ଚୈତ୍ର ମାସରେ ସୁନାର ଗରୁଡ଼ ଦାନ କଲେ, ବ୍ୟକ୍ତି ବୈଷ୍ଣବ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ବିଶାଳ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ, ଯାହା ସ୍କନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କଥିତ, ଚଉରାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ରହିଛି। ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକମାନେ ଭାବି, କଳ୍ପରେ ତତ୍ପୁରୁଷ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ବାମନ ପୁରାଣ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର, ଏବଂ ଧୌମ କଳ୍ପରେ ହରିଙ୍କ କଥା ଅଛି। ଶରଦ୍ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ସବରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଇତ୍ୟାଦିର ଉପଦେଶ ଦେବା ଉଚିତ। କୂର୍ମ ପୁରାଣ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଏବଂ ଏହା କୂର୍ମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାତାଳରେ କଥିତ। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅବସରରେ ସୁନାର କୂର୍ମ ସହିତ ଏହା ଦେବା ଉଚିତ। ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ ତେର ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ଏବଂ କଳ୍ପର ଆରମ୍ଭରେ କଥିତ। ବିଷୁବ ଅବସରରେ ମନୁଙ୍କୁ ସୁନାର ମାଛ ସହିତ ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ ଦେବା ଉଚିତ। ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ କଳ୍ପରେ କଥିତ। ଅଣ୍ଡରୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମହିମା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ପୁସ୍ତକ ଦାନ ପୂର୍ବରୁ ପାଠକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଦ୍ୱିଜମାନେକୁ ଦୁଧ-ଭାତ ଭୋଜନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ସବରେ ଗୋ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ସୁନା ଇତ୍ୟାଦି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ତେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସଂହିତା ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ରରେ ମୁଡ଼ି ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଦରକାର। ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକୁ ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ସହ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଗୋ, ଭୋଜନ, ଜମି, ସୁନା ଦାନ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ ପରେ କ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ। ବିଭିନ୍ନ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ବଡ଼ ଦାନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତି ମାସରେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଯୋଡ଼ି ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ ନିୟମିତ ଅଟୁଟ ରହିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ପୂଜାକ୍ରମ ପାଠକମାନେ ସହିତ ଏକାଠି କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯିଏ ପୂଜା ପରେ ପୁରାଣ ଓ ପୁରାତନ କଥାର ପୁସ୍ତକ ଦିଏ, ସେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଥାଏ। ଏବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ମୁଁ ସୂର୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶ, ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ କଥା କହିବି। ହରି ହେଉଛନ୍ତି ଲୋଟସରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ମରୀଚି। ମରୀଚିରୁ କଶ୍ୟପ ଓ ତାଙ୍କରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍। ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ତିନି ପତ୍ନୀ: ସଞ୍ଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ, ଓ ପ୍ରଭା—ଏହି ତିନି ଜଣୀ ରୈବତଙ୍କ କନ୍ୟା। ପ୍ରଭା ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଦେଲେ—ରେବନ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାତ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ମନୁଙ୍କୁ ଏବଂ ଯମା ଯମୁନା—ଯମଙ୍କୁ ଯମ ଓ ଯମୁନା ଜୁମ୍ଲା ପୁଅ ଓ ଝିଅ ଦେଲେ। ଛାୟା ଓ ସଞ୍ଜ୍ଞା ସାବର୍ଣି ମନୁ ଓ ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ଏହାସହ ଶନି, ତପତୀ, ବିଷ୍ଟି ଓ ଆଉଥରେ ସଞ୍ଜ୍ଞାଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱିନି ଦ୍ୱୟ। ବୈବସ୍ବତ ମନୁଙ୍କ ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନଥିଲେ: ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି। ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଂଶୁ, ନାଭାଗ, ଇଷ୍ଟ, କରୁଷ, ପୃଷଧ୍ର—ଏମାନେ ଆୟୋଧ୍ୟାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ମନୁଙ୍କ ଝିଅ ଇଲା, ଯିଏ ବୁଧଙ୍କୁ ପୁରୁରବାସ ଦେଲେ। ପୁରୁରବାସ ଜନ୍ମ ପରେ, ଇଲା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନରୁ ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ ନାମକ ତିନି ରାଜା ଜନ୍ମିଲେ। ଉତ୍କଳଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍କଳ ଥିଲା, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମରେ ଥିଲା। ଗୟା ସମସ୍ତ ଦିଗର ରାଜା ଥିଲେ। ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗର ପାଇଲେ। ସେ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ଏହା ପୁରୁରବାସଙ୍କୁ ଦେଲେ। ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଶକ, ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ବୈଷ୍ଣବ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କୁ ଧାର୍ଷ୍ଟକ ବଂଶ, ଶର୍ୟାତିଙ୍କୁ ସୁକଲ୍ଗ ଓ ନର୍ତ୍ତୁ, ଅନର୍ତ୍ତରୁ ରାଜା ବୈରୋହ୍ୟ। ଅନର୍ତ୍ତ ଭୂମି ଓ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଗର ଥିଲା। ରେବାଙ୍କ ପୁଅ କକୁଦ୍ମୀ, ନୀତିଶୀଳୀ ରାଜା, ଶତପୁତ୍ରମଧ୍ୟରେ ବଡ଼। ସେ ତାଙ୍କ ଝିଅ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ଗଲେ। ଦେବତାଙ୍କ ପାଖରେ ଯେଉଁଠାରେ କ୍ଷଣ ଲାଗିଲା, ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଅନେକ ଯୁଗ କଟିଗଲା। ସେ ତାଳେ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ, ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାଦବମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ତିଏ ଦ୍ୱାରାବତୀ ନଗରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ବହୁ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ, ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ବାସୁଦେବ। ଝିଅ ରେବତୀ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଜାଣି, ସେ ତାକୁ ବଳରାମଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ଏପରେ ସୁମେରୁ ପର୍ବତରେ ତପସ୍ୟା କରି, ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକକୁ ଗଲେ। ନାଭାଗଙ୍କୁ ଦୁଇ ପୁଅ ଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ବଣିକ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେଲେ। କରୁଷରୁ କାରୂଷ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କ୍ଷତ୍ରିୟ। ପୃଷଧ୍ର ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଗାଈ ମାରି ଶୂଦ୍ର ହେଲେ। ମନୁଙ୍କ ପୁଅ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁରୁ ବିକୁକ୍ଷି, ତାଙ୍କୁ ଦେବରାଟ୍। ବିକୁକ୍ଷିରୁ କକୁତ୍ସ୍ଥ, ତାଙ୍କୁ ସୁୟୋଧନ, ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ। ଆୟୁଷ ତାଙ୍କ ପୁଅ, ତାଙ୍କୁ ସୁଥୋଧନ, ପୁଅ ପୃଥୁ, ପୃଥୁଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱଗଶ୍ୱ। ଶ୍ରାବନ୍ତରୁ ବୃହଦଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ କୁବଳାଶ୍ୱ, ପରେ ଧୁନ୍ଧୁମାର ରାଜା, ଯାହା ପୂର୍ବେ ଧୁନ୍ଧୁ ଥିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁମାରଙ୍କ ତିନି ପୁଅ: ଦୃଢାଶ୍ୱ, ଦଣ୍ଡ, କପିଳ। ଦୃଢାଶ୍ୱରୁ ହର୍ୟାଶ୍ୱ ଓ ପ୍ରମୋଦକ। ହର୍ୟାଶ୍ୱରୁ ନିକୁମ୍ଭ, ତାଙ୍କୁ ସଂହତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ଅକୃଶାଶ୍ୱ ଓ ସଂହତାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁଅ। ରଣାଶ୍ୱଙ୍କୁ ଯୁବନାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ମାନ୍ଧାତୃ, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କୁ ପୁରୁକୁତ୍ସ, ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁଅ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ପୁରୁକୁତ୍ସରୁ ନର୍ମଦାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ତ୍ରସଦସ୍ୟୁ, ତାଙ୍କୁ ସୁଧନ୍ୱା, ତାଙ୍କୁ ତ୍ରିଧନ୍ୱା। ତ୍ରିଧନ୍ୱାରୁ ତରୁଣ, ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟବ୍ରତ, ତାଙ୍କୁ ସତ୍ୟରଥ, ତାଙ୍କୁ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର। ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରରୁ ରୋହିତାଶ୍ୱ, ତାଙ୍କୁ ବୃକ, ବୃକରୁ ବାହୁ, ବାହୁରୁ ସଗର, ଯାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପତ୍ନୀ ପ୍ରଭା। ପ୍ରଭା ସଠି ହଜାର ପୁଅଙ୍କ ମାତା ହେଲେ। ତୁଷ୍ଟା ଓ ଔର୍ବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାନୁମତୀ ଏକମାତ୍ର ରାଜା ଅସମଞ୍ଜସଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ଏହିପରି ଦେବତାମୟ, ରାଜାମୟ, ତପସ୍ୟା, ଦାନ, ଓ ଧର୍ମର ଏହି ଗାଥା ପୁରାତନ ସଂସ୍କୃତିର ମହିମାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।