ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏକ ବୈଦ୍ୟ ନିଜ ଚିକିତ୍ସା ଶାଳାରେ ବସି ରୋଗୀମାନେ ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସ୍ନେହଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ ଆରମ୍ଭ କଲେ— “ତୁମେ ଦେହରେ ଚର୍ମ ରୋଗ ଦେଖିଲେ, ମତୁଲୁଙ୍ଗ ରସ, ଜାତି, ଶୁଖିଲା ମୂଳ ଓ ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ ଦେବା; ଖଦିର ଦ୍ରବ ଜଳ ତୁମେ ପିଉଥିବା ଉଚିତ। ଦାଲ ଓ ମୁଗ ଦାଲର ଖିଚୁଡ଼ି ତୁମ ପାଇଁ ଭଲ, ଭଲ ଭାବରେ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ ଖାଇବା; ନୀମ ଓ ପର୍ପଟା ଶାକ ଖାଇବା ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁର ରସ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ବିଦଙ୍ଗ, କଳା ମରିଚ, ମୁଷ୍ଟା, କୁଷ୍ଠ, ଲୋଧ୍ର, ସୁବର୍ଚିକା, ମନଶିଳା ଓ ଭୂମିକୁଷ୍ଟା—ଏଗୁଡ଼ିକୁ ମୁତ୍ର ସହ ପିସିଲେ ଚର୍ମ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହେବ। କୁଷ୍ଠ ଦ୍ରବ, କୁଲମାଷ, ଜଉ, ଏହି ପ୍ରସ୍ତୁତି ତୁମେ ମୁତ୍ର ରୋଗ ଥିଲେ ଦେବା; ଜଉ, ମୁଗ, କୁଳଥ, ଭଲ ରନ୍ଧା ଚାଉଳ ଉପଯୁକ୍ତ। ତୀତଳ ଓ ଶୁଖିଲା ଶାକ, ତୀତଳ ପର୍ପଟା; ତିଳ, ସୋରିଷ, ବିଭୀତକା, ଇଙ୍ଗୁଡ଼ ତେଲ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ମୁଗ, ଜଉ, ଗହମ ଓ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଧାନ, ଜଙ୍ଗଲୀ ପଶୁର ରସ ଶ୍ୱସ୍ନ ରୋଗରେ ଭଲ। କୁଳଥ, ବିରି, ରସ୍ନା, ଶୁଖିଲା ମୂଳ, ଜଙ୍ଗଲୀ ମାଂସ ଫୁଲ ଦେଇ, ତାଳ ମାଳା ଦେଇ କର୍ଦ୍ଦ, ଦାନା ଏବଂ ଦାନା ଦେଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଦେବା ଉଚିତ। ସିତା ରସ, ମଧୁ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ପିପ୍ଲି ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଜଉ, ଗହମ ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ ଶ୍ୱସ୍ନ ଓ କାଶ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଖାଇବା ଦେବା ଉଚିତ। ଦଶ ମୂଳ, ବଳା, ରସ୍ନା, କୁଳଥ ଦେଇ ଖିଚୁଡ଼ି, ଶୁପ, କାଢ଼ା ଏହି ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ପଚି ଚାଉଳ, ଗହମ, ଜଉ ଦେଇ ଶୁଖିଲା ମୂଳ, କୁଳଥ ଓ ଜଙ୍ଗଲୀ ମୂଳ, ଉସୀର ସହ ଖାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଫୁଲା ଲୋକ ପାଇଁ ପଥ୍ୟ ଗୁଡ଼ ଓ ଅଦା, ଛାଛ ଓ ଚିତ୍ରକ ଦେଇ ଉପଚାର କରିବା ଦରକାର। ପୁରୁଣା ଜଉ, ଗହମ ଓ ଚାଉଳ, ଜଙ୍ଗଲୀ ମାଂସ ରସ, ମୁଗ, ଆମଳକୀ, ଖଜୁର, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ବଡ଼ରା ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମଧୁ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଚିନି, ନୀମ, ପର୍ପଟା, ଛାଛ, ଅରିଷ୍ଟା ସବୁ ବାୟୁ ଦୋଷ ରୋଗୀଙ୍କୁ ଉପକୃତ। ହୃଦ୍ରୋଗୀଙ୍କୁ ପurgation କରିବା ଉଚିତ; ହିକ୍ ରୋଗରେ ପିପ୍ଲି ଭଲ; ଛାଛ, ବଲାଳା, ସିନ୍ଧୁ ଏବଂ ଢିଲା ଜଳ ସହ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମୁକ୍ତା, କଳା ଲୁଣ intoxication ରେ ଉପଯୁକ୍ତ; ଲାକ୍ ମଧୁ ଓ ଦୁଧ ଦେଇ ବାନ୍ତି ରୋଗ ମିଟେ। କଷ୍ଟାକ୍ଷୟ ରୋଗ ମାଂସ ରସ ଦେଇ ମିଟେ; ଖାଇବାରେ ଲାଲ ଚାଉଳ, ନିବାରା, କଳମା ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଜଉ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ମାଂସ, ଶାକ, କଳା ଲୁଣ, ଶତି ଉପଯୁକ୍ତ; ମୁକ୍ତି ରୋଗରେ ଖିଚୁଡ଼ି ଓ ଛାଛ ଜଳ ସହ ଦେବା ଭଲ। ମୁଷ୍ଟା, ଲୋପା, ଚିତ୍ରକ ଓ ହଳଦି, ଜଉ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ଚାଉଳ, ଭାସ୍ତୁକା ଏବଂ କଳା ଲୁଣ ସହ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଜଉ ଓ ଗହମ ଟିନ ସହ ଦୁଧ, ଇଖ ରସ, ଘିଅ ଦେଇ ମୁତ୍ର କଷ୍ଟରେ ଭଲ; ଶୁପ ଓ ସୁରା ଦେଇ ପିଇବା ଉପଯୁକ୍ତ। ମୁଡ଼ି ଚାଉଳ, ଶକ୍ତୁ, ମଧୁ, ଭୁନା ମାଂସ, ପରୁଷକା, ବେଂଗନ, କୁଲାଭା, ଶିଖିନ ଓ ପାନୀୟ ବାନ୍ତି ରୋଗରେ ଉପଚାର। ଅଧିକ ଜଳ ଦେଇ ଚାଉଳ ରନ୍ଧିବା, ଦୁଧ ଦେଇ ରନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଗରମ ଜଳ ଦେଇ ଖାଇଲେ ତିର୍ଷ୍ଣା ଶାନ୍ତି; କିମ୍ବା ମୁଷ୍ଟା ଓ ଗୁଡ଼ ଟାବଲେଟ୍ ମୁହଁରେ ଧରିବା। ଜଉ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ପିଠା, ଶୁଖିଲା ମୂଳ, ପଟୋଳ ଓ ବେତ୍ର ତରଳ ଶାକ ଦେହ ଜଡ଼ତା ହଟାଇବା। ମୁଗ, ଆରହର, ମସୁର, ତିଳ, ଜଙ୍ଗଲୀ ମାଂସ ରସ, ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ, ଘିଅ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ଶୁଖିଲା ଅଦା, ଆମଳକୀ, କୋଳା ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ପୁରୁଣା ଗହମ, ଜଉ, ଚାଉଳର ଶୁପ ଦେବା; ଏରିସିପେଲା ରୋଗରେ ତିଳ, ମଧୁ, ଦ୍ରାକ୍ଷା, ଦାନା ଦେଇ ମିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦେବା ଭଲ। ଲାଲ ଇଖ, ଗହମ, ଜଉ, ମୁଗ ହଳକା; କାକମାରୀ, ବେତ୍ର ତର, ଭାସ୍ତୁକା, ସୁବର୍ଚଲା ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ବାୟୁ ଓ ରକ୍ତ ଦୋଷ ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ମଧୁ ମିଶିତ ଜଳ ଦେବା; ଦୁର୍ବା ଘିଅ ଦେଇ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ଉପଚାର। ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସ କିମ୍ବା ଆମଳା ରସ ଦେଇ ତେଲ ତିଆରି କରି ନାସା ଔଷଧ ଭାବରେ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ; ମଣ୍ଡୁକ ରୋଗ ଓ ସମସ୍ତ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଢିଲା ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ତିଳ ଖାଇବା, ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଆଲସ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୃପ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ତିଳ ତେଲ ଦେଇ କୁଳକୁଳା କଲେ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଅଧିକ ଆଲସ୍ୟ ଦେଇଥାଏ; ବିରଙ୍ଗା ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଗାଈ ମୁତ୍ର ଦେଇ ଗ୍ରାହୀ କୀଟ ନଷ୍ଟ କରିବା। ଆମଳା ରସ ଓ ଘିଅ ଦେଇ ପେଷ୍ଟ ମୁଣ୍ଡରେ ଲଗେଇବା ଉତ୍ତମ; ମୁଣ୍ଡ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ପାଇଁ ତେଲିଆ ଓ ଗରମ ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଉଠି ତେଲ କିମ୍ବା ଉଠି ମୁତ୍ର କାନରେ ଦେବା ଉତ୍ତମ; କାନ ଯନ୍ତ୍ରଣା ମିଟାଇବା ପାଇଁ ମୁକ୍ତା ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ପାହାଡ଼ି ମାଟି, ଚନ୍ଦନ, ଲାକ୍, ଚାମ୍ପା କୁଡ଼ି—ଏହି ପେଷ୍ଟ ଦେଇ ଶୁକ୍ର ଘା ମିଟିଯାଏ। ବ୍ୟୋଷା ତ୍ରିଫଳା ସହ, ତୁଚ୍ଛକା ଓ ଜଳ ଦେଇ ସମସ୍ତ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ମିଟିଯାଏ; ରସଞ୍ଜନ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଘିଅ ଭୁନା ଓ ପିସି ଲୋଧ୍ର, ତେତେଲି ଚାଉଳର ଜଳ, ପାହାଡ଼ି ଲୁଣ ଦେଇ ଚକ୍ଷୁ ଧୋଇଲେ ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ମିଟିଯାଏ। ପାହାଡ଼ି ମାଟି ଓ ଚନ୍ଦନ ପେଷ୍ଟ ଚକ୍ଷୁରେ ଲଗେଇବା ଉପଯୁକ୍ତ; ଚକ୍ଷୁ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ପାଇଁ ତ୍ରିଫଳା ସବୁବେଳେ ଦେବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଚାହିଁଲେ ମଧୁ ଓ ଘିଅ ଦେବା; ଶତାବରୀ ରସ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ସହ ତିଆରି କରି ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ। କଳମ୍ବିକା ଓ ମାସ୍ ଦାଲ ଦୁଧ ଓ ଘିଅ ସହ ଶକ୍ତିବର୍ଦ୍ଧକ; ତ୍ରିଫଳା ମୁଲେଠି ସହ ଦେଇ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଇଥାଏ। ମୁଲେଠି ଓ ଅନ୍ୟ ରସ ଶକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ଓ କପିଳ କେଶ ହଟାଏ; ଘିଅ ଭାଚା ସହ ତିଆରି କରି ଭୂତ ଦୋଷ ନଷ୍ଟ କରିଥାଏ। କବିତା ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼ାଏ ଓ ସମସ୍ତ କାମ ସାଧନ କରେ; ଭଲା ଓ କଲ୍କକଷାୟ ଦେଇ ମାଲିଶ କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ। ରସ୍ନା ଓ ସହଚରା ଦେଇ ତେଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ବାୟୁ ଦୋଷ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ; ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ଅବରୋଧ ନ କରେ, ସେଉଁଠାରେ ଘା ମିଟିଯାଏ।” ଏହିପରି ବୈଦ୍ୟ ରୋଗୀମାନେ ରୋଗ ଅନୁସାରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ, ଔଷଧ ବିଷୟରେ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ରୋଗୀ ଶାନ୍ତ ଓ ଉପଚାର ପାଇଲେ।