ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ସମୟ ତତ୍ତ୍ୱ, ସୂର୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରହମାଳା, ଏବଂ ପକ୍ଷୀରାଜ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ। ଏହାର ମଧ୍ୟରେ, ବାୟୁରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଈଶାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଗୁରୁପରମ୍ପରାରେ ଉପାସ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏଠାରେ ସରସ୍ୱତୀ, ନାରଦ, ନଳକୁବର, ଗୁରୁ, ଗୁରୁଙ୍କ ପାଦୁକା, ପରମ ଗୁରୁ ଓ ତାଙ୍କର ପାଦୁକାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବତନ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ, ତଥା ତନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସରସ୍ୱତୀ, ସ୍ନେହ, କୀର୍ତ୍ତି, ଶାନ୍ତି ଓ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦିତା ହୁଅନ୍ତି। ପୋଷଣ, ତୃପ୍ତି, ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଓ ହରିଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ; ଧୃତି, ତେଜ, ମୋଦ, ଶୋଭା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ, ଏବଂ ମୂଳରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବସାଯାଏ। ତାପରେ, ଉପାସକ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଜଳ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ମୂଳରେ ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ମନ୍ତ୍ରୋଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଷ୍ଟତାକୁ ଭୟଭୀତ କର, ଶିର ଓ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଦେ, ଚୂଡ଼ାକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କର, ଅଗ୍ନି ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂରକ୍ଷଣ କର—ଏପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଏ। ଏହି ପରେ ଅସ୍ତ୍ର, ଶସ୍ତ୍ର, କବଚ, ମୂଳବୀଜ ଓ ଅଙ୍ଗମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ, ଦକ୍ଷିଣ, ପଶ୍ଚିମ ଓ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଆବରଣ ଭିତରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଯଥା ବାସୁଦେବ, ସଙ୍କର୍ଷଣ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରୀ, ଧୃତି, ମୋଦ, ଶୋଭା ଏବଂ ହରିଙ୍କ ଚତୁର୍ବୁଜ ଚିହ୍ନ (ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ) ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହା ପରେ ବାହାରେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁ, ମୁସଳ, ଖଡ୍ଗ, ଵନମାଳା, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନନ୍ତ, ପଶ୍ଚିମ-ଦକ୍ଷିଣ କୋଣରେ ଭାରୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଈଶାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ତ୍ରର ଆବରଣ, ଏବଂ ବାହାରେ ଏୟାରାବତ, ଛାଗ, ମହିଷ, ବାନର, ମାଛ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଅଛନ୍ତି। ପରେ ହରିଣ, ଶଶକ, ବୃଷ, କଚ୍ଛପ, ହଂସ ଏବଂ ବାହାରେ ପୃଶ୍ନିଗର୍ଭ, କୁମୁଦ ଓ ଦୁଇଯୁଗଳ ଦ୍ୱାରପାଳ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାରରେ ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ବାହାରେ ବଳି ଦେବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସେବକମାନେ ପାଇଁ ବଳି ଦେଉଛନ୍ତି, ବଳିପୀଠରେ ଏହି ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ବିଶ୍ୱ ଓ ବିଶ୍ୱକ୍ଷେଣଙ୍କୁ ଈଶାନ କୋଣରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ରକ୍ଷାସୂତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ନିୟମ। ଏହି ସମସ୍ତ ବର୍ଷର ପୂଜାର ସଫଳ ଫଳଦାତାଙ୍କୁ, ଉପବୀତ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଏହି ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରାଯାଏ। ଉପାସନା ସ୍ଥଳରେ ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିୟମ ପାଳନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦେବତା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ମୋର ସମସ୍ତ କାମନା, କ୍ରୋଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁର୍ବୃତ୍ତି ଏହି ଦିନରୁ ବିଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ସହିତ ରହିବେ ନାହିଁ—ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଏ। ଯଦି ଯଜ୍ମାନ ସକ୍ଷମ ନୁହଁନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ରତୀ ରାତିରେ ଉପବାସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ନିବେଦନ ଶେଷେ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ସ୍ତୁତି ଓ ଦୈନିକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳକୁ ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ: "ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଦେବତା, ଶ୍ରୀଧର, ଅବିନାଶୀ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" ଋକ୍, ଯଜୁସ୍, ସାମନ୍ ରୂପୀ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଦେହ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ମଣ୍ଡଳ ଆକ୍ଷେପ କରି, ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆଣିବା ଉଚିତ। ହାତ ପା ଧୋଇ, ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ରଖି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ, ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାରପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରି, ଦ୍ୱାରପାଳକମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଶ୍ରୀପତ୍ର, ଉଦୁମ୍ବର, ବଟ ଓ ପ୍ଲକ୍ଷ ଗଛ ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ରଖିବା ନିୟମ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ରଶୋଭନ ନାମକ ଋକ୍, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମସୁଭଦ୍ରକ ନାମକ ଯଜୁସ୍, ପଶ୍ଚିମରେ ସୁଧନ୍ୱନ ନାମକ ସାମନ୍, ଉତ୍ତରରେ ସୁହୋତ୍ରକ ନାମକ ଅଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରିତ ହୁଏ। ଦ୍ୱାର ଶେଷରେ ଧ୍ୱଜ ଓ କୁମୁଦ ଆଦି ଦ୍ୱି ପାତ୍ର ରଖିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ତାହାର ଦେବତାଙ୍କୁ ନାମ ଦେଇ ପୂଜିବା ଦରକାର, ପୂର୍ବରେ ଏକ ନୀଳ ପଦ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ। ଆନନ୍ଦ, ନନ୍ଦନ, ଦକ୍ଷ, ବୀରସେନ, ସୁଷେଣ, ସମ୍ଭବ, ପ୍ରଭବ ଏହି ସୋମ୍ୟ ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଅସ୍ତ୍ରମନ୍ତ୍ର ପଢି, ଫୁଲ ଛିଟି, ବିଘ୍ନ ଦୂର କରି, ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପରେ, ଭୂତତ୍ତ୍ୱଶୁଦ୍ଧି ଏବଂ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ। "ଫଟ୍" ଶବ୍ଦରେ ଶିଖା ମନ୍ତ୍ର ପଢି, ପ୍ରତିଦିଗରେ ସୋରିଷ ଦାଣା ଛିଟିବା ଦରକାର; ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଗୋମୁତ୍ର, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ଗୋମୟ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଦୁଧ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଦହି ଓ ଘୃତ ଦେଇ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ତିଆରି କରାଯାଏ। ଏହି ପଞ୍ଚଗବ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ମଣ୍ଡପକୁ ଛିଟିବାକୁ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ଆଚମନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଦଶ କଳଶରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଆଦେଶ ଦେଇ, ହରିଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରହିବା ଦରକାର। ଯଜ୍ଞସାମଗ୍ରୀକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରି, ନିବେଦନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଏକଶେ-ଆଠିଥର ପଢି, କୁଶ ତୁଳିବା ଉଚିତ। ଇଶାନ କୋଣରେ ଏକ କଳଶ ଓ ମହିଳା ଦେବୀ ବର୍ଦ୍ଧନୀଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନା କରି, କଳଶରେ ହରିଙ୍କ ଅଙ୍ଗପୂଜା କରିବା, ବର୍ଦ୍ଧନୀରେ ଅସ୍ତ୍ରପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ବର୍ଦ୍ଧନୀ ଓ ଛିନ୍ନଦାରା ସହିତ ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଛିଟିବା କରି, କଳଶକୁ ନିଏ ଏବଂ ଏକ ସ୍ଥିର ଆସନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ଓ ବସ୍ତ୍ର ପଞ୍ଚରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସଜାଯିଥିବା କଳଶରେ, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଏବଂ ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ବର୍ଦ୍ଧନୀରେ ଅସ୍ତ୍ରପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ସେଠାରେ ଭୂବିନାୟକ ଓ ବାସ୍ତୁଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ପୂଜା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆସନ ସ୍ଥାପନ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଆଦି ଶୁଭ ଅବସରରେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ।