ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ଏକ ଦୟାଳୁ ଚିକିତ୍ସକ ଭାବରେ ସୂଚନା ଦେଇ କହିଲେ—ଜ୍ୱର ରୋଗୀଙ୍କର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ, ଯେଉଁ ରୋଗୀ ଉପବାସ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ହଳକା ଖାଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଚିନା ଚାଉଳ ଓ ଚିନା ଜାଉ ଭଜି ଦେଇ, ଜଳ କୁ ଫୋଟାଇ ଥଣ୍ଡା କରି ପିଇଲେ, ତିବ୍ର ତିର୍ଷ୍ଣା ଓ ଜ୍ୱର ଶମିତ ହୁଏ। ମୁଷ୍ଟା, ପର୍ପଟା, କୋଶିରା, ଚନ୍ଦନ, ଉଦିଚ୍ୟା ଓ ନାଗରା ପ୍ରୟୋଗ କରି, ଜ୍ୱର ତୀବ୍ରତା କମିଗଲାପରେ ତିତିକ୍ତ ଔଷଧ ଦେବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ। ତେଲ ଲଗାଇ ଦୋଷ ଦୂର କରିବାପରେ, ବିରୋଧୀ ଔଷଧ ଦେଇ ପରିସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ; ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯିବା ଷଷ୍ଟିକା, ନିବାରା, ଲାଲ ଚାଉଳ ଓ ପ୍ରମୋଦକ ଖାଦ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏପରି ଖାଦ୍ୟ ଜ୍ୱରରେ ଦିଆଯାଏ, ଏହିପରି ବାଜରା ମାନ୍ୟ ତିଆରି, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ, ମସୁର, ଚଣା, କୁଳଥା ଓ କୁଷ୍ଠା ଦେଇ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ଅଟକ୍ୟା, ନରକା, କର୍କୋଟକା, କଟୋଲ୍ବକା, ପାଟୋଲ ଫଳ ସହିତ, ନିମ୍, ପର୍ପଟା ଓ ଦାନା ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ଯଦି ରୋଗ ତଳକୁ ଚାଲିଯାଏ, ତେବେ ବମି ଉତ୍ତମ; ଉପରକୁ ଚାଲିଯାଏ ତେବେ ବିରୋଧୀ ଔଷଧ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ରକ୍ତପିତ୍ତ ରୋଗରେ ଶୁଖିଲା ଆଦା ଛାଡି ଛଅ ଦ୍ରବ୍ୟର ଦେକୋକ୍ସନ ପିଇବା ଉଚିତ। ଭଜି ଚିନା ଚାଉଳ, ଗହମ, ଚାଉଳ, ଡାଲ, କୁଷ୍ଠା ଓ ଚଣା, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ ଉପଯୁକ୍ତ; ଗହମ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଉପକୃତ। ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ମଧ, ବୃଷ ମୁତ୍ର ଓ ମଧ ଉପଯୁକ୍ତ; ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦିଆରିଆରେ ପୁରୁଣା ଚାଉଳ ଖାଇବା ଭଲ। ଯେଉଁ ଖାଦ୍ୟ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରେନାହିଁ, ଲୋଧ୍ରା ଚାଲ ସହିତ ମିଶାଇ ଦେଇଯାଏ; ଉଦର ଗଠାନ ରୋଗରେ ବାୟୁକୁ ଅତି ସାବଧାନ ରହି ଦୂରେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଗହମ, ଚାଉଳ, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ, ବ୍ରାହ୍ମୀ, ଖଦିରା, ହରିତକି, ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ପିପର, ଜଙ୍ଗଲି ଶାକ, ନିମ୍, ଆମଳକୀ ଓ ପାଟୋଲ ପ୍ରସ୍ତାବିତ। ମତୁଲୁଙ୍ଗ ରସ, ଜାତି, ଶୁଖିଲା ମୂଳ, ଶିଳା ଲୁଣ; ଚର୍ମ ରୋଗରେ ଖଦିର ଜଳ ପିଇବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଡାଲ ଓ ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ ଖିଚିଡି ଭଲ, ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯିବା ଚାଉଳ ଖାଦ୍ୟ; ନିମ୍ ଓ ପର୍ପଟା ଶାକ, ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ରସ ଉପଯୁକ୍ତ। ବିଦଙ୍ଗା, କଳା ମରିଚ, ମୁଷ୍ଟା, କୁଷ୍ଠା, ଲୋଧ୍ରା, ସୁବର୍ଚିକା, ମନଶିଳା, ଭାଲେରିଆନ—ଏଗୁଡିକୁ ବୃଷ ମୁତ୍ର ସହିତ ଚଟାଇଲେ ଚର୍ମ ରୋଗ ନଷ୍ଟ ହୁଏ। କୁଷ୍ଠା, କୁଲମାଶା, ବାଜରା ଭିତିକି ତିଆରି କେକ୍ସ ଓ ଖାଦ୍ୟ ମୁତ୍ର ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ; ବାଜରା, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ, କୁଳଥା ଓ ଭଲ ଭାବରେ ପକାଯିବା ଚାଉଳ ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ତିତିକ୍ତ ଓ ଶୁଖିଲା ଶାକ, ତିତିକ୍ତ ଶାକ ଉପଯୁକ୍ତ; ତିଲ, ସରସୁ, ବିଭିତକା ଓ ଇଙ୍ଗୁଡା ତେଲ ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ ସହିତ ବାଜରା ଓ ଗହମ, ଏକ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଅନ୍ନ ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ; ଜଙ୍ଗଲି ପଶୁ ରସ କଷ୍ଟ ରୋଗରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ। କୁଳଥା, ଉଡ଼ଦ ଡାଲ, ରସ୍ନା, ଶୁଖିଲା ମୂଳ, ଜଙ୍ଗଲି ମାଂସ, ଫୁଲ ଦେଇ, ଦହି ଓ ଦାନା ଦେଇ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଚିତ୍ରା ରସ, ମଧ, ଦାନା, ଲମ୍ବ ମରିଚ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଉପାଦାନ ସହିତ ତିଆରି ଖାଦ୍ୟ, ବାଜରା, ଗହମ ଓ ଚାଉଳ—ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ଓ କାଶ ରୋଗରେ ଦେବା ଉଚିତ। ଖିଚିଡି, ଡାଲ, ଦେକୋକ୍ସନ ଦଶ ମୂଳ, ବାଲା, ରସ୍ନା, କୁଳଥା ସହିତ ତିଆରି—ଶ୍ୱାସ କଷ୍ଟ ଓ ହୁଇ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ପଚିତ ଚାଉଳ, ଗହମ, ବାଜରା, ଶୁଖିଲା ମୂଳ ରସ, କୁଳଥା, ଜଙ୍ଗଲି ମୂଳ, ଉସିରା ସହିତ ଖାଇବା ଉପଯୁକ୍ତ। ଫୁଲା ରୋଗୀ ପାଇଁ ପଥ୍ୟ ଗୁଡ଼ ଓ ଆଦା ସହିତ, ଚାସ ଓ ଚିତ୍ରକା ଦେଇ ଦେବା ଉଚିତ; ଏହି ଦୁଇଟି ପାଚକ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ପୁରୁଣା ବାଜରା, ଗହମ, ଚାଉଳ, ଜଙ୍ଗଲି ମାଂସ ରସ, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ, ଆମଳକୀ, ଖଜୁର, ଦାନା, ବଦରା ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ମଧ, ଘିଅ, ଦୁଧ, ଚିନି, ନିମ୍, ପର୍ପଟା, ଚାସ ଓ ଅରିଷ୍ଟା ବାୟୁ ରୋଗୀଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଉପଯୁକ୍ତ। ହୃଦୟ ରୋଗୀଙ୍କୁ ବିରୋଧୀ ଔଷଧ ଦେବା ଉଚିତ; ହୁଇ ରୋଗରେ ଲମ୍ବ ମରିଚ ଉପଯୁକ୍ତ। ଚାସ, ବଲାଳା, ସିନ୍ଧୁ, ଥଣ୍ଡା ଜଳ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ। ମୁକ୍ତା, କଳା