ଏକ ଦିନ ଅଗ୍ନି ଦେବ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ— ମନରୁ ବହୁ ନାଡିଗୁଡିକ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ପହଞ୍ଚିପାରିବା ସମ୍ଭବ। ଏହି ନାଡିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ନାଡି, ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ରୂପରେ, ନାକର ଟିପରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଗୁପ୍ତ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ ଦ୍ୱାରା, ଶରୀରର ବାୟୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିଥିବା ଉପାସକ ମନ୍ତ୍ରର ଚିହ୍ନ ଲାଭ କରିଥାଏ। ଏହି ଅଭ୍ୟାସରେ, ଉପାସକ ଭୂତ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭୂତଗୁଡିକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଇଚ୍ଛା ସହିତ ଯୋଗ କରିଥିଲେ, ଅଣିମା ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଲାଭ କରିଥାଏ; କିନ୍ତୁ ଅସଙ୍ଗ ହେଲେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଉପରେ ଉତ୍କ୍ରମ କରିପାରିଥାଏ। ଦିବ୍ୟତା ସଂପନ୍ନ ଭୂତଗୁଡିକୁ ଉପାସନା କରି, ଉପାସକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟର ଅଧିନତାରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରିଥାଏ। ଏହି ପରେ ଅଗ୍ନି ଦେବ କହିଲେ— ଆମେ ମାର୍ଜନ ନାମକ ଉପାୟ ବିଶ୍ଦେବ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରତି ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତି ସୁରକ୍ଷା ହୋଇଥାଏ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ସୁଖ ଲାଭ କରିଥାଏ। ପରେ ଅଗ୍ନି ଦେବ ପବିତ୍ରାରୋହଣ ନାମକ କ୍ରିୟା ଓ ଏକ ବର୍ଷ ହରି ଉପାସନାର ଫଳ ବିଶ୍ଦେବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ। ଆଷାଢ଼ ଆରମ୍ଭରୁ କାର୍ତିକ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରଥମ ଦିନ ପବିତ୍ର ଦେବା ଦିନ ଅଟୁଟ। ଏହି ଦିନ ଶ୍ରୀ, ଗୌରୀ, ଗଣେଶ, ସରସ୍ୱତୀ, ଗୁହ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ମାତୃ, ଦୁର୍ଗା, ନାଗ, ଋଷି, ହରି, ମନ୍ମଥ— ଏଭଳି ଦେବୀ-ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରୁ ଶିବ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁକ୍ରମରେ; ଯେଉଁ ଦେବତାକୁ ଉପାସକ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେହି ଦିନ ପବିତ୍ର ଦିନ। ପବିତ୍ରାରୋହଣ କ୍ରିୟାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ଛାଡ଼ି ଏକାକାର; ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ତାମ୍ବା, ତା, କପାସ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ତିଆରି କରାଯାଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହିଳା ତା ତିଆରି କଲେ ଭଲ, ନଥିଲେ ଶୁଦ୍ଧ ତା ଦ୍ୱାରା; ତାକୁ ତିନି ଭାଗ କରି ପବିତ୍ର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପବିତ୍ରର ଗଣନା ଏକ ଶତ ଆଠ ଉପରେ, କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଦ୍ଧ; ପ୍ରଭୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ହୁଏ। ଉପାସକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୋଦନ କରି କହନ୍ତି— "ଏଠାରେ କୌଣସି ବାଧା ନ ହେଉ, ମହାଦେବ, ଜୟ ଓ ଅମରତ୍ୱ ଦିଅ।" ପ୍ରାର୍ଥନା ପରେ, ଚକ୍ରର