ସେହି ସମୟରେ, ଦୁଇଜଣୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବିବାହ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଜନକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ରାମ, ଜମଦଗ୍ନିପୁତ୍ର ପରଶୁରାମଙ୍କୁ ବିଜୟ କରି, ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହ ଚାଲିଗଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ରାମ ବଶିଷ୍ଠ, ତାଙ୍କର ମାଆମାନେ, ଏବଂ ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟା, ଶରଭଙ୍ଗ ଓ ସୁତୀକ୍ଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପରେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଅଗସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଦୟାରେ ଧନୁଷ୍ଯ ଓ ତଳୱାର ପାଇଲେ, ଏବଂ ଦଣ୍ଡକା ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ଜନସ୍ଥାନରେ, ପଞ୍ଚବଟୀରେ, ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସିବାକୁ ଲାଗିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସୀ ସୂର୍ପଣଖା ଆସିଲା, ତାଙ୍କୁ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା। ସେ ରାମଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଚରିତ୍ର ଦେଖି, ଆଶାକୁଳ ହୋଇ ପଚାରିଲା: "ତୁମେ କିଏ? କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆସିଛ? ମୋ ଅନୁରୋଧରେ ମୋ ସ୍ୱାମୀ ହେଉ।" ସୂର୍ପଣଖା କହିଲା, "ମୁଁ ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ଖାଇଦେବି," ବୋଲି ଆକ୍ରମଣ କରିଲା; କିନ୍ତୁ ରାମଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ନାକ ଓ କାନ କାଟିଦେଲେ। ରକ୍ତରେ ଲଥପଥ ହୋଇ ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇ ଖରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲା ଏବଂ କହିଲା: "ମୋର ନାକ ନଥିଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି, ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କେବଳ ବଞ୍ଚିଛି।" ସେ କହିଲା, "ସୀତା ହେଉଛନ୍ତି ରାମଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କର ଭାଇ; ତୁମେ ଯଦି ମତେ ତାଙ୍କର ତାଜା ରକ୍ତ ପିଇବାକୁ ଦେଉଛ, ତେବେ ମୁଁ ବଞ୍ଚିପାରିବି।" ଖର କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ବୋଲି ଦୁଷଣ ଓ ତ୍ରିଶିର ସହ ହଜାର ହଜାର ଭୟଙ୍କର ରାକ୍ଷସ ସେନା ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଚାଲିଲେ। ରାମ ତାଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ; ତାଙ୍କ ତୀରରେ ରାକ୍ଷସମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଓ ପଦାତି ସେନା ଯମଲୋକକୁ ପ୍ରେଷିତ ହେଲେ। ତ୍ରିଶିର, ଖର ଓ ଦୁଷଣ ସବୁ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; ଏହିଠାରେ ସୂର୍ପଣଖା ଲଙ୍କାକୁ ଗଲେ ଏବଂ ରାବଣଙ୍କ ପାଖରେ ପଡ଼ିଲେ। କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସେ କହିଲା: "ତୁମେ ରାଜା ନୁହଁ, ରକ୍ଷକ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ଏଠାକୁ ଆସି ରାମଙ୍କୁ ମାର, ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ସୀତାକୁ ଛିନିନିଅ।" ସୂର୍ପଣଖା କହିଲେ, "ମୁଁ କେବଳ ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ରକ୍ତ ପିଇଲେ ବଞ୍ଚିପାରିବି, ନାହିଁ ହେଲେ ମୁଁ ମରିଯିବି।" ଏହା ଶୁଣି ରାବଣ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ," ଏବଂ ମାରୀଚଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ: "ସୁନା ଓ ଚିତ୍ରିତ ହରିଣ ହେଇଯାଅ, ରାମ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୂରେ ନେଇଯାଅ; ମୁଁ ସୀତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କୁ ହରିବି, ନାହିଁ ହେଲେ ତୁମର ମୃତ୍ୟୁ ନିଶ୍ଚିତ।" ମାରୀଚ କହିଲେ: "ଧନୁଧାରୀ ରାମ ମୃତ୍ୟୁ ସ୍ୱୟଂ; ରାବଣଙ୍କ ହାତରେ ମରିବାଠାରୁ ରାଘବଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁ ଉତ୍ତମ।" ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି ସେ ହରିଣ ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ସୀତାଙ୍କ ଆଗରେ ଘୂରିବାକୁ ଲାଗିଲା। ସୀତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ରାମ ତୀରରେ ମାରିଚଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ; ମୃତ୍ୟୁବେଳେ ମାରୀଚ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ହା ସୀତା! ହା ଲକ୍ଷ୍ମଣ!" ତାପରେ ସୌମିତ୍ରି ଅର୍ଥାତ୍ ଲକ୍ଷ୍ମଣ, ସୀତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ବିପଦ୍ଗ୍ରସ୍ତ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ; ଏହି ସମୟରେ ରାବଣ ଜଟାୟୁଙ୍କୁ ମାରି, ସୀତାଙ୍କୁ ହରିଲେ। ଜଟାୟୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଅଂଗ ଆହତ ହୋଇ, ରାବଣ ସୀତାକୁ ଆଞ୍ଚଳରେ ନେଇ, ଲଙ୍କାର ଅଶୋକ ବନକୁ ନେଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ରଖି, କହିଲେ: "ମୋର ପ୍ରଧାନ ରାନୀ ହେଉ, ଏହି ରାକ୍ଷସୀମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ।" ରାମ ମାରୀଚଙ୍କୁ ମାରି, ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: "ଏହା ଏକ ମାୟା ହରିଣ ଥିଲା, ସୌମିତ୍ରି, ଯେପରି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ସେଉଁପରି ସତ୍ୟରେ ସୀତା ହରାଯାଇଛନ୍ତି," ଏବଂ ଚାଲିଯିବାବେଳେ ସୀତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଲା, ରାମ ବିଳାପ କରିଲେ: "ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲ, ମୋତେ ଛାଡ଼ିଦେଇ?" ଲକ୍ଷ୍ମଣ ତାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ ଏବଂ ରାମ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେଠାରେ ଜଟାୟୁ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ରାବଣ ସୀତାକୁ ହରିନେଇଛନ୍ତି।" ଏହିପରେ ଜଟାୟୁଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେଲା, ରାମ ତାଙ୍କୁ କ୍ରିୟା କଲେ, ଏବଂ ପରେ କବନ୍ଧକୁ ମାରିଦେଲେ। ନାରଦ କହିଲେ: ରାମ ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ରାତିଟିଏ ଦୁଃଖରେ କାଟିଲେ; ପରେ ହନୁମାନଙ୍କ ସହିତ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ବନ୍ଧୁ କଲେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏକ ତୀରରେ ସାତଟି ପଳ୍ମ ଗଛକୁ ଭେଦିଦେଲେ ଏବଂ ପାଦରେ ଡୁଣ୍ଡୁଭିଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଦଶ ଯୋଜନ ଦୂରକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଏହିପରି ଶତ୍ରୁ ବାଲୀଙ୍କୁ ମାରି, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ଭାଇଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରି, କିଷ୍କିନ୍ଧା ରାଜ୍ୟ ଓ ରୁମାକୁ ସୁଗ୍ରୀବଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ରିଷ୍ୟମୂକ ପାହାଡ଼ରେ ବନରାଜା ଓ କିଷ୍କିନ୍ଧାର ରାଜା ସୁଗ୍ରୀବ କହିଲେ: "ମୁଁ ଯେପରି ରାମଙ୍କ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି, ସେପରି ସୀତାକୁ ଫେରାଇ ଦେବି।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ରାମ ମଲ୍ୟବତ୍ ପର୍ବତରେ ଚାରିମାସିଆ ବ୍ରତ କଲେ; କିନ୍ତୁ ସୁଗ୍ରୀବ କିଷ୍କିନ୍ଧାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ, ରାମଙ୍କ କଥାଅନୁସାରେ, ଲକ୍ଷ୍ମଣ କହିଲେ: "ସୁଗ୍ରୀବ, ରାଘବଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଅ; ବାଲୀ ଯେପରି ପଥେ ଚାଲିଥିଲେ, ସେହିପରି ତୁମେ ଚାଲିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।" ସୁଗ୍ରୀବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ମୁଁ ମନେ ନ ରଖି, ସମୟ କେମିତି କଟିଗଲା ଜାଣିଲି ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହି ସେ ରାମଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ନମସ୍କାର କଲେ, ଏବଂ ବନରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ସବୁ ବନରାମାନେ ସୀତାଖୋଜରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।" "ମୋ ଆଦେଶରେ ସେମାନେ ଯିବେ; ସେମାନେ ଜାନକୀଙ୍କୁ ଖୋଜନ୍ତୁ। ଏକ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଫେରିଆସନ୍ତୁ; ନାହିଁ ହେଲେ ମୁଁ ସେମାନେକୁ ନଶ୍ୱନ୍ନ କରିଦେବି।" ଏହିପରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ବନରାମାନେ ପୂର୍ବ, ପଶ୍ଚିମ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ; ସେମାନେ ରାମ ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ସହ ଯାତ୍ରା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଜାନକୀକୁ ମିଳିଲେ ନାହିଁ। ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳୀର ମୁଦ୍ରିକା ନେଇ, ଅନ୍ୟ ବନରାମାନେ ସହ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ, ସୁପ୍ରଭା ଗୁହା ପାଖରେ ଖୋଜିଲେ। ଏକ ମାସ କଟିଗଲା, ତଥାପି ଜାନକୀ ମିଳିଲେ ନାହିଁ; ସେମାନେ କହିଲେ: "ଆମେ ଅକାରଣରେ ମରିଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ; ଜଟାୟୁ ଏକା ଧନ୍ୟ।