ତିନି ଜଗତରେ ବିଜୟୀ ଚଣ୍ଡୀଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ଶାନ୍ତି ଓ ବିଜୟ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ପରେ, ମୁଁ ଦୀପାରାଧନାର ବିଧି ବିବେଚନା କରିବି। ଏହି ପୂଜା ପାଇଁ, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଥିବା ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ତିନିଟି ଦ୍ୱାର ଥିବା ଘରରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଚିତ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଛାଡ଼ି ସ୍ୱାତିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେତେବେଳେ ଚଳିଯିବେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ୱାତି ରେ ରହିଛି ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶମ୍ଭୁ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସହିତ, ବିନାୟକ, କୁମାର, ବରୁଣ, କୁବେର, ଯମ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବୈଶ୍ରବଣ ଓ ଅଷ୍ଟ ହାତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। କୁମୁଦ, ଏରାବତ, ପଦ୍ମ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ବାମନ, ସୁପ୍ରତିକ, ଅଞ୍ଜନ ଓ ନୀଳ—ଏହି ଅଷ୍ଟ ହାତୀ ଘର ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ। ପୁଜାରେ ପୁରୋହିତ ଅଗ୍ନିକୁ ଘୃତ ଦେଇ, ଅର୍ପଣ କରିବେ; ଦାରୁ, ତିଳ ଓ ରାନ୍ଧା ଚାଉଳ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅଷ୍ଟ କଳସ ପୂଜା କରିବା ସହିତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଘୋଡ଼ା ଦେଖିବାରେ ସ୍ନାନ ଓ ଅର୍ପଣ କରିବା, ପରେ ହାତୀମାନେ; ସେମାନେ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ବାହାରିବା, ପ୍ରଧାନ ଦ୍ୱାର କିମ୍ବା ଏହା ପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପରେ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପରେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଅଗ୍ରସର ହେବେ; ଘରରେ ରାଜଚିହ୍ନ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ବରୁଣ ଦିଗରେ ବରୁଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ, ଏବଂ ରାତିରେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ ବଳି ଦେଇବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାବେଳେ, ରାଜା ଆଶ୍ରମରେ ବସିବା ଉଚିତ; ଏହି ଦିନରେ ରାଜା ବିଶେଷ ଭାବେ ଯାନମାନେ ସଜାଇବେ। ରାଜଚିହ୍ନ ପୂଜା ଯୋଗ୍ୟ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ଛତା, କଟାର, ଧନୁ, ଓ ପଞ୍ଚ ଡ଼ାକ ମାନଙ୍କୁ ମନ୍ୟମାନେ ବହିବେ। ଧର୍ମ ଓ ସମୟ ଜଣା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଧ୍ୱଜ ଓ ପତାକା ଉତ୍ତଳ କରିବେ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଡାକି, ହାତୀ ଓ ରଥରେ ବସିଥିବାମାନେ ଅନୁସୂଚିତ ଭାବେ ଆୟୋଜନ କରିବେ। ବର୍ଷର ଦୁଇ ପ୍ରଧାନ ପୁରୋହିତଙ୍କୁ ହାତୀରେ ବସାଇବେ; ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଉପରେ ବସିବା ପରେ, ଦ୍ୱାର ଦେଇ ବାହାରିବେ। ବାହାରିବା ପରେ ରାଜା ହାତୀରେ ବସି, ଦ୍ୱାର ଦେଇ ବାହାରିବେ; ରାଜା ହାତୀରେ ବସି ସଠିକ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ରାଜା ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ, ମୁକ୍ତ ଲୋକ, ସଭା ଓ ଦିଗବାସୀଙ୍କୁ ତିନିବାର ପରିକ୍ରମା କରିବେ। ଚତୁର୍ଦଳ ସେନା ସହିତ, ଶବ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିରେ ଉତ୍ତଳ, ଏପରି କରି ଘରକୁ ଫେରିବେ, ନିବାସ ପାଇଁ ପାଣି ଦେଇ ଶୁଭ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ: ମୁଁ ଛତା ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଚିହ୍ନ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର କହିବି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଜୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମା ଓ ବରୁଣଙ୍କ ଏକାଠି କଥା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯିବ। ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ, ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ତୁମେ ହିମ, ଚମ୍ପା ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁ। ଯେପରି ଏକ ମେଘ ଭୂମିକୁ ତାଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଢାକିଥାଏ, ତୁମେ ରାଜାକୁ ତାଙ୍କ ବିଜୟ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଢାକିଥିବ। ଗନ୍ଧର୍ବ ଶ୍ରେଣୀରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ତୁମେ ତୁମ ପରିବାରକୁ ଅପମାନ ଦିଅନାହଁ; ଏହି ସତ୍ୟ ବାକ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମା, ସୋମା ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ନମନ କରି। ଅଗ୍ନିର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ଘୋଡ଼ା, ତୁମେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉ; ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବୃଦ୍ଧି ହେଉ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବାୟୁର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ତୁମେ ରାଜପୁତ୍ର ଭାବେ ସ୍ମରଣ କର; କୌସ୍ତୁଭ ମଣିକୁ ସ୍ମରଣ କର। ଯେପଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ, ପିତା ହନନ, ମାତା ହନନ, ଭୂମି ପାଇଁ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିବା, ଓ ଯୁଦ୍ଧରୁ ଭଗି ଯାଇଥିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯାଆନ୍ତି— ତୁମେ ସେହି ପଥକୁ ଶୀଘ୍ର ନ ପହଞ୍ଚ; ସେହି ପାପ ତୁମର ନ ହେଉ; ଯୁଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଯାତ୍ରାରେ ଘୋଡ଼ା, ତୁମେ କଷ୍ଟ କିମ୍ବା ବିକୃତିକୁ ନ ଆଣ। ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ କରି, ତୁମ ମାଲିକ ସହ ଖୁସି ହେଉ; ଶକ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ମହାଶକ୍ତି ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ତୁମେ ଶରଣ ନେଇଛ। ପକ୍ଷୀର ରାଜା ଗରୁଡ, ନାରାୟଣଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, କଶ୍ୟପ ବଂଶଜ, ଅମୃତ ଆଣିଥିବା, ସର୍ପର ମହାନ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଯାନ— ଅପାର, ଅଜୟ, ଦେବତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଶ କରିଥିବା, ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦ୍ରୁତଗତି, ବଡ଼ ଶରୀର ଓ ଅମୃତ ଖାଇଥିବା— ଗରୁଡ, ବାୟୁର ଦ୍ରୁତତା ଦ୍ୱାରା, ତୁମରେ ବସିଛି; ବିଷ୍ଣୁ, ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ତୁମକୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ରଖିଛନ୍ତି। ସଦା ମୋର ବିଜୟ ପାଇଁ, ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ରହ; ଘୋଡ଼ା, କବଚ, ଅସ୍ତ୍ର, ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ରକ୍ଷା କର; ଶତ୍ରୁମାନେ ଦହିଦେ। କୁମୁଦ, ଏରାବତ, ପଦ୍ମ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ ଓ ବାମନ—ଏହାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ପୁଅଙ୍କ ପୁଅ, ଅଷ୍ଟ ଶକ୍ତିରେ ସମର୍ଥିତ: ଭଦ୍ର, ମଣ୍ଡ, ମୃଗ, ଗଜ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ଏହି ମହାହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି; ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ମାରୁତ ଦଳ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ସର୍ପର ମହାନ୍ତ, ତୁମର ମାଲିକକୁ ରକ୍ଷା କର, ଏବଂ ସମ୍ମତି ରଖ; ଇନ୍ଦ୍ର, ବଜ୍ରଧାରୀ, ଏରାବତରେ ଆସିଛନ୍ତି। ପଛେ ପଛେ ଚାଲି, ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ରାଜା ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କର, ସଦା ଆରୋଗ୍ୟରେ ଅଗ୍ରସର ହେଉ। ଏରାବତ ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଶକ୍ତି ଲାଭ କର; ସୋମାରୁ ସମୃଦ୍ଧି, ବିଷ୍ଣୁରୁ ଶକ୍ତି, ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା, ବାୟୁରୁ ଦ୍ରୁତତା ଲାଭ କର। ପାହାଡ଼ରୁ ଦୃଢତା, ରୁଦ୍ରରୁ ବିଜୟ, ପୁରନ୍ଦରରୁ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କର; ଯୁଦ୍ଧରେ ହାତୀମାନେ ଓ ଦିଗ ଦେବତାମାନେ ତୁମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଅଶ୍ୱିନୀ ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ; ମନୁ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ବାୟୁ, ସୋମା ଓ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ। ନାଗ, କିନ୍ନର, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଭୂତ, ଗ୍ରହମାନେ; ପ୍ରମଥ ଓ ଆଦିତ୍ୟ, ଭୂତେଶ ଓ ମାତୃମାନେ। ଶକ୍ର, କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଓ ବରୁଣ ତୁମର ରକ୍ଷାକାରୀ; ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦହିଦେ, ଏବଂ ରାଜା ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତୁ।