ତ୍ରିଶିରା, ଖର ଏବଂ ଦୂଷଣ ମତେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ଶୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରତି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଶୂର୍ପଣଖା କହିଲେ, "ତୁମେ ରାଜା ନୁହଁ, ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ। ଏଠାକୁ ଆସ, ରାମଙ୍କୁ ମାରିଦେଉ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ଛିଣିନିଅ।" ସେଉଁଠି ଶୂର୍ପଣଖା ଆଉ କହିଲେ, "ମୁଁ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଲେ ମାତ୍ର ବଞ୍ଚିପାରିବି, ତାହା ଛଡ଼ା ନୁହଁ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲେ, "ତେଣୁ ଏଭଳି ହେଉ," ଏବଂ ମାରୀଚଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ, "ତୁମେ ସୁନା ରଙ୍ଗର ଚିତ୍ରିତ ହରିଣ ହେଉ ଏବଂ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରକୁ ଆକର୍ଷିତ କର। ସୀତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଛିଣିନେବି, ନହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ମାରୀଚ ରାବଣଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, "ଧନୁର୍ବାନ ଧାରୀ ରାମ ସ୍ୱୟଂ ମୃତ୍ୟୁ, ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ମରିବା ଠିକ ହେବ, କିନ୍ତୁ ରଘୁବଂଶୀ ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଅବଶ୍ୟମ୍ଭାବୀ।" ଏହି ଭାବନାରେ, "ଯଦି ମୋତେ ମରିବାକୁ ପଡ଼ିବ, ରାମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଭଲ," ଭାବି ସେ ହରିଣ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ପୁନିପୁନି ସୀତାଙ୍କ ଆଗରେ ଘୁରିବା ଲାଗିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ରାମ ତାକୁ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ବଧ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁବେଳେ, ସେ ହରିଣ ରୂପରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ହା ସୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ଏହା ଦେଖି ସୀତା ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରାବଣ ଆସି, ଗୃଧ୍ର ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ। ଜଟାୟୁ ରାବଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆହତ ହେଲେ, ତଥାପି ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ କୋଳରେ ନେଇ ଲଙ୍କାର ଅଶୋକବାଟିକାକୁ ନେଲେ, ସେଠାରେ ରଖି କହିଲେ, "ମୋର ପ୍ରଧାନ ପତ୍ନୀ ହେଉ, ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବ।" ଏପଟେ, ରାମ ମାରୀଚକୁ ବଧ କରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, "ଏହା ମାୟା ହରିଣ ଥିଲା, ଯେପରି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେପରି ସୀତାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କରାଯାଇଛି।" ଯିବାବେଳେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ରାମ ବିଷାଦରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି କହିଲେ, "ତୁମେ କଉଁଠି ଗଲ, ମୋତେ ଛାଡ଼ି?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଲେ, ଏବଂ ରାମ ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଜଟାୟୁ କହିଲେ, "ରାବଣ ସୀତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।" ପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଲା, ରାମ ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କଲେ ଏବଂ ପରେ କବନ୍ଧକୁ ବଧ କଲେ। ନାରଦ କହିଲେ— ଏଭଳି ଦୁଃଖରାତ୍ରି କଟାଇ ରାମ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ ଏବଂ ହନୁମାନଙ୍କ ସହ ମିଳି ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କଲେ। ସେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ବାଣରେ ସାତ ତାଳଗଛକୁ ଭେଦିଦେଲେ ଏବଂ ପାଦରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କ ଦେହକୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ବାଲିଙ୍କୁ ବଧ କରି, ରାମ କିଶ୍କିନ୍ଧା ରାଜ୍ୟ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଏବଂ ରୁମାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଋଷ୍ୟମୂକ ପର୍ବତରେ ବନରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ମୁଁ ଯେପରି ତୁମ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ତେଣୁ ତୁମେ ସୀତାଙ୍କୁ ଫେରାଇପାରିବ।" ଏହା ଶୁଣି, ରାମ ମଲ୍ୟବତ ପର୍ବତରେ ଚାରିମାସ ବ୍ରତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବ କିଶ୍କିନ୍ଧାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ରାମଙ୍କ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ, "ସୁଗ୍ରୀବ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖ; ବାଲି ଯେପରି ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ, ସେପରି ତୁମ ପଥ ହେଉନାହିଁ।" ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ, "ମୁଁ ବିସ୍ମୃତିରେ ସମୟ ଚିହ୍ନିପାରିଲି ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି, ସେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ କହିଲେ, "ସମସ୍ତ ବନରାଜି ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ମୋ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଯିବେ, ସୀତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବେ; ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରି ଆସିବେ, ନହେଲେ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିଦେବି।" ଏହି ଆଦେଶ ପାଇ ମନ୍ଦମତି ବନରାଜି ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯିବାରେ ଲାଗିଲେ; ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସୀତାଙ୍କୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ମୁଦ୍ରିକା ନେଇ, ବନରାଜି ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ସୁପ୍ରଭା ଗୁହା ପାଖରେ ଖୋଜିଲେ। ଏକ ମାସ ହେଉଁଠାରୁ ସୀତାଙ୍କୁ ନ ମିଳିଲାଣି ବୋଲି, ସେମାନେ କହିଲେ, "ଆମେ ଅନର୍ଥକ ମରିଯିବୁ, କେବଳ ଜଟାୟୁ ଧନ୍ୟ।" ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେ ଜଟାୟୁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କଲେ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମ୍ପାତି, ଯିଏ ବନରାଜିକୁ ଖାଦ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କହିଲେ, "ଜଟାୟୁ ମୋ ଭାଇ, ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଉଠିଥିଲି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ତାପରୁ ରକ୍ଷିତ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ମୋ ପଖ ଜଳିଗଲା ଏବଂ ମୁଁ ତଳକୁ ପଡ଼ିଲି।" "ରାମଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି, ମୋ ପଖ ପୁଣି ବଢ଼ିଛି; ଏବେ ମୁଁ ଦେଖୁଛି, ସୀତା ଲଙ୍କାର ଅଶୋକବାଟିକାରେ ଅଛନ୍ତି।" "ଏହି ଶତ ଯୋଜନା ବିସ୍ତୃତ ଲବଣ ସମୁଦ୍ର ପାରେ ତ୍ରିକୂଟ ପର୍ବତରେ, ବନରାଜି ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କ ସମ୍ବାଦ ଦେଉନ୍ତୁ।" ନାରଦ କହିଲେ— ସମ୍ପାତିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ହନୁମାନ, ଅଙ୍ଗଦ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଦେଖି କହିଲେ, "କିଏ ଏହି ସମୁଦ୍ର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରିପାରିବ?" ବନରାଜିଙ୍କ ରକ୍ଷା ଓ ରାମଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମାରୁତି ଏହି ଶତ ଯୋଜନା ବିସ୍ତୃତ ସମୁଦ୍ର ଉପରେ ଲାଘୁଦେହରେ ଲାଫିପଡ଼ିଲେ। ମୈନାକ ପର୍ବତ ଉଠୁଥିବା ଦେଖି, ସିଂହିକାକୁ ବଧ କରି, ଲଙ୍କାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଲଙ୍କାର ରାକ୍ଷସମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଘରବାଡ଼ି, ମହିଳା ମଣ୍ଡପ ଦେଖିଲେ। ଦଶଗ୍ରୀବ, କୁମ୍ଭ, କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣ, ବିଭୀଷଣ, ଇନ୍ଦ୍ରଜିତ ଓ ଅନ୍ୟ ରାକ୍ଷସମାନେର ଘର ଦେଖିଲେ। ପାନଗୃହ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସୀତା ନଥିବାରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଲାଗିଲେ, ଅଶୋକବାଟିକାରେ ଶିମ୍ଶପା ଗଛ ତଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ରାକ୍ଷସୀମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ରାବଣ ବାରମ୍ବାର କହୁଛନ୍ତି, "ମୋର ପତ୍ନୀ ହେଉ," କିନ୍ତୁ ସୀତା ଶିମ୍ଶପା ତଳେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ "ନା" କହିଲେ। ହନୁମାନ ଶୁଣିଲେ ଯେ, ରାକ୍ଷସୀମାନେ ସୀତାଙ୍କୁ ବୁଝାଉଛନ୍ତି, "ରାବଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଉ।" ରାବଣ ଚାଲିଗଲାପରେ, ହନୁମାନ କହିଲେ, "ଦଶରଥ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପୁଅ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ମହାନ ଓ ବନବାସୀ। ତୁମେ ଜାନକୀ, ରାମଙ୍କ ପତ୍ନୀ, ରାବଣ ଜବରଦସ୍ତି ତୁମକୁ ନେଇଛନ୍ତି।" "ରାମ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ମୋତେ ତୁମକୁ ଖୋଜିବାକୁ ପଠାଇଛନ୍ତି; ଏହି ମୁଦ୍ରିକା ରାମ ଦେଇଛନ୍ତି, ପ୍ରମାଣ ଭାବରେ ନିଅ।