ମୁଁ ଏଠାରେ ଆଗ୍ନେୟ ପୁରାଣର ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାମୟ ଗଳ୍ପ ଭାବେ ଓଡ଼ିଆରେ କଥାହେଉଛି। ମୁଦ୍ରାବିଧିର କଥା ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି—ଏଠାରେ ତିନିଟି ସାଧାରଣ ମୁଦ୍ରା ଥାଏ, ଏବଂ ଅସାଧାରଣ ମୁଦ୍ରାଗୁଡ଼ିକୁ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକ ପରେ ଏକ ମୁଦ୍ରା ଛାଡ଼ିବା କ୍ରମରେ ଆଠଟି ମୁଦ୍ରା ତିଆରି ହୁଏ। ଏହି ଆଠଟି ମୁଖ୍ୟ ବୀଜମୁଦ୍ରାର କ୍ରମକୁ ସାବଧାନରେ ଅନୁସରଣ କରିବା ଦରକାର—ଅଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିନିଟି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ମୋଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି କ୍ରମ ରହିଛି। ନବମ ମୁଦ୍ରା ପାଇଁ ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକୁ ଉପରକୁ ଉଠାଇ ଏବଂ ସାମ୍ନାକୁ ରଖିବା ଦରକାର, ତାପରେ ବାମ ହାତକୁ ଉପରକୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ହଳୁକ ଭାବରେ ମୋଡ଼ିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭାବେ ବରାହ ମୁଦ୍ରାକୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଏହି ହେଉଛି ଅଙ୍ଗମାନ୍ୟ କ୍ରମର ପ୍ରାରମ୍ଭ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଦ୍ରାକୁ ବାନ୍ଧି ଏବଂ ବାମ ମୁଟିର ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ଛାଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା କ୍ରମରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଥାଏ। ପ୍ରଥମେ, ଗତ ମୁଦ୍ରାକୁ ଡାହାଣ ହାତରେ ଏହିପରି ଭାବେ ସଂକୋଚନ କରିବା ଦରକାର, ଅଙ୍ଗୁଠିକୁ ଉଠାଇ ଏବଂ ବାମ ମୁଟି ସହିତ ଏହି ମୁଦ୍ରା ସିଦ୍ଧି ହୁଏ। ଏଉଁପରେ ନାରଦ ମୁନି କହିଛନ୍ତି—“ହେ ପୁତ୍ର, ମୁଁ ଏବେ ଦୀକ୍ଷାବିଧି କଥା କହିବି, ଯେପରି ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟକୁ ଶିଖାଇଥାନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଏକ ଦକ୍ଷ ବ୍ୟକ୍ତି ସିଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ରୋଗୀ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଏହି ବିଧିରେ ରାଜା ରାଜ୍ୟ, ପୁତ୍ର, ନାରୀ ଓ ଦୋଷ ନାଶ ପାଏ। ମଝି, ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ମାଟିର ପାତ୍ରରେ ମଣି ଭରି ରଖିବା ଦରକାର। ଏହିପରି ହଜାର କିମ୍ବା ଶତ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ; ମଣ୍ଡପ କିମ୍ବା ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ଓ ଇଶାନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହାଁ କରି ଆସନ ଉପରେ ବସାଇବା ଦରକାର। ପୁତ୍ର, ସାଧକ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବସି ଦୀକ୍ଷା କ୍ରମ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା ପୂର୍ବକ କରିବା ଉଚିତ। ଯୋଗପୀଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇବା, ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇବେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଇବା ଦରକାର। ଗୁରୁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଶିଷ୍ୟକୁ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଶିଖାଇବେ, ଯିଏ ସମସ୍ତକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏଉଁପରେ ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ନାରଦ କହିଛନ୍ତି—ସାଧକ ଦେବସ୍ଥଳୀ କିମ୍ବା ଏହା ସଦୃଶ ସ୍ଥାନରେ ହରି ଓ ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ଭୂମି କିମ୍ବା ଘରେ, ମଣ୍ଡଳ ଉପରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଚତୁର୍ଭୁଜ ବିଧାନରେ ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ; ପାରା ଓ ସୁନାର ଖଣ୍ଡରେ ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଅଙ୍କନ କରିବା ଦରକାର। ବାହାରେ ଛତ୍ରିଶଟି ଖଣ୍ଡରେ ପଦ୍ମାସନ ଅଙ୍କନ କର, ଦୁଇଠାରୁ ପଥ ଓ ଦୁଇଠାରୁ ଦ୍ବାର ରଖିବା ଉଚିତ। ରେଖା ଘୁଞ୍ଚାଇ ପଦ୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଚିହ୍ନିତ କରିବା, ଅର୍ଧ ପଦ୍ମ ଘୁଞ୍ଚାଇ ବାହାରେ ଦ୍ବାଦଶ ଭାଗ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଦରକାର। ଖଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଗ କରି ଚାରିଟି ବୃତ୍ତାକାର କ୍ଷେତ୍ର ତିଆରି କରିବା—ମଝିର କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ତନୁମଞ୍ଜରୀ ପାଇଁ। ତୃତୀୟ ପତ୍ରସନ୍ଧି ପାଇଁ, ଚତୁର୍ଥ ପତ୍ରାଗ୍ର ପାଇଁ। ଏହାପରେ ରେଖାକୁ କୋଣ ଓ ଦିଗମଝିରେ ଟାଣିବା ଦରକାର। ମଞ୍ଜରୀ ଅଗ୍ରରେ ରଖି ପତ୍ରସନ୍ଧି ମାପ କରିବା, ଏଠାରେ ରେଖା ଛାଡ଼ି ଆଠଟି ପତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଦରକାର। ପତ୍ରସନ୍ଧି ଅନ୍ତର ମାପକୁ ମଝିରେ ରଖି, ଏହା ଦ୍ୱାରା ପତ୍ରାଗ୍ର ଘୁଞ୍ଚାଇ ପରେ ତାହାର ସୀମା ଚିହ୍ନିତ କରିବା। ମଝି ଓ ପାର୍ଶ୍ୱର ଖାଲି ସ୍ଥାନ ଦେଖି, ପତ୍ରମଝିରେ ଦୁଇ ଦୁଇ କରି ମଞ୍ଜରୀ ଅଙ୍କନ ହେବା ଦରକାର। ଏହି ପଦ୍ମର ସାଧାରଣ ଆକୃତି ଦ୍ୱାଦଶ ପତ୍ର ଥାଏ; ମଝି ଭାଗର ଅର୍ଧ ମାପ ନେଇ ପୂର୍ବ ଠାରୁ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘୁଞ୍ଚାଇ ଛଅଟି ଚକ୍ର ହୁଏ; ଏହିଭଳି ଦ୍ୱାଦଶ ମାଛ ଓ ଦ୍ୱିପତ୍ରୀ ପଦ୍ମ ତିଆରି ହୁଏ। ପଞ୍ଚପତ୍ରୀ ଆକୃତି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିରେଖା ଅଛି; ଚାରି ଦିଗରେ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି କୋଣରେ ପାଦାଂଶ ରଖିବା, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟିରେ ଯୁଗ୍ମ ରଖିବା, ଚାରି ଦିଗରେ ଅଙ୍ଗ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଦରକାର। ଏହାପରେ, ଦୁଇ ଶ୍ରେଣୀ ଦିଗରେ ଗୋଟାଏ ଗଲି ପାଇଁ ମିଟାଇବା, ଚାରି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ଦ୍ୱାର କରିବା ଦରକାର। ଦ୍ୱାରାଂଶ ପାଖରେ ଅଷ୍ଟ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସେହିପରି ଉପାଳଙ୍କାର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଉପାଳଙ୍କାର ପାଖରେ କୋଣ ଚିହ୍ନିତ କରିବା, ଚାରି ଦିଗରେ ଦୁଇ ଦୁଇ କରି ମଝି ଖଣ୍ଡ ସହିତ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର। ବାହାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଚାରିଟି ଚିହ୍ନିତ କରିବା, ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପତ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତିନି ତିନିଟି ମିଟାଇବା ଦରକାର। ଏହିପରି, ବିପରୀତ କ୍ରମରେ ଉପାଳଙ୍କାର କରିବା, ଭିତର ଓ ବାହାର କୋଣରେ ତିନି ତିନି କରି ଦୁଇପ୍ରକାର ଭାଗ କରିବା ଦରକାର। ଏଭଳି କରି ଶୋଳଖଣ୍ଡ ତିଆରି ହୁଏ, ଚକ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ; ଦ୍ୱାଦଶ ଭାଗର ଅଂଶରେ ପଦ୍ମର ଛତ୍ରିଶ ପତ୍ର ଥାଏ ଓ ଗଲି ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଦରକାର। ଏକ ଶ୍ରେଣୀ, ପୂର୍ବବତ୍, ବାହାର ଓ ଭିତର ଦ୍ୱାରାଂଶ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ରହିଛି; ଚକ୍ରକୁ ବାରଟି ଆଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା କିମ୍ବା ଏକ ହାତ ବ୍ୟାସରେ ମାପିବା ଦରକାର। ଦୁଇ ହାତ ହେଲେ ଏକ ହାତ ମାପ, ଦ୍ୱାରାଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ। ବେଦି ଚତୁର୍ଭୁଜ ହେଉ, ଚକ୍ର ଓ ପଦ୍ମାଙ୍କନ ଥାଉ। ଅର୍ଧ ପଦ୍ମ ନବଟି ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ନାଭି ତିନି ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ଆଠ ଦ୍ୱାର ଓ ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଚଉଡ଼ା କିନାରା ରଖିବା ଦରକାର। କ୍ଷେତ୍ରକୁ ତିନି ଭାଗ କରି, ଦୁଇ ଭିତରେ ଚିହ୍ନିତ କରିବା; ଭିତର ଶବ୍ଦ ସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ରେଖା ଟାଣିବା ଦରକାର। ନୀଳପଦ୍ମ ପତ୍ର କିମ୍ବା ବିଜୁରି ଫଳ ଭଳି ଆକୃତି, କିମ୍ବା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଲମ୍ବା ପଦ୍ମପତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିବା ଉଚିତ। ବାହ୍ୟ ରିମ୍ ଘୁଞ୍ଚାଇ ତଳ ସନ୍ଧି ମଧ୍ୟରେ ରଖିବା, ପତ୍ରମୂଳ ମଝି ସନ୍ଧିରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା ଦରକାର। ପତ୍ର ମଝିରେ ଦାଁଡ଼ ସମଭାଗରେ ଘୁଞ୍ଚାଇବା, ଏହିପରି ଅନ୍ୟ ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବି ଏକାକାର ଓ ବିଜୁରି ଆକୃତିରେ ସଠିକ୍ ଭାବେ କରିବା। କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସାତ ଭାଗ କରି, ଚଉଦ ଭାଗ ସମଭାଗରେ ଅଙ୍କନ; ଦୁଇ ଭାଗ କଲେ ଏକ ଶତ ଓ ଅଞ୍ଚାଞ୍ଚଳିଶି ଅଧିକ ଭାଗ ହୁଏ।