ସମସ୍ତ ଦିଗ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରାଜା ଗୟଙ୍କ ଅଧିନରେ ଥିଲା। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗର ପାଇଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପାଇବା ପରେ ଏହା ପୁରୁରାବାସଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଶକ, ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ବୈଷ୍ଣବ ଥିଲେ। ଅମ୍ବରୀଷ ଜନସମୂହର ରକ୍ଷାକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ। ଧୃଷ୍ଟରୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ ବଂଶ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଶର୍ୟାତିଙ୍କୁ ସୁକଲ୍ଗ ଓ ନର୍ତ୍ତୁ ମିଳିଲେ, ଅନର୍ତ୍ତରୁ ରାଜା ବୈରୋହ୍ୟ ଜନ୍ମିଲେ। ଅନର୍ତ୍ତ ଦେଶ ଏବଂ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଗର ଥିଲା। ରେବାଙ୍କ ପୁଅ କକୁଦ୍ମୀ ନାମକ ରୈବତ ନ୍ୟାୟପରାୟଣ ଥିଲେ। ସେ ଏକ ଶତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଥିଲେ, ଏବଂ କୁଶସ୍ଥଳୀ ରାଜ୍ୟ ମିଳିବା ପରେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ଗଲେ। ଦେବମାନେ ପାଇଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଗଲା, କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅନେକ ଯୁଗ ଚାଲିଗଲା। ପରେ, ସେ ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ, ଯାହା ଏବେ ଯାଦବମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା। ସେ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନାମକ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଅନେକ ଦ୍ୱାର ଦ୍ୱାରା ସୁନ୍ଦର ଥିଲା, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକମାନେ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭାବେ ବାସୁଦେବ ଥିଲେ। ସେ ଜାଣିଲେ ଯେ ତାଙ୍କ କନ୍ୟା ନିର୍ମଳ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ସୁମେରୁ ପାହାଡ଼ରେ ତପସ୍ୟା କରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧାମକୁ ଗଲେ। ନାଭାଗଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ, ଦୁଇଁଜଣେ ବୈଶ୍ୟ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଦ ପାଇଲେ। କରୁଷରୁ କାରୁଷମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ଏମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୁର୍ଦ୍ଦମ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଥିଲେ। ପୃଷଧ୍ର ତାଙ୍କ ଗୁରୁଙ୍କ ଗାଈ ମାରିଥିବାରୁ ଶୂଦ୍ର ହେଇଗଲେ। ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁରୁ ବିକୁକ୍ଷି ଦେବରାଟ ଜନ୍ମିଲେ। ବିକୁକ୍ଷିରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁୟୋଧନ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ। ଆୟୁଷ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ପୁଅ ସୁଥୋଧନ; ତାଙ୍କ ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କ ପୁଅ ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ। ଶ୍ରାବନ୍ତରୁ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଥିଲେ କୁବଲାଶ୍ୱ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧୁନ୍ଧୁମାର ରାଜା, ପୂର୍ବରୁ ଧୁନ୍ଧୁ ନାମରେ ଜଣା ଯାଉଥିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନି ପୁଅ ଥିଲେ: ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଦଣ୍ଡ, ଓ କପିଲ। ଦୃଢାଶ୍ୱରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଓ ପ୍ରମୋଦକ ଜନ୍ମିଲେ। ହର୍ୟାଶ୍ୱରୁ ନିକୁମ୍ଭ, ନିକୁମ୍ଭରୁ ସଂହତାଶ୍ୱ, ଏବଂ ସଂହତାଶ୍ୱରୁ ଅକୃଶାଶ୍ୱ ଓ ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ରଣାଶ୍ୱରୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ଯୁବନାଶ୍ୱରୁ ମାନ୍ଧାତ୍ର, ମାନ୍ଧାତ୍ରରୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ପୁରୁକୁତ୍ସରୁ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ, ଯାହା ନର୍ମଦାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ତ୍ରସଦସ୍ୟୁରୁ ସୁଧନ୍ୱା, ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଧନ୍ୱା ଜନ୍ମିଲେ। ତ୍ରିଧନ୍ୱାରୁ ତରୁଣ, ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ; ସତ୍ୟବ୍ରତରୁ ସତ୍ୟରଥ, ତାଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ରୋହିତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ବୃକ; ବୃକରୁ ବାହୁ, ବାହୁରୁ ସଗର, ଯାହାର ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପ୍ରଭା। ପ୍ରଭା ଷଷ୍ଠି