ଏଭଳି ପ୍ରକାରେ, ଗୃହସ୍ଥ ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦର୍ଭା ତଣ୍ଡ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ ଓ ନୈୃତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପିତୃଗଣଙ୍କୁ ନିବେଦିତ ଉପଚାର କରିଥାଏ। ଏହା ପରେ, ସେ କଉଆ ପିଣ୍ଡ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, କଉଆ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରେ। ସେହିପରି, କୁକୁର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ପିଣ୍ଡ ଦେଇଥାଏ। ବିବସ୍ୱତଙ୍କ ବଂଶରେ ଦୁଇଟି କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—ଏକ ଅନ୍ଧକାର ଏବଂ ଏକ ଚିହ୍ନିତ। ସେମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେଇ, ସେମାନେ ମୋ ପଥରେ ସଦା ସୁରକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି କାମନା କରେ। ତା’ପରେ, ତିନି ଲୋକର ମାତା ଗାଈମାନେ ଏହି ଭୋଗ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ସେ ନିବେଦନ କରେ। ଗାଈମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଭାବରେ ଭୋଗ ଦେଇ ସେ ଭିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ। ଅତିଥି ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଗୃହସ୍ଥ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ। ଏହିପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ—ମୁଁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରୁଥିବା ଓ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥିବା ସ୍ନାନ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ। ପ୍ରଜ୍ଞାନୁବାନ ଲୋକେ ନଦୀ ତୀରେ ଗ୍ରହମାନେ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦିରରେ, ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ, କିମ୍ବା ବିନାୟକ ବା ଗ୍ରହଦୋଷ ଦ୍ୱାରା ଅତିକ୍ରାନ୍ତ, ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ସ୍ନାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଛାତ୍ର ପାଇଁ ଘରର ପୋଖରୀରେ, ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ତୀର୍ଥସ୍ଥାନରେ ସ୍ନାନ ଉପଯୁକ୍ତ। ଯାହାଙ୍କ ଗର୍ଭ ପରିଶୁଧ୍ଧି ଆବଶ୍ୟକ, ସେମାନେ ପଦ୍ମପୋଖରୀରେ; ଯାହାଙ୍କ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି, ସେମାନେ ଅଶୋକ ଗଛ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ଫୁଲ ଥିବା ସ୍ଥାନରେ, ପୁଅ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ସାଗରରେ, ଓ ଗୃହସ୍ଥ ଶ୍ରୀ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ବିଷ୍ଣୁ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ନାନ କରିବେ। ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଶାଖ ମାସରେ ରେବତୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ତିଥିରେ ସ୍ନାନ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ସ୍ନାନ ଆଗରୁ ସାତ ଦିନ ପରିଶୁଧ୍ଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ନିୟମ। ପୁନର୍ନବା, ରୋଚନା, ଶତାଙ୍ଗ, ଗୁରୁଣୀ ଛାଲ, ମଧୁକ, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହଳଦୀ, ଟାଗରା, ନାଗକେଶର—ଏହି ଔଷଧୀ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ତଥା ଅମ୍ବର, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ମାଂସୀ, ଯାସକ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ସରିଷା, କୁଷ୍ଠ, ଅମ୍ବଳା, ବ୍ରାହ୍ମୀ ଓ କୁମ୍କୁମ। ଗୋମାତାଙ୍କ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଚାଉଳ ଗୁଣ୍ଡି ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଦିଗ ଓ ଉପଦିଗରେ ସ୍ନାନ ଚକ୍ର ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ହୋମ କରିବା ନିୟମ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ୧୦୮ ଟି ଅର୍ଣ୍ଣ, ତିଳ, ଓ ଘୃତ ଦେବା ଉଚିତ; ଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, କଳଶ ଓ ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧିକାରୀ ଶସ୍ୟ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଅମୋଘ, ଚିତ୍ରବାନୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ, ସୁଦର୍ଶନ ଏବଂ ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତ ମାନେ ସହିତ କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ବସୁ, ଋଷି ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏହି କଳଶରେ ବିରାଜ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ। ଏହି କଳଶରେ ଜୟନ୍ତୀ, ବିଜୟା, ଜୟା, ଶତାବରୀ, ଶତପୁଷ୍ପା, ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା ଓ ଅପରାଜିତା ଔଷଧୀ ରଖିବା ଉଚିତ। ଉଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚନ୍ଦନ, ଉଶୀର, କୁମ୍କୁମ, କଷ୍ମୀର, କପୂର, ବାଳକ, ପତ୍ର, ଛାଲ ଏବଂ ଜାତିଫଳ, ଲବଙ୍ଗ, ମାଟି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏକ ଶୁଭାସନ ଉପରେ ରଖି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରାଇବେ। ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ମନ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖିତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଲଗା ଉପଚାର ଦେଇ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଗୁରୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ ଓ ସେ ଦାନବମାନେକୁ ବଧ କରିଥିଲେ। ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କ ଅଭିଷେକ ବିବରଣ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରେ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ। ଏହାପରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ମୁଁ ବିନାୟକ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସାର୍ବଭୌମ ସ୍ନାନ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ବିନାୟକ କୃତ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଓ ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ। କେଶବ ଓ ପିତାମହ ତାଙ୍କୁ ଗଣପତି ରୂପେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖାଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକ ପାଣି ଓ ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା ଦେଖାଯାଏ। ବିନାୟକ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ଲୋକ ମାଂସଭୋଜୀ ପିଶାଚମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧରାଯାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଯାଏ, ସେ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଥାଏ। ମନ ଭାଙ୍ଗିଯାଏ, କୌଣସି କାମ ସଫଳ ହୁଏ ନାହିଁ; କୁମାରୀଙ୍କୁ ବର ମିଳେନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀ ନାରୀ ସନ୍ତାନ ପାଉନ୍ତିନାହିଁ। ଶିକ୍ଷକ ବା ବେଦବିଦ୍ ହେବା ଯୋଗ୍ୟତା ମିଳେନାହିଁ, ଛାତ୍ର ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିପାରିନାହିଁ; ଧନୀ ଲୋକ ଲାଭ ପାଉନ୍ତିନାହିଁ, କୃଷକ ଚାଷରେ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ରାଜା ତାଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିପାରିନାହିଁ। ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ହସ୍ତ, ପୁଷ୍ୟ, ଅଶ୍ୱୟୁକ୍, ସୌମ୍ୟ ଯୋଗ ଓ ବୈଷ୍ଣବ ମାସରେ ଶୁଭାସନ ଉପରେ ସ୍ନାନ ବିଧି କରିବା ଉଚିତ। ଗୋଘୃତ ଓ ସରିଷା ତେଲର ଲେପ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ଔଷଧୀ ଓ ଗନ୍ଧ ଲଗାଇ, ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଚିତାଇବା ନିୟମ। ସ୍ନାନ ପରେ, ଚାରିଟି କଳଶରେ ସମସ୍ତ ଔଷଧୀ ରଖିବା ଉଚିତ—ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ପିଲାମାଟି, ସଙ୍ଗମ ଓ ପୋଖରୀରୁ ଆଣିଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା। ଏହି କଳଶରେ ମାଟି, ରୋଜନା, ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଗୁଗୁଳ ରଖି, ଋଷିମାନେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ହଜାର ଚକ୍ଷୁ, ଶତଧାରା ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରାଯାଏ। ଏହିପରି ସ୍ନାନ କରି, ବରୁଣ ରାଜା, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି ଭାଗ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାଗାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର, ବାୟୁ ଓ ସପ୍ତ ଋଷି ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ। ଚୁଲି, ମାଥା ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ବିପତ୍ତି ଯାହା ଅଛି, ଜଳ ତାହା ଦୂର କରୁନ୍ତୁ। ବାମ ହାତରେ ଦର୍ଭା ଧରି, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଉଦୁମ୍ବର କାଠର ଚମଚରେ ସରିଷା ତେଲ ନେଇ, ତା’କୁ କୁଶ ଧରିଥିବା ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଢାଲିଦିଅନ୍ତି। ମିତ, ସମ୍ମିତ, ଶାଳକ, କଣ୍ଟକ, କୁଷ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ରାଜପୁତ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ସ୍ୱାହା ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ନାମ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ନମସ୍କାର କରି, ରାସ୍ତା ଚଉରାହାରେ କୁଶ ଛାଡ଼ି, ଶୂରପା ଉପରେ ଉପଚାର ଦେବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ପକା ଓ କাঁচା ଚାଉଳ, ଖିର, ମାଛ, ମାଟି, ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଓ ତିନି ପ୍ରକାର ମଦ ଦେବା ନିୟମ।