ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦେବତା ଥିଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିଲେ। ଦେବତାମାନେ ସେହି ଶକ୍ତିକୁ ଭୂମିରେ ବନ୍ଦି କରିଦେଇଥିଲେ, ତାହାକୁ “ବାସ୍ତୁପୁରୁଷ” ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ବାସ୍ତୁବିଧିରେ ଯେତେବେଳେ ଏକ ଜମିକୁ ଚଉଷଠି ଖଣ୍ଡରେ ବାଣ୍ଟାଯାଏ, ସେଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋଣର ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଏ। ସେଠାରେ ଘୃତ ଓ ଚାଉଳର ହବନ କରିବା ଉଚିତ, ପରେ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ୟକୁ ନିକଟ୍ସ୍ଥ ଖଣ୍ଡରେ ନିବେଦନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ଏହି ଚଉଷଠି ଖଣ୍ଡର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଂଶରେ ନିଜେ ନିଜେ ଦେବତାମାନେ ବିରାଜମାନ। ଲୋଟସ ମଣ୍ଡଳ ଓ ଦୁଇପଦ ଖଣ୍ଡରେ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଧ୍ୱଜ ସହିତ, ଏକ ଖଣ୍ଡରେ ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଖଣ୍ଡରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଲାଲ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବାକୁ କହାଯାଏ। ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ ବିତାନଙ୍କୁ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡରେ ସତ୍ୟଙ୍କୁ ଅଧିକ ଘୃତ ଦେଇ, କୋଣର ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ ବ୍ୟୋମଙ୍କୁ ପକ୍ଷୀମାଂସ ଦେଇ ପୂଜା କରାଯିବ। ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେଇ, ପୂଷାନ୍କୁ ଚିଡ଼ା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ ବିତଥଙ୍କୁ ସୁନା, ଘୃହକ୍ଷତଙ୍କୁ ମଥାନ ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମେଶଙ୍କୁ ମାଂସ ଓ ଚାଉଳ, ଗନ୍ଧର୍ବଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପକ୍ଷୀର ଜିଭ ଦେଇ ପୂଜିବାକୁ ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ମୃଗଙ୍କୁ ନୀଳ ବସ୍ତ୍ର, ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ଖିର ଓ ଦନ୍ତକାଷ୍ଠ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କୁ ଦୁଇ ଖଣ୍ଡରେ, ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଯବ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତଙ୍କୁ କୁଶ ଦେଇ, ଏବଂ ବରୁଣଙ୍କୁ ଏକ ଖଣ୍ଡରେ ପଦ୍ମ ଦେଇ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ ଅସୁରଙ୍କୁ ସୁରା, ଶେଷଙ୍କୁ ଘୃତ ଓ ପାଣି, ପାପକୁ ଯବ, ରୋଗକୁ ମଝିରେ ପିଠା ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ନାଗଙ୍କୁ ନାଗ ଫୁଲ, ଭକ୍ଷ୍ୟଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ, ଭଲ୍ଲାଟକୁ ମୁଗ ଭାତ, ସୋମଙ୍କୁ ଏକ ଖଣ୍ଡରେ ଏଭଳି ନିବେଦନ ହୁଏ। ଋଷିଙ୍କୁ ମଧୁ, ଖିର ଓ ପଦ୍ମନଳ, ଦୁଇ ଖଣ୍ଡରେ, ଦିତିଙ୍କୁ ତିଳ ତିଆରି ପିଠା ଦେଇ ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ, ପୁଣି ଅନ୍ୟ ଅର୍ଧଖଣ୍ଡରେ ଦିତିଙ୍କୁ ପୂଜିବାକୁ ହୁଏ। ଈଶଙ୍କୁ ଦୁଧ ଓ ଆପଙ୍କୁ ତଳେ ତଳେ ଦହି ଦେଇ ପୂଜିବା ନିୟମ। ପୂର୍ବ ଚାରିଖଣ୍ଡରେ ମରୀଚିଙ୍କୁ ତଳି ପିଠା, ସବିତୃଙ୍କୁ ଲାଲ ଫୁଲ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କୋଣ ଖଣ୍ଡରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତଳେ ସାବିତ୍ରୀଙ୍କୁ କୁଶ ଜଳ, ଭିବସ୍ୱତ୍ ଅରୁଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ ଚାରିପଦ ଖଣ୍ଡରେ ପୂଜା କରିବା ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ତଳେ ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ରାତିରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପକାଖାଦ୍ୟ, ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଜୟଙ୍କୁ ଘୃତରେ ପକା ଭାତ, ଚାରିପଦ ଖଣ୍ଡରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମିଠା ଭାତ, ବାୟୁଙ୍କୁ ତଳେ କୋଣରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ମାଂସ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, କୋଣର ଖଣ୍ଡରେ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ଅର୍ଧଫଳ, ମହୀଧରଙ୍କୁ ମାଂସ ଓ କଳା ଡାଲ, ଚାରିପଦ ମଝିରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ, ସ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଏଠାରେ କଳା ଡାଲ, ଘୃତ ଓ ପତଳ ଖିଚୁଡ଼ି ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୁତନାଙ୍କୁ ଲାଲ ପତ୍ର, ବିଦାରୀ, କନ୍ଦର୍ପ, ପାଲୋଦନା ଦେଇ, ଜମ୍ଭକଙ୍କୁ ଆମ୍ପଳର ପିତ୍ତ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତ ଦେଇ ପୂଜିବା ଶାସ୍ତ୍ର କହେ। ପିଲିପିଞ୍ଚକୁ ପିତ୍ତ, ରକ୍ତ ଓ ଅସ୍ଥି, ଇଶାଦିଙ୍କୁ ରକ୍ତ ଓ ମାଂସ, ନାମିତିକ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅନୁପଲବ୍ଧ ହେଲେ ଅଖଣ୍ଡ ନିବେଦନ ଦେଇ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ରାକ୍ଷସୀମାନଙ୍କ ଦଳ, ପିଶାଚ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ପିତୃଗଣ, ଖେତ୍ରପାଳ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂଜା ଓ ହବନ ବିନା ଏବଂ ଉତ୍ତାପ ବିନା କୌଣସି ଗୃହ, ମହଲ ଇତ୍ୟାଦି ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପରେ ହରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଗଣଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବାସ୍ତୁପତି ଭାବରେ ବର୍ଦ୍ଧନୀ ଘଟ ସହିତ, ମଝିରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହବନ ଶେଷେ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନମସ୍କାର କରିବା ଓ କର୍କରୀ ନେଇ ମଣ୍ଡଳକୁ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତାର ପଥ ଅନୁସାରେ ଜଳ ଧାରା ଚାଲିବା ଉଚିତ, ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପଥରେ ସାତ ପ୍ରକାର ମାନ୍ୟ ମାଟି ମିଶାଇ ବିଜ ରୋପଣ କରିବା ନିୟମ। ଏହି ପଥରେ ଖୋଦନ ଆରମ୍ଭ କରି, ମଝିରେ ହାତ ପରିମାଣର ଏକ ଗଡ଼ିଖାନ୍ଦ ଖୋଦିବା ଉଚିତ। ତଳେ ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଟି ଲଗାଇ ପୂଜା କରିବା, ଚାରିବାହୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଘଟରୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଖୋଦା ଗଡ଼ିଖାନ୍ଦରେ କର୍କରୀ ଭରି ଧଳା ଫୁଲ ଦେଇବା, ଦକ୍ଷିଣାବର୍ତ୍ତ ଉତ୍ତମ ଗଡ଼ିଖାନ୍ଦରେ ମାଟି ଓ ବିଜ ଭରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ ଶେଷେ ଗୋମୟ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇ, କାଳଜ୍ଞ, ଶିଳ୍ପୀ, ବୈଷ୍ଣବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପରେ ସାବଧାନରେ ଖୋଦନ କରି ଜଳ ପ୍ରାପ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖୋଦିବା ଉଚିତ। ମଣିଷ ତଳେ ଲୁଚା ଅଶୁଚି ଘରକୁ କ୍ଷତି ଦିଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଅସ୍ଥି ଅଶୁଚି ଥିଲେ ଦେଉଳ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ନାମ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଉଁଠି ଅଶୁଚି ଉପସ୍ଥିତ ହୁଏ। ଏବେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—ମୁଁ ବାସ୍ତୁର ପଦସ୍ଥାପନ ଓ ପାଥର ରଖିବାର ଲକ୍ଷଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଘର ଆଗରେ ଏକ ମଣ୍ଡପ ଏବଂ ଚାରିଟି ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଘଟ ଓ ଇଟ ରଖିବା, ଦ୍ୱାରସ୍ତମ୍ଭ ଉତ୍ତିଷ୍ଠାନର ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ପଦ ତଳେ ଗଡ଼ିଖାନ୍ଦ ଭରି ସମଭାଗରେ ବାସ୍ତୁ ହବନ କରିବା ନିୟମ। ଇଟ ଭଲଭାବେ ପୋଡ଼ା ହେବା ଉଚିତ, ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ତିନି ଅଂଶରେ ଉଚିତ ପ୍ରସ୍ଥ ଓ ଚଉଡ଼ା ରଖିବା ନିୟମ। ଉତ୍ତମ ପାଥର ହାତ ପରିମାଣର, ପାଥର ଗୃହରେ ଏଭଳି ହେବା ଦରକାର। ନଉଟି ତାମ୍ବା ଘଟ ଓ ଇଟର ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଘଟଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳ, ପଞ୍ଚ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଔଷଧୀୟ ଜଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳରେ ଭରିବା ଉଚିତ। ସୁନା ରଙ୍ଗର ଚାଉଳ ମିଶାଇ, ଚନ୍ଦନ ଲେପନ କରି, “ଆପୋ ହିଷ୍ଠ”, “ଶଂ ନୋ ଦେବୀ”, ଏବଂ ପୁନଃ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। “ତରତ ସମନ୍ଦୀଃ”, ପବମାନୀ ମନ୍ତ୍ର, “ଉଦ୍ ଉତ୍ତମଂ ବରୁଣମ୍” ଏବଂ କାୟାନଶ୍ ହିମ୍ନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏଭଳି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ନିୟମରେ, ଏହି ବାସ୍ତୁପୂଜା କ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।