ହଜାର ପୁଅର ମାଆ ହେଲେ। ତୁଷ୍ଟା ଓ ଔର୍ବା, ଭାନୁମତୀ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ଅସମଞ୍ଜସକୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ପୃଥିବୀ ଖନନ କରି ଏହି ଅନେକ ପୁଅମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କ ପୁଅ ଅଂଶୁମାନ, ଅଂଶୁମାନରୁ ଦିଲୀପ। ଦିଲୀପରୁ ଭଗୀରଥ, ଯିଁଉଁ ଗଙ୍ଗାକୁ ନମାଇଲେ; ଭଗୀରଥରୁ ନାଭାଗ, ନାଭାଗରୁ ଅମ୍ବରୀଷ। ଅମ୍ବରୀଷରୁ ସିନ୍ଧୁଦ୍ୱୀପ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ; ଶ୍ରୁତାୟୁରୁ ଋତପର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କୁ କଲ୍ମାଷପାଦ। କଲ୍ମାଷପାଦ, କଲ୍ମାଷାଂଘ୍ରି ଭାବେ ଜଣା, ତାଙ୍କୁ ଅନରଣ୍ୟ, ତାଙ୍କୁ ନିଘ୍ନ, ତାଙ୍କୁ ଅନମିତ୍ର, ତାଙ୍କୁ ରଘୁ। ରଘୁରୁ ଦିଲୀପ, ଦିଲୀପରୁ ରାଜା ଅଜ; ଅଜରୁ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଦୀର୍ଘବାହୁରୁ କାଳ, ତାଙ୍କୁ ଅଜାପାଳ। ଏପରି ଦଶରଥ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କର ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ; ସମସ୍ତେ ନାରାୟଣ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ରାମ ତାଙ୍କୁ ବଡ଼। ଏହି ରାଜା ରାଵଣଙ୍କୁ ନାଶ କଲେ, ରଘୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆୟୋଧ୍ୟାରେ; ତାଙ୍କ କଥା ନାରଦଙ୍କୁ ଶୁଣି ବାଲ୍ମୀକି ଲେଖିଲେ। ରାମଙ୍କ ପୁଅ କୁଶ ଓ ଲବ, ସୀତାରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ବଂଶକୁ ବଢାଇଲେ; କୁଶରୁ ଅତିଥି, ତାଙ୍କୁ ନିଷଧ। ନିଷଧରୁ ନଳ, ନଳରୁ ନଭ, ନଭରୁ ପୁଣ୍ଡରୀକ, ପୁଣ୍ଡରୀକରୁ ସୁଧନ୍ୱନ। ସୁଧନ୍ୱନଙ୍କ ପୁଅ ଦେଵାନୀକ, ତାଙ୍କୁ ଅହୀନାଶ୍ୱ; ଅହୀନାଶ୍ୱରୁ ସହସ୍ରାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକ। ଚନ୍ଦ୍ରାବଲୋକରୁ ତାରାପୀର, ତାରାପୀରରୁ ଚନ୍ଦ୍ରପର୍ବତ; ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିରୁ ଭାନୁରଥ, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରୁତାୟୁ। ଏଉଁପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: "ମୁଁ ଏବେ ସୋମ ବଂଶର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି, ଯାହା ଶୁଣିଲେ ପାପ ନାଶ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାଭିରୁ ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ପୁଅ ଅତ୍ରି, ଅତ୍ରିରୁ ସୋମ ଜନ୍ମିଲେ।" ସୋମ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ କରି ତିନି ଲୋକ ପୁରୋହିତମାନେ ପାଇଁ ଦେଇଦେଲେ। ସ୍ନାନ ସମାପ୍ତି ପରେ, ଯେଉଁମାନେ ସୋମଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ ଦେଖିବାକୁ ଚାହିଲେ— ମନୁଷ୍ୟମାନେର ରାଣୀମାନେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଗ୍ନିରେ ଜଳି, ସୋମଙ୍କୁ ସେବା କଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, ସିନୀବାଳୀ କର୍ଦ୍ଦମଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। ପୁଷ୍ଟି ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଧାତାଙ୍କୁ ଛାଡି ତାଙ୍କ ଚମକ ଦେଇଦେଲେ; ପ୍ରଭା ପ୍ରଭାକରଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ, କୁହୂ ହବିଷ୍ମନ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡିଦେଲେ। କୀର୍ତ୍ତି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଜୟନ୍ତଙ୍କୁ ଛାଡି, ବସୁ ମାରୀଚ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଛାଡି, ଧୃତି ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଛାଡି, ସମୟରେ ସୋମଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କଲେ। ସୋମ, ଏମାନେ ନିଜର ନିଜ ଭାବରେ ଏହି ନାରୀମାନେକୁ ଚାହିଲେ; ଏପରି ଦୁଷ୍କର୍ମ କରିବା ପରେ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ— ଏହି ଅପରାଧକୁ ଶାସନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ନ curse ନା ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା; କାରଣ ସୋମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସପ୍ତ ଲୋକର ଅଧିପତି ହେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଅନିୟମ ଦ୍ୱାରା ଭ୍ରମିତ ଏବଂ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା, ତାରା, ବୃହସ୍ପତିଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ପତ୍ନୀ, ଉପହୃତ କରିଲେ। ସୋମ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅକୁ ଅନଦେଖା କରି ତାରାକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଗଲେ; ଏହିପରି ଏକ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ତାରା ଯୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲା।