ପୁରାତନ କାଳରେ ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ନିବେଦନ କରାଯାଉଥିଲା। ଶେଷ ହୋଇଗଲାପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେଇ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷିକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ତାହାପରେ ସେ ଦାନବମାନୋଂକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିଜୟ ଆଣିଥାଏ ବୋଲି ଏହା ବିବର୍ଣ୍ନନ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ, “ମୁଁ ଏବେ ଏହି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବାଥ୍ୟା କଥା କହିବି, ଯାହା ବିନାୟକ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଉପକାରୀ। ବିନାୟକ କାର୍ଯ୍ୟସିଦ୍ଧି ଏବଂ ବିଘ୍ନ ଦୂରକରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ। କେଶବ ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣପତି ହିସାବରେ ବିନାୟକ ସ୍୵ପ୍ନରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ଅତ୍ୟଧିକ ପାଣି ଓ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡା ଦେଖନ୍ତି। ବିନାୟକଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଲୋକେ ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିନ ହୋଇଯାନ୍ତି, ଏବଂ ଚାଲିବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟେମାନେ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବନ୍ତି। ଏହି ଅସୁବିଧାରେ ଲୋକମାନେ ନିରାଶ ହୋଇଯାନ୍ତି, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଫଳିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ଅବିବାହିତ କନ୍ୟାଙ୍କର ବିବାହ ହୁଏ ନାହିଁ, ଏବଂ ରୂପବତୀ ନାରୀ ପିଲା ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ପ୍ରଭାବରେ କେହି ଗୁରୁ ବା ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ହେବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ, ଶିଷ୍ୟ ସିଖିବାରେ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ। ଧନୀ ଲୋକମାନେ ଲାଭ ପାଉନ୍ତି ନାହିଁ, ଚାଷୀଙ୍କର କୃଷି କାମ ହୁଏ ନାହିଁ। ରାଜା ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ପାଇ ପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଶୁଭ ସମୟରେ, ହସ୍ତ, ପୁଷ୍ୟ, ଅଶ୍ୱୟୁକ୍, ସୌମ୍ୟ ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବ ମାସରେ, ଏକ ଶୁଭ ଆସନରେ ବିଶେଷ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗାଏଁ ଘିଅ ଓ ସୋରିଷ ପେଷା ଲଗାଯିବା ଚାହିଁ, ସମସ୍ତ ଉଷଧି ଓ ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଅନୁଲେପନ କରି ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ମାଜିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଚାରିଟି ପାତ୍ରରେ ରଖାଯିବା ଦରକାର, ଏହି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ବାଉଳି, ସଂଗମ ଓ ପୋଖରୀଠାରୁ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦିଆଯିବା ଦରକାର। ଏହି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ କାଠ, ରୋଜନା, ସୁଗନ୍ଧି ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଗୁଗୁଳ ଦିଆଯିବ। ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ଵାରା ଋଷିମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଶତଧାରା, ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରାଯିବ। ଏହି ସ୍ନାନ ଦ୍ୱାରା ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହେଉ, ବରୁଣ ରାଜା ସଉଭାଗ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଓ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚୁଲି, ମାଂଗ, ମୁଣ୍ଡ, ଲଳାଟ, କାନ, ଓ ଚକ୍ଷୁରେ ଯେଉଁ ଅଶୁଭ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ଜଳ ସଦା ଦୂର କରୁ। ଏହାପରେ ଗୁରୁ ବାମହସ୍ତରେ ଦର୍ଭା ନେଇ, ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଚମଚରେ ସୋରିଷ ତେଲ ନେଇ, ତାହା କୁଶ ଧରି ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଢାଳିବେ। ମିତ, ସମ୍ମିତ, ଶାଳକ, କଣ୍ଟକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ, ଏବଂ ରାଜକୁମାରଙ୍କ ସହିତ, ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିବେଦନ କରିବେ। ନାମ, ଅର୍ପଣ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ, ଚଉରାହାରେ କୁଶ ଛାଡ଼ି ମୁଁହା ଝାଲାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ନିବେଦନ କରିବେ। ରାନ୍ଧା ଓ କଚା ଚାଉଳ, ପେଯ, ମାଛ, ମାଟି, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମଦ ଦିଅନ୍ତୁ। ମୁଳା, ବଡ଼ି, ମିଠା ପିଠା, ଚିନି ମିଠା, ଦଧି-ଭାତ, ଖୀର, ଚାପା, ଲଡୁ ଏବଂ ଗୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହାପରେ ବିନାୟକଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ପୂଜା କରିବେ, ପରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କୁ ଦୂର୍ବା, ସୋରିଷ ଓ ଫୁଲ ସହିତ ଦୋହାତି ଅର୍ଘ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ପୂଜାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ: "ମୋତେ ରୂପ ଦିଅ, କୀର୍ତି ଦିଅ, ସଉଭାଗ୍ୟ ଦିଅ, ପୁତ୍ର ଦିଅ, ଧନ ଦିଅ, ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କର।" ଏହାପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋଂକୁ ଭୋଜନ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବେ। ବିନାୟକ ଓ ଗ୍ରହମାନୋଂକୁ ପୂଜା କଲେ ସଫଳତା ଓ ଫଳ ମିଳେ। ପୁଷ୍କର ଏହିପରି କହିଲେ: “ମୁଁ ଏବେ ମାହେଶ୍ୱର ସ୍ନାନ ବିବର୍ଣ୍ନନ କରିବି, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ବିଜୟ ବୃଦ୍ଧି କରେ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବେ ଉଶନାସ୍ ବଳି ଦାନବରାଜାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହେବାପୂର୍ବରୁ ଏକ ଆସନରେ ବସି ପାତ୍ରରେ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏବଂ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା: ‘ଓଁ, ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର, ବଳ, ବିଭୂତିଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବିଜୟ, ବିଜୟ! ଶତ୍ରୁମାନୋଂକୁ ଶାନ୍ତ କର, ବିରୋଧ ଭଙ୍ଗ କର। ଓଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମଥ, ମଥ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ରୂପ, ହଜାର କିରଣବାନ୍, ଯିଏ ପ୍ରଳୟରେ ସମସ୍ତକୁ ଦହନ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ଏହି ପୂଜାକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଶୁଦ୍ଧ ଥିବା ସେ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ତ୍ରିପୁର ଦଳନ କର୍ତ୍ତା, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ସାର, ଶିବ ଆପଣଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଲେଖ, ଲେଖ, ମୁଦ୍ରା କର! ସ୍ୱାହା।’” ପଞ୍ଚାମୃତ ସ୍ନାନ କରି ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଆଉ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବିଜୟଦାୟକ ସ୍ନାନ ବିବର୍ଣ୍ନନ କରିବି। ଘିଅରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଆୟୁ ଭଳି ହୁଏ, ଗୋମୟରେ ସମୃଦ୍ଧି, ଗୋମୂତ୍ରରେ ପାପ ନାଶ। ଦୁଧରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶକ୍ତି ଓ ବୁଦ୍ଧି, ଦହିରେ ଧନ, କୁଶ ଜଳରେ ପାପ ନାଶ, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଲାଭ ମିଳେ। ଶତମୂଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଲାଭ, ଗୋରଂଗ ଜଳରେ ଶତ୍ରୁ ଜୟ, ପଳାଶ, ବିଲ୍ବ, ପଦ୍ମ, କୁଶ ଜଳରେ ସମସ୍ତ ଭଲ ଲାଭ। ଵଚା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହଳଦି, ମୁସ୍ତା ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଅତି ରକ୍ଷା, ଆୟୁ, କୀର୍ତ୍ତି, ଧର୍ମ, ବୁଦ୍ଧି ବଢ଼େ। ସୁନା ଜଳରେ ଶୁଭ, ରୂପା ଓ ତାମ୍ବା ଜଳରେ ତଥା, ମଣି ଜଳରେ ବିଜୟ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ଜଳରେ ଭାଗ୍ୟ। ଫଳ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କଲେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଧାତ୍ରୀ ଫଳରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ, ତିଳ ଓ ସୋରିଷ ଜଳରେ ଧନ ଓ ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ ସହିତ ଭାଗ୍ୟ। ପଦ୍ମ, ଶାଳୁକ, କଦମ୍ବ ଫୁଲ ଜଳରେ ଧନ, ବଳା ଜଳରେ ବଳ, ବିଷ୍ଣୁ ପଦ ଜଳରେ ସ୍ନାନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏକାକୀ ଲୋକ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟେ ସଠିକ ରୀତିରେ କରିବେ, ହାତରେ ରତ୍ନ ବାନ୍ଧି ‘ଅକ୍ରଣ୍ଡୟତି’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। କୁଷ୍ଠ, ପାଠା, ଵଚା, ଶୁଖିଲା ଶୁଣ୍ଠି ଓ ଶଂଖ ଧାତୁର ରତ୍ନ ସମସ୍ତ ଇଛାର ନାୟକ; ଶ୍ରୀହରି ସମସ୍ତଙ୍କ ନାୟକ। ତାଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଘିଅ ଓ ଦୁଧରେ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ପୂଜା କଲେ ପିତ୍ତ ରୋଗ ଦୂର ହୁଏ।