ଲୁଣ ଓ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ମଦ ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ; ଲାକ୍ ମଧ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ପିଇଲେ ବମି ଶମିତ ହୁଏ। କଷ୍ଟ ରୋଗ ମାନ୍ୟ ମାଂସ ରସ ଦିଆଯିବା ଦ୍ୱାରା ପାଚନ ଅଗ୍ନି ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟରେ ଲାଲ ଚାଉଳ, ନିବାରା, କଲାମା ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ବାଜରା ତିଆରି, ମାଂସ, ଶାକ, କଳା ଲୁଣ, ଶାତି ଉପଯୁକ୍ତ; ମୁଖପାକ ରୋଗରେ ଖିଚିଡି କିମ୍ବା ଚାସ ଜଳ ସହିତ ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ମୁଷ୍ଟା, ଲୋପା, ଚିତ୍ରକା, ହଳଦୀ, ବାଜରା ତିଆରି, ଚାଉଳ, ବାସ୍ତୁକା କଳା ଲୁଣ ସହିତ ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ବାଜରା, ଗହମ ଟିନ ସହିତ ଦୁଧ, ଇଖ ରସ, ଘିଅ ମିଶାଇ ଦେଖିବାରେ ମୁତ୍ର ଦୁଃଖରେ ଉପକୃତ; ପିଇବା ପାଇଁ ଖିଚିଡି ଓ ସୁରା ଉପଯୁକ୍ତ। ଚିନା ଚାଉଳ, ଶକ୍ତୁ, ମଧ, ଭଜି ମାଂସ, ପରୁଷକା, ବେଗୁନ, କୁଲାଭା, ଶିଖିନ୍, ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ପାନ ବମି ରୋଗରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଅଧିକ ଜଳ କିମ୍ବା ଦୁଧ ସହିତ ପକାଯିବା ଚାଉଳ, କିମ୍ବା ଗରମ ଜଳ ସହିତ; କିମ୍ବା ମୁଷ୍ଟା ଓ ଗୁଡ଼ ଟାବଲେଟ୍ ମୁହଁରେ ରଖିଲେ ତିର୍ଷ୍ଣା ଶମିତ ହୁଏ। ବାଜରା ତିଆରି, କେକ୍ସ, ଶୁଖିଲା ମୂଳ, ପାଟୋଲ ଓ ବେତ୍ରା ତୁଣ୍ଡ ଶାକ ଗଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିବା ଶମିତ ହୁଏ। ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ, ଅରହର, ମସୁରା, ତିଲ, ଜଙ୍ଗଲି ମାଂସ ରସ, ଶିଳା ଲୁଣ, ଘିଅ, ଦାନା, ଶୁଖିଲା ଆଦା, ଆମଳକୀ, କୋଲା ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ପୁରୁଣା ଗହମ, ବାଜରା, ଚାଉଳ ରସ ଦେଇ ତିଆରି ଡାଲ ଉପଯୁକ୍ତ; ତ୍ୱକ୍ ରୋଗରେ ତିଲ, ମଧ, ଦାନା, ଦାନା, ଦାନା ଦେଇ ମିଶାଇ ମିଠା ଦେଖିବାରେ ଉପକୃତ। ଲାଲ ଇଖ, ଗହମ, ବାଜରା, ମୁଙ୍ଗ ଡାଲ ହଳକା; କକାମାରୀ, ବେତ୍ରା ତୁଣ୍ଡ, ବାସ୍ତୁକା, ସୁବର୍ଚଲା ମଧ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ। ବାୟୁ ଓ ରକ୍ତ ରୋଗ ନିବାରଣ ପାଇଁ ମଧ ମିଶା ଜଳ ଉପଯୁକ୍ତ; ଦୁର୍ବା ରସ ଦେଇ ତିଆରି ଘିଅ ଅସାଧ୍ୟ ରୋଗରେ ଉପକୃତ। ଭୃଙ୍ଗରାଜ ରସ କିମ୍ବା ଆମଳ ରସ ଦେଇ ତିଆରି ତେଲ ସମସ୍ତ ରୋଗ ଓ ମୁଣ୍ଡ ରୋଗରେ ନାସା ଔଷଧ ଭାବେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଠଣ୍ଡା ଜଳ, ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ତିଲ ଦିଆଯିବା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନମ ଲୋକଙ୍କର ଅଳସ୍ୟ ଆସେ; ସେମାନେ ତୃପ୍ତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।