୍ଟ ଦିଗରେ ଅନ୍ଲେପନ କରିବେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଶିଳା ଓ ଏକ ପାତ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ଏହି ଦେବତାମାନେକୁ କ୍ରମେ ଆହ୍ୱାନ କରିବେ: ପଦ୍ମ, ମହାପଦ୍ମ, ମକର, କଚ୍ଛପ, କୁମୁଦ, ନନ୍ଦା, ପଦ୍ମ, ଶଂଖ ଓ ପଦ୍ମିନୀ । ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠୁ ଓଠୁ ହଟାଯିବ ନାହିଁ; ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଷ୍ଟ ଇଟା କ୍ରମେ ପୂର୍ବ ଦିଗର ଇଟା ଠାରୁ ଈଶାନ ଦିଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ । ବିମଳ ଆଦି ଶକ୍ତିମାନେ ଓ ଇଟାର ଦେବତାମାନେ ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ହେବେ; ମଧ୍ୟରେ କୃପାଦାୟିନୀ ସ୍ଥାପିତ ହେବେ । ଅଖଣ୍ଡ, ଅଦୂଷିତ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଟା ଉପରେ ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଅର୍ପିତ ହେବ: “ମୁଁ ଏଠାରେ ଭିତି ସ୍ଥାପନ କରୁଛି” । ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଇଟା ରଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁରୁ କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଗର୍ଭାଧାନ କରିବେ । ପାତ୍ର ଉପରେ ପଦ୍ମିନୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ଏଠାରେ ମାଟି, ଫୁଲ, ଧାତୁ ଓ ମଣି ରଖିବା ନିୟମ ଅଛି । ଏକ ଲୋହା ପାତ୍ରରେ ଦିଗ୍ପାଳଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଗର୍ଭାଧାରୀ ପାଇଁ ପୂଜିବା ଓ ଏହାର ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା ଓ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଉଚ୍ଚ ରଖିବା ଦରକାର । ପଦ୍ମାକାର ତାମ୍ର ପାତ୍ରରେ ପୃଥିବୀକୁ ପୂଜିବା ଓ ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ ସମସ୍ତ ଭୂତପତିଙ୍କ ସହିତ ପାହାଡ଼ ଆସନ ଉପରେ ସଜାଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ । ଏହିପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ: “ହେ ଦେବୀ, ସମୁଦ୍ରରେ ବିବୃତ ଥିବା, ଗର୍ଭ ଧାରଣ କର; ହେ ନନ୍ଦା, ବାସିଷ୍ଠ, ବସୁ ଓ ତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ ସହ ଆନନ୍ଦ କର । ହେ ଭୃଗୁବଂଶୀ ବିଜୟିନୀ, ଲୋକଙ୍କୁ ବିଜୟ ଦିଅ; ଅଙ୍ଗିରସ ଋଷିଙ୍କ ସନ୍ତାନ, ମୋ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର । ହେ କଶ୍ୟପବଂଶୀ ଶୁଭଦାୟିନୀ, ମୋତେ ଶୁଭ ବୁଦ୍ଧି ଦିଅ, ସମସ୍ତ ବୀଜ ଓ ମଣି, ଔଷଧୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କର ।