ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଯେଉଁଠି ଗାୟତ୍ରୀ ସହିତ ଧର୍ମର ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଇଛି, ଏବଂ ବୃତ୍ର ଓ ଅସୁରଙ୍କ ବଧକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି, ସେହି ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ଭାଗବତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସାରସ୍ୱତ ଯୁଗରେ, ପ୍ରୋଷ୍ଠପଦ ତିଥିରେ ଏହାକୁ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା ଅଠାରି ହଜାର ଓ ଏହା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ସିଂହ ସହିତ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍। ଏଠି, ଯେଉଁଠି ନାରଦ ମହାକଳ୍ପ ଆଧାରିତ ଧର୍ମଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ କଥାହେଲେ, ସେହି ପঁଚିଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ନାରଦ ପୁରାଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହାକୁ ଗାଈ ଓ ଏକ ଅଶ୍ୱିନୀ ସହିତ ଦାନ କଲେ, ଉଚ୍ଚତମ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ଏଠି ଶତ୍ରୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମର ବିଚାର କରାଯାଇଛି। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ନଅହଜାର ଶ୍ଲୋକ ବିଶିଷ୍ଟ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁରାଣ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଯାହା ଅଗ୍ନି ମହାର୍ଷି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ କହିଥିଲେ, ଏହା ଅଗ୍ନି ପୁରାଣ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଭବ ମାନବଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟକ ଚୌଦହ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ କହିଥିଲେ; ପୌଷ ମାସରେ ଏହାକୁ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ୍। ସାବର୍ଣ୍ଣି ନାରଦଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତ ପୁରାଣ, ରଥାନ୍ତର କଥା ସହିତ ଅଠାରି ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ କହିଥିଲେ। ମାଘ ମାସରେ ବ୍ରହ୍ମବୈବର୍ତ୍ତରେ ବରାହ କଥା ଓ ରଥାନ୍ତର ବିବରଣୀ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଆଗ୍ନେୟ କଳ୍ପରେ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ ଏକୋନେଉଁ ହଜାର ଶ୍ଲୋକର; ଏହାକୁ ଦେଇ, ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ତିଳ ଓ ଗାଈ ସହିତ ଦେଲେ, ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁ କହିଥିବା ଚୌଦହ ହଜାର ବରାହ ପୁରାଣ ଏବଂ ମନୁ ପ୍ରମ୍ପରାନୁସାରେ ପୁନି ବରାହ କଥା ଅଛି। ଚୈତ୍ର ମାସରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ଗରୁଡ଼ ସହିତ ଏହାକୁ ଦେଲେ, ବୈଷ୍ଣବ ଧାମ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ବଡ଼ ସ୍କନ୍ଦ ପୁରାଣ, ଯାହାକୁ ସ୍କନ୍ଦ କହିଥିଲେ, ଏଠି ଚଉରାଶି ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଧର୍ମଶୀଳ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି, କଳ୍ପରେ ତତ୍ପୁରୁଷ ପୁରାଣ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍; ବାମନ ପୁରାଣ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଓ ଧୌମ କଳ୍ପରେ ହରିଙ୍କ କଥା ଅଛି। ଶରତ୍କାଳୀନ ସମୟରେ ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଆଦି ଶିକ୍ଷା ଓ କୂର୍ମ ପୁରାଣ, ଯାହା କୂର୍ମ ନେତ୍ରଲୋକରେ କହିଥିଲେ, ଏହା ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଅବସରରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ କୂର୍ମ ସହିତ ଏହି ତେର ହଜାର ଶ୍ଲୋକର ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣ, ଯାହା କଳ୍ପ ଆରମ୍ଭରେ କହାଯାଇଥିଲା, ଦେବା ଉଚିତ୍। ମତ୍ସ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ବିଷୁବ୍ୟେ ମନୁଙ୍କୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ମାଛ ସହିତ ଦେବା ଏବଂ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣ, ଯାହା ବିଷ୍ଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ କଳ୍ପରେ କହିଥିଲେ, ଏହି ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକରେ ଦେବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମହିମା ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିଲେ, ଗରୁଡ଼ର ଉତ୍ପତ୍ତି କୋସ୍ମିକ ଡିମ୍ବଠାରୁ; ଏହା ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣମୟ ହଂସ ସହିତ ଦେବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଥମେ ପାଠକଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଖୀର ଭୋଜନ ଦେବା ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପର୍ବରେ ଗାଈ, ଜମି, ଗ୍ରାମ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ସମାପ୍ତି ସମୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସଂହିତା ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକକୁ ଶୁଭ ସ୍ଥାନରେ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ମୁଡ଼ି ରଖିବା ଉଚିତ୍। ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୁସ୍ତକକୁ ଫୁଲ ଆଦି ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଓ ଗାଈ, ଖାଦ୍ୟ, ଜମି, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇ, କ୍ଷମା ଚାହିଁବା ଉଚିତ୍। ବଡ଼ ଦାନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରତି ମାସେ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ଯୋଡ଼ି ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭରେ ଭକ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଦାନ କରିବା ନିୟମ ଅଛି; ସମସ୍ତ ପୂଜା କାର୍ଯ୍ୟ ପାଠକମାନେ ସହିତ ଏକାଠି କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠି କେହି ପୁରାତନ ଇତିହାସ ଓ କଥାଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା ପରେ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଆରୋଗ୍ୟ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ତୁମକୁ ସୂର୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରବଂଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ବଂଶାବଳୀ କଥା କହିବି। ହରି ଏକଥର ବ୍ରହ୍ମା ହେଲେ, ଯିଏ କମଳରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଏବଂ ମରୀଚି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଥିଲେ। ମରୀଚିଠାରୁ କଶ୍ୟପ, ତାଙ୍କଠାରୁ ବିବସ୍ୱାନ୍; ବିବସ୍ୱାନଙ୍କ ତିନି ରାଣୀ—ସଞ୍ଜ୍ଞା, ରାଜ୍ଞୀ ଓ ପ୍ରଭା, ଏମାନେ ରୈବତଙ୍କ କନ୍ୟା। ପ୍ରଭା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ପୁଅ ଦେଲେ—ରେବନ୍ତ ଓ ପ୍ରଭାତ। ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରୀ ସଞ୍ଜ୍ଞା ମାନବ ଓ ଯମ, ଯମୁନା ଦୁଇଁଜଣ ଜୁମ୍ଲା ପୁଅ ଓ କନ୍ୟା ଦେଲେ। ଛାୟା ଓ ସଞ୍ଜ୍ଞା ସାବର୍ଣ୍ଣି ମନୁ ଓ ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ଏହାସହିତ ଶନି, ତପତୀ, ବିଷ୍ଟି ଏବଂ ସଞ୍ଜ୍ଞାଠାରୁ ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ। ବୈବସ୍ୱତ ମନୁଙ୍କ ଅନେକ ପୁଅ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କ ସମାନ ନଥିଲେ—ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ, ନାଭାଗ, ଧୃଷ୍ଟ, ଶର୍ୟାତି। ନରିଷ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରାଞ୍ଶୁ, ନାଭାଗ ଓ ଇଷ୍ଟ, ଏହିମାନେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରାଣୀ; କରୁଷ ଓ ପୃଷଧ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଅୟୋଧ୍ୟାରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ। ମନୁଙ୍କ ଏକ ଝିଅ ଥିଲେ—ଇଳା; ତାଙ୍କୁ ବୁଧଠାରୁ ପୁରୁରବାସ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁରୁରବାସ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ, ଇଳା ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ହେଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନଠାରୁ ତିନି ରାଜା ହେଲେ—ଉତ୍କଳ, ଗୟା ଓ ବିନତାଶ୍ୱ। ଉତ୍କଳଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍କଳ ଥିଲା, ବିନତାଶ୍ୱଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଥିଲା। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଗୟା ରାଜାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିଲା; ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ନଗର ପାଇଲେ। ସୁଦ୍ୟୁମ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୁରୁରବାସଙ୍କୁ ଦେଲେ; ନରିଷ୍ୟନ୍ତଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ଶକ, ଓ ନାଭାଗଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ବୈଷ୍ଣବ। ଧୃଷ୍ଟଙ୍କ ଧାର୍ଷ୍ଟକ ଓ ଶର୍ୟାତିଙ୍କୁ ସୁକଳ୍ଗ ଓ ନର୍ତ୍ତୁ ଦେଲେ; ଅନର୍ତ୍ତଙ୍କୁ ରାଜା ବୈରୋହ୍ୟ ମିଳିଲେ। ଅନର୍ତ୍ତ ଭୂମି ଓ କୁଶସ୍ଥଳୀ ନଗର ଥିଲା; ରେବାଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ ରୈବତ, ତାଙ୍କ ନାମ କକୁଦ୍ମୀ, ଯିଏ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଥିଲେ। ସେ ଶତ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଡ଼ ଥିଲେ, ଏବଂ କୁଶସ୍ଥଳୀର ରାଜ୍ୟ ପାଇ ଝିଅ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗନ୍ଧର୍ବ ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣିବାକୁ ଗଲେ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଲାଗିଲା, ମଣିଷମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବହୁ ବର୍ଷ ହେଲା; ପଛରୁ ସେ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରିଲେ, ଯେଉଁଠି ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାଦବମାନେ ବସିଥିଲେ।