ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକରୁ ତାରାପୀର ଜନ୍ମ ହେଲା, ତାରାପୀରଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରପର୍ବତ ଜନ୍ମିଲେ। ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିରୁ ଭାନୁରଥ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ଶ୍ରୁତାୟୁ। ଏହି ପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ସୋମବଂଶର କଥା କହିବି, ଯାହା ପାଠ କରିବାରେ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ସୋମ ଜନ୍ମିଲେ। ସୋମ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ସମସ୍ତ ତିନି ଲୋକ ପ୍ରସ୍ତୁତିକାର୍ମୀଙ୍କୁ ଦାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଅନ୍ତିମ ସ୍ନାନ ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେମାନେ— ମାନବ ରାଜାଙ୍କ ରାଣୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନୁରାଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଇଥିଲେ, ସୋମଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସିନୀବାଳୀ କର୍ଦମଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ପୁଷ୍ଟି ଅଚଳ ଧାତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ତେଜ ଦେଇ ଛାଡିଦେଲେ; ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାକରଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, କୁହୂ ନିଜେ ହବିଷ୍ମନ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। କୀର୍ତି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଵସୁ ମାରୀଚ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ଧୃତି ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଛାଡି ଏହି ସମୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ। ସୋମ ଏହି ସମସ୍ତ ନାରୀମାନେକୁ ନିଜ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିବା ପରି ଚାହିଲେ। ଏହି ଅପରାଧ ହେଉଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ— ଏହି ଅପରାଧକୁ ଶାସ୍ତି ଦେବାକୁ ଶପଥ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ଭବ ହେଲା ନାହିଁ; କାରଣ, ସୋମ ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ସାତି ଲୋକର ନାୟକତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ। ସୋମଙ୍କ ମନ ଅସଂୟତ ହୋଇ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଅନୁଶାସନର ଅଭାବରେ ଶ୍ରୀମତୀ ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାରାଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ। ସୋମ ଶକ୍ତିପୂର୍ବକ ତାରାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଅନଦେଖା କଲେ; ଏହିପରେ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯାହା 'ତାରା ସଂଗ୍ରାମ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହେଲା, ଯାହା ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିଲେ, ଉଶନା ତାରାଙ୍କୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ। ତାରା ଗର୍ଭବତୀ ଦେଖି, ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ; ପ୍ରତ୍ୟାଗିତ ଶିଶୁ ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଘୋଷଣା କଲେ, “ମୁଁ ସୋମରୁ ଜନ୍ମିଛି।” ଏପରି ଭାବେ ବୁଧ ସୋମଙ୍କ ପୁତ୍ର ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ ପୁରୁରବାସ। ଉର୍ବଶୀ ସ୍ୱର୍ଗ ଛାଡି ଏହି ରାଜାକୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ବାଛିଲେ। ଏହି ରାଜା ତାଙ୍କ ସହ ଦଶ ବର୍ଷ ଏବଂ ପାଞ୍ଚ, ପଛରେ ପାଞ୍ଚ, ଛଅ, ସାତ, ଆଠ, ଦଶ, ଆଠ ବର୍ଷ ସହ ରହିଲେ, ମହାମୁନି। ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ଅଗ୍ନି ଥିଲେ, ଯାହା ତିନି ଧରଣର ଯଜ୍ଞ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ; ପୁରୁରବାସ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା କରି ଗନ୍ଧର୍ବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ଉର୍ବଶୀଙ୍କୁ ଆୟୁ, ଦୃଢାୟୁ, ଅଶ୍ୱାୟୁ, ଧନାୟୁ, ଧୃତିମାନ, ଵସୁ, ଦିବିଜାତ, ଶତାୟୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୀର୍ଘାୟୁ ରାଜାମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ଆୟୁଙ୍କ ପୁତ୍ର ନହୁଷ; ବୃଦ୍ଧଶର୍ମାନ୍, ରଜି; ଦର୍ଭା, ବିପାପ୍ମା, ପଞ୍ଚାଗନ୍ୟ—ରଜିଙ୍କୁ ଏକଶ ଶତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ରଜି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରସାଦରେ ଦେବମାନେ ଅନୁରୋଧ କରି ଦେବ-ଦାନବ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦାଇତ୍ୟମାନେକୁ ସଂହାର କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୁତ୍ର ଭାବେ ଦେଇ ଶ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ; ରଜିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଖରାପ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଦଳିଲେ। ଗୁରୁ ଗ୍ରହଶାନ୍ତି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇଦେଲେ, ରଜିଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଛାଡିଦେଲେ। ନହୁଷଙ୍କୁ ସାତି ପୁତ୍ର ଥିଲେ: ଯତି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୟାତି, ଉଦ୍ଭବ, ପଞ୍ଚକ, ଶର୍ୟାତି, ମେଘପାଳକ। ଯତି ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ; ଶୁକ୍ରଙ୍କ ଝିଅ ଦେବୟାନୀ ଯୟାତିଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବୃଷପର୍ବନଙ୍କ ଝିଅ, ଯୟାତିଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଦେଲେ; ଦେବୟାନୀ ଯଦୁ ଓ ତୁର୍ବସୁ ଜନ୍ମିଲେ। ଦ୍ରୁହ୍ୟୁ, ଅନୁ, ଓ ପୂରୁ—ଏହିପୁତ୍ରମାନେ ଶର୍ମିଷ୍ଠାଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦୁ ଓ ପୂରୁ ନିଜ ଉତ୍ତରାଧିକାର ଉନ୍ନତ କଲେ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ଯଦୁଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସଂଖ୍ୟାରେ ବଡ଼ ସହସ୍ରଜିତ। ସହସ୍ରଜିତଙ୍କୁ ନୀଳାଞ୍ଜିକ, ରଧୁ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁ, ଶତଜିତ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ। ଶତଜିତଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ: ହୈହୟ, ରେଣୁହୟ, ହୟ। ହୈହୟଙ୍କୁ ଧର୍ମନେତ୍ର, ଧର୍ମନେତ୍ରଙ୍କୁ ସଂହନ। ସଂହନଙ୍କୁ ମହିମା, ମହିମାଙ୍କୁ ଭଦ୍ରସେନକ; ଭଦ୍ରସେନକୁ ଦୁର୍ଗମ, ଦୁର୍ଗମଙ୍କୁ କନକ। କନକଙ୍କୁ କୃତବୀର୍ୟ, ତାଙ୍କୁ କୃତାଗ୍ନି, କରବୀରକ, ଚତୁର୍ଥ କୃତଔଜା; କୃତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଅର୍ଜୁନ ଜନ୍ମିଲେ। ଦତ୍ତ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସାପ୍ତଦ୍ୱୀପ ଭୂମିର ରାଜ୍ୟ, ହଜାର ଭୁଜା, ଶତ୍ରୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଜୟତା ଦାନ କଲେ। ଅଧର୍ମ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ହାତରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା; ଅର୍ଜୁନ ଦଶ ହଜାର ଯଜ୍ଞ କଲେ। ତାଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ କଣସି ଧନ ହାରାଯିବା ନଥିଲା; କୃତବୀର୍ୟ ଦେଶରେ କୌଣସି ରାଜା ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ତପ, ପ୍ରତାପ, ଶିକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା—କୃତବୀର୍ୟଙ୍କୁ ଏକଶ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସୂରସେନ, ସୂର, ଧୃଷ୍ଟୋକ୍ତ, କୃଷ୍ଣ, ଜୟଧ୍ୱଜ—ଏହି ଶେଷ ବଡ଼ ରାଜାମାନେ। ଜୟଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ତାଳ-ଜଙ୍ଘ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଳ-ଜଙ୍ଘଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ; ହୈହୟ ବଂଶର ପାଞ୍ଚ ଶାଖା, ଭୋଜ, ଅବନ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ବୀତିହୋତ୍ର ଓ ଶୌଣ୍ଡିକେୟ ନିଜେ ଜନ୍ମିଲେ; ବୀତିହୋତ୍ରଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ, ଅନନ୍ତଙ୍କୁ ଦୁର୍ଜୟ ରାଜା। ମୁଁ ଏବେ କ୍ରୋଷ୍ଟୁ ବଂଶ କଥା କହିବି, ଯେଉଁଠି ହରି ନିଜେ ଜନ୍ମିଥିଲେ; କ୍ରୋଷ୍ଟୁଙ୍କୁ ବୃଜିନୀବାନ, ବୃଜିନୀବାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାହା। ସ୍ୱାହାଙ୍କୁ ରୁଷଦ୍ଗୁ, ରୁଷଦ୍ଗୁଙ୍କୁ ଚିତ୍ରସ୍ଥ; ଶଶବିନ୍ଦୁ, ଚିତ୍ରରଥ, ଏବଂ ହରି ଉପାସକ ଚକ୍ରବର୍ତୀ ଅନୁକ୍ରମରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଶଶବିନ୍ଦୁଙ୍କୁ ଏକଶ ଶତ ପୁତ୍ର ଥିଲେ, ସମସ୍ତେ ଜ୍ଞାନୀ, ରୂପବାନ୍, ଧନୀ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥୁଶ୍ରବା ମୁଖ୍ୟ; ତାଙ୍କୁ ସୁୟଜ୍ଞକ, ସୁୟଜ୍ଞକଙ୍କୁ ଉଶନା, ଉଶନାଙ୍କୁ ତିତିକ୍ଷୁ।