ଆରମ୍ଭରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପବିତ୍ର ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ: "ଓମ୍, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁ, ଵାସୁଦେବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁ।" ବିଷ୍ଣୁ ଆମକୁ ପ୍ରେରଣ କରନ୍ତୁ, ଦେବତାଙ୍କର ମହାପ୍ରଭୁ ଅନୁସାରେ; ଘୂଡ଼ିରୁ ନାଭି ଓ ନାକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପବିତ୍ର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ବାନ୍ଧାଯାଏ। ପବିତ୍ର ମାଳା ଚରଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଏକ ହଜାର ଏଠ ଉପରେ ଅରଣ୍ୟ ମାଳା; କିମ୍ବା ନିୟମାନୁସାରେ ତିଆରି ଦୁଇ ଗୁଣା ଲମ୍ବା, ଶୋଳ ଅଂଗୁଳ ଲମ୍ବା। ମାଳାର କେନ୍ଦ୍ର, ତା, ପତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ଚକ୍ରର ଶେଷ; ପବିତ୍ର ଏକ ଚକ୍ରାକାର ଲଟସ୍ ରୂପରେ, ଚକ୍ରର ଏକ ଅଂଗୁଳ ମାପରେ। ବେଦୀରେ, ଏହି ମାପ ନିଜ ଅଂଗୁଳର ସତେଶ; ଗୁରୁ, ପୂର୍ବଜ, ମାତୃ ପାଇଁ ପବିତ୍ର ତା ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଦିଆଯାଇଛି। ଭିତରେ, ଦ୍ୱାଦଶ ଗଠି, ସୁଗନ୍ଧିତ ପବିତ୍ର ପାଇଁ ଏହିପରି; ଆରମ୍ଭରେ ଦୁଇ ଅଂଗୁଳ, ଏକ ଶତ ଆଠ ଦୁଇ ମାଳା। କିମ୍ବା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଚବିଶ କିମ୍ବା ଛତିଶ ମାଳା; ଅଂଗୁଳିରେ ଅନୁକ୍ରମରେ ମନ୍ଦ ଆରମ୍ଭ କରି ମାଳା ଚାହୁଁଥିବା ଉପାସକ କରିପାରନ୍ତି। ଅଂଗୁଳି ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଗଠି, ପବିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା ଉଚିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ, କଳଶ, ଅଗ୍ନି ପାଇଁ ଏହା ବୈଷ୍ଣବ ଦୃଷ୍ଟି। ଉପାସନା ଶେଷରେ, ଆସନର ମାପ ଗର୍ତ୍ତିର ଶେଷରେ ଅଛି; ଯେତେକି ସମ୍ଭବ, ତା ଓ ଗଠି ବୈଷ୍ଣବ ସେବକ ପାଇଁ ହେଉ। କିମ୍ବା ସତରେ ତା, ତିନି ଭାଗକୁ ଏକ ତା ଦ୍ୱାରା ବିଭାଜିତ; ରୋଚନା, ଅଗୁରୁ, କାପୁର, ହଳଦୀ, କେସର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା। ବ୍ୟକ୍ତି ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେବା, ଅଭିଷେକ, ସାନ୍ଧ୍ୟା ଆଦି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏକାଦଶୀରେ, ଶ୍ରୀହରିଙ୍କୁ ବେଦୀରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ବେଦୀରେ ସମସ୍ତ ସେବକ ପାଇଁ ବଳି ଦେବା, ଦ୍ୱାରରେ କ୍ଷେତ୍ର ପାଳକ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଦ୍ୱାରରେ ଧନ ଦେବା ଉଚିତ। ଧାତୃ, ଦକ୍ଷ, ବିଧାତୃ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଶଙ୍ଖ, ପଦ୍ମ, ଧନ ଆଦିକୁ ଉପାସନା କରିବା; କେନ୍ଦ୍ରରେ ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ପଞ୍ଚ ଉପସଂହାର ମନ୍ତ୍ରରେ ଭୂତତତ୍ତ୍ୱ ବିଶ୍ଦେବା: ଗନ୍ଧ, ରସ, ରୂପ, ସ୍ପର୍ଶ, ଶବ୍ଦ— ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉପସଂହାର ସହିତ ପୃଥିବୀ ମଣ୍ଡଳ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ହଳଦୀ ରଙ୍ଗ, ଦୃଢ଼, ବଜ୍ର ଚିହ୍ନ ସହିତ ଗନ୍ଧତତ୍ତ୍ୱ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା। ଏଠାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପାଦମଧ୍ୟରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ରସତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଳେପନ କରି ବିଶ୍ଦେବା।