ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଜଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଦେହର ଭିନ୍ନ-ଭିନ୍ନ ରୋଗ ଓ ଅସୁବିଧାରେ କିପରି ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ? ତେଣୁ ଗୁରୁ ଦୟାଳୁ ସ୍ୱରରେ ସମସ୍ତ ପାଇଁ ଏହି ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କର ଦେହରେ ସ୍ଫିତି ହୁଏ, ସେମାନେ ଗୁଡ଼ ଓ ଅଦା ମିଶିତ ପଥ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଦହନ ରୋଗ ପାଇଁ ମଟଠା ଓ ଚିତ୍ରକ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପଚାର। ପୁରୁଣା ଯବ, ଗହୁଁ, ଚାଉଳ, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁମାନଙ୍କ ରସ, ମୁଁଗ, ଆମଳକୀ, ଖଜୁରୀ, ଅଙ୍ଗୁର ଓ ବଦର ଖାଇବା ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ବାତ ଦୋଷରେ ପୀଡ଼ିତ, ସେମାନେ ମଧୁ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଚିନି, ନିମ, ପର୍ପଟା, ମଟଠା ଓ ଅରିଷ୍ଟ ସଦା ଉପଯୁକ୍ତ। ହୃଦ୍ରୋଗୀ ଲୋକଙ୍କୁ ବିରେଚନ ଦେବା ଉଚିତ, ହିକ୍କାରେ ଲମ୍ବ ମରିଚ ଲାଭକାରୀ। ମଟଠା, ବଳାଳ ଓ ସିନ୍ଧୁ ଢଣ୍ଡା ପାଣିରେ ମିଶାଇ ଦେବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ମଦପାନ କିମ୍ବା ବିଷାଦରେ ମୁକ୍ତା ଓ କଳା ଲୁଣ ଭଲ, ବାମି ହେଲେ ଲାକ୍ଷା, ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ପିଇବା ଉଚିତ। କ୍ଷୟ ରୋଗରେ ମାଂସ ରସ ଖାଇଲେ ଜଠରାଗ୍ନି ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ; ଖାଦ୍ୟରେ ଲାଲ ଚାଉଳ, ନିବାରା ଓ କଳମା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯବ, ମାଂସ, ଶାକସବ୍ଜି, କଳା ଲୁଣ, ଶଟୀ ଉପଯୁକ୍ତ, ଅର୍ଶ ରୋଗରେ ଜଳ ମିଶିତ ଖିର ଓ ମଟଠା ଦେବା ଉପଦେଶ। ମୁଷ୍ଟା, ଲୋପା, ଚିତ୍ରକ, ହଳଦୀ, ଯବ ତିଆରି, ଚାଉଳ, ଭାଷ୍ଟୁକ ଓ କଳା ଲୁଣ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯବ ଓ ଗହୁଁ ଟିନ୍ ସହିତ ଦୁଧ, ଅଖୁ ରସ, ଘିଅ ମିଶାଇ କ୍ଷୀରକୃଚ୍ଛରେ ଭଲ; ପାନୀୟରେ ଖିର ଓ ସୁରା ଦେଖାଯିବା ଉଚିତ। ମୁଢ଼ି, ଶକ୍ତୁ, ମଧୁ, ତାଳି ମାଂସ, ପରୁଷକ, ବେଗୁନ, କୁଳାବ, ଶିଖିନ୍ ଓ ପାନୀୟ ବାମି ରୋଗରେ ଉପକାରୀ। ଅଧିକ ପାଣି କିମ୍ବା ଦୁଧରେ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ କିମ୍ବା ଗରମ ପାଣିରେ ମାତ୍ର ରନ୍ଧିଲେ ତୃଷ୍ଣା ନିବାରଣ ହୁଏ; ମୁଷ୍ଟା ଓ ଗୁଡ଼ର ଟାବଲେଟ୍ ମୁଁହରେ ଧରିଥିଲେ ମଧୁର ଲାଗେ। ଯବ ତିଆରି, ପିଠା, ଶୁଖିଲା ମୂଳ ଓ ପଟୋଳ, ବେତ୍ର ତରକାରି ଦେହର ଗଢ଼ାପଣ ଦୂର କରେ। ମୁଁଗ, ତୁରି, ମସୁର ଦାଲ, ତିଳ, ଜଙ୍ଗଲୀ ମାଂସ ରସ, ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ, ଘିଅ, ଅଙ୍ଗୁର, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଆମଳକୀ, କୋଳା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପୁରୁଣା ଗହୁଁ, ଯବ ଓ ଚାଉଳର ତରକାରି ସୁପ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଦାଦ ରୋଗରେ ତିଳ, ମଧୁ, ଅଙ୍ଗୁର ଓ ଦାନା ଦିଆଯିବା ଉପକୃତ। ଲାଲ ଅଖୁ, ଗହୁଁ, ଯବ ଓ ମୁଁଗ ସହଜ ପାଚ୍ୟ; କାକମାରୀ, ବେତ୍ର ଟିପ୍ସ, ଭାଷ୍ଟୁକ, ସୁବର୍ଚଳା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ବାତ ଓ ରକ୍ତ ଦୋଷ ନିମିତ୍ତେ ମଧୁ ମିଶିତ ପାଣି ଉପଯୁକ୍ତ; ଦୁର୍ବା ଘାସ ଘିଅ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ଲାଭକାରୀ। ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସ କିମ୍ବା ଆମଳ ରସ ତେଲ ନାସା ମେଡିସିନ୍ ଭଳି ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ମୁଣ୍ଡ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଢଣ୍ଡା ପାଣି, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ତିଳ ଖାଇଲେ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କର ଅଳସ୍ୟ ଆସେ, ତଥା ତୃପ୍ତି ମିଳେ। ତିଳ ତେଲ ଗଣ୍ଡୁଷ କରିଲେ ଅଳସ୍ୟ ବଢ଼େ; ବିରଙ୍ଗ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗାଈ ମୁତ୍ର କୃମି ନାଶକ। ଆମଳକୀ ଚଟଣ୍ଣ ଓ ଘିଅ ମୁଣ୍ଡରେ ଲାଗିଲେ ସର୍ବୋତ୍ତମ; ମୁଣ୍ଡ ରୋଗ ନାଶକ ପାଇଁ ତେଲିଆ ଓ ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଭଲ। କାମେଲ ତେଲ କିମ୍ବା କାମେଲ ମୁତ୍ର କାନରେ ଦେଲେ ଉତ୍ତମ; କାନ ବିଥା ନାଶକ ପାଇଁ ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ପାହାଡ଼ି ମାଟି, ଚନ୍ଦନ, ଲାକ୍ଷା ଓ ଚମେଲି କୁଡ଼ ଲାଗିଲେ ଶୁକ୍ର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। ବ୍ୟୋଷା ଓ ତ୍ରିଫଳା, ଟୁଚ୍ଛକ ଓ ପାଣି ଦୃଷ୍ଟି ରୋଗ ନିବାରଣ କରେ, ରସଞ୍ଜନା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ପଥରରେ ଭଜା ଘିଅ, ଲୋଧ୍ରା, ତକ୍ର ଓ ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ ଦୃଷ୍ଟି ଧୋଇବା ଓ ଚିକିତ୍ସାରେ ଉପକୃତ। ପାହାଡ଼ି ମାଟି ଓ ଚନ୍ଦନ ଚଟଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ଦୃଷ୍ଟି ରୋଗ ରୋକ୍ଷା ପାଇଁ ସଦା ତ୍ରିଫଳା ଦେବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ମଧୁ ଓ ଘିଅ ଦେବା ଉଚିତ; ଶତାବରୀ ରସ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ସହିତ ତିଆରି କଲେ ଶକ୍ତି ଦେଏ। କଳମ୍ବିକା ଓ ମାଷ ଦାଲ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ସହିତ ଶକ୍ତିଦାୟକ; ତ୍ରିଫଳା ମୁଲେଠି ସହିତ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଏ। ମୁଲେଠି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରସ ଶକ୍ତି ଦେଏ ଓ ପକ୍କା କେଶ ଦୂର କରେ; ଭାଚା ଘିଅ ଭୂତ ଦୋଷ ନାଶକ। କବିତା ବୁଦ୍ଧି ଦେଏ ଓ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧେ; ବଳା ଓ କଳ୍କକଷାୟ ତେଲ ମାସାଜ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ରସ୍ନା ଓ ସହଚର ତେଲ ବାତ ଦୋଷରେ ଉପଯୁକ୍ତ; ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅବରୋଧ କରେନାହିଁ, ସେହିଁ ଘାଁରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଶକ୍ତୁ ପିଠା ଓ ଖଟା ଖାଦ୍ୟ ପାଚନରେ ଉପକୃତ; ଘାଁ ଓ ତାହାର ଚିକିତ୍ସାରେ ନିମ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହିପରି, ଶୁଧ୍ଧି ଓ ବିଶେଷ ହୋମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ; ଜନନୀର ସୁରକ୍ଷା ସବୁ ଜୀବ ପାଇଁ ଉପକୃତ। ସାପ କାଟିଲେ ନିମ ପତ୍ର ଖାଇଲେ ଭଲ; ତାଳ ଓ ନିମ ପତ୍ର, ପୁରୁଣା ତେଲ, ଯବ, ଘିଅ ମିଶାଇ ଲାଗିଲେ ଉପକୃତ। ବିଛି ଡାଙ୍କାରେ ମୟୂର ପଞ୍ଖି ଘିଅ ଧୂପ କିମ୍ବା ଅର୍କ ଦୁଧ, ପଦ୍ମ ବୀଜ ଓ ପଳାଶ ବୀଜ ଚଟଣ୍ଣ ଲାଗିଲେ ଭଲ। ବିଛି ଦୁଃଖରେ କଳା ଭଣ୍ଟି, ଶିବ ଗଛ ଫଳ, ଅର୍କ ଦୁଧ, ତେଲ, ମାଟି ଓ ଗୁଡ଼ ସମାନ ମିଶାଇ ଦେଲେ ଉପକୃତ। ମଦ କୁକୁର କାଟିଲେ ତାଣ୍ଡୁଳିୟ ମୂଳ ତ୍ରିବୃତ୍ ସମାନ ଘିଅ ସହିତ ପିଇଲେ ବିଷ ଶୀଘ୍ର ନାଶ ହୁଏ। ସାପ ଓ କୀଟ ବିଷ ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦଳ, ପଦ୍ମକ, କୁଷ୍ଠ, ତାଳ, ଉଶୀର, ପାଟଳା ଦ୍ୱାରା ଦୂର ହୁଏ। ନିର୍ଗୁଣ୍ଡି, ଶାରିବା, ସେଲୁ, ଲୁଟା ବିଷ ରୋଗର ଉପଚାର; ମୁଣ୍ଡ ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ଗୁଡ଼ ଓ ନାଗର ଉତ୍ତମ। ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ଓ ବସ୍ତି ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଲ ଓ ଘିଅ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ତିବ୍ର ଶ୍ୱେଦନ ଓ ଢଣ୍ଡା ପାଣି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂକୋଚକ। ବିରେଚନ ପାଇଁ ତ୍ରିବୃତ୍, ବମନ ପାଇଁ ମଦନ ଉତ୍ତମ; ବସ୍ତି, ବିରେଚନ, ବମନ, ତେଲ, ଘିଅ, ମଧୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଗୁରୁ ତାଙ୍କ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଶରୀର ଓ ମନ ନିରୋଗ ରଖିବାର ଉପାୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ; ଶିଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ।