ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ମହାନ୍ ତଥା ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଭୁ; ପାଣିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ରାଜା; ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଵୈଶ୍ରବଣ ସ୍ୱାମୀ; ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅଧିପତି। ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାୱକ ରାଜା; ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ; ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ; ଏବଂ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ସ୍ୱାମୀ। ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ରାଜା; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହର ସ୍ୱାମୀ; ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବତ ଏବଂ ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସାଗର ସ୍ୱାମୀ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ; ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା; ଓ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏୟାରାବତ ପ୍ରଧାନ; ବୃଷଭ ଓ ଗାୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ; ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଓ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ସ୍ୱାମୀ। ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ; ସୁଧନ୍ୱା ପୁରାତନ ରକ୍ଷକ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶଂଖପଦ ରକ୍ଷକ; ଜଳରେ କେତୁମାନ ସ୍ୱାମୀ। ଏହି ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିସ୍ତାରିତ। ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି; ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର, ଯାହାକୁ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲାଯାଏ। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମନସ୍ ସୃଷ୍ଟି, ଯାହାକୁ ଐନ୍ଦ୍ରିୟକ ସୃଷ୍ଟି କୁହାଯାଏ; ଏହି ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକୃତିଜ, ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରାଧାନିକ, ଏବଂ ଅଚଳମାନେ ପ୍ରାଧାନିକ; ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ନାମକ ସୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରସ୍ପର। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତସ୍, ଯାହା ଦେବମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି; ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ଅଧୋସ୍ରୋତସ୍, ଯାହା ମାନବ ସୃଷ୍ଟି। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ଅନୁଗ୍ରହ ରୂପୀ, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ; ଏହି ପାଞ୍ଚଟି କ୍ରମ ନିମିତ୍ତିକ ସୃଷ୍ଟି, ତିନିଟି ପ୍ରାକୃତିକ। ପ୍ରାକୃତିକ, ଵିକୃତିକ ଓ କୌମାରିକ ଏହି ନବମ; ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନବଟି ସୃଷ୍ଟି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ମୂଳ କାରଣ। ଏହା ପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ହେଉଛି—ଖ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ, ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅମାନେ, ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିବାହ କରିଥିଲେ; ଏହି ଶାଶ୍ୱତ ଓ ନୈମିତ୍ତିକ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଲୋକେ ତିନି ପ୍ରକାରରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି। ପ୍ରାକୃତିକ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତିଦିନ ମଧ୍ୟଭାଗୀୟ ପ୍ରଳୟ ପରେ ହୁଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ହୁଏ, ଏହାକୁ ଶାଶ୍ୱତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଖ୍ୟାତି ଓ ଭୃଗୁଙ୍କଠାରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମ ନେଲେ; ଏବଂ ଶ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଭାର୍ୟା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀମତି ଅର୍ଥରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ଧାତା ଓ ବିଧାତା ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କର ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁକ ନାମକ ଦୁଇ ପୁଅ ହେଲେ; ମୃକଣ୍ଡୁଠାରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ପରେ ବେଦଶିରା ଜନ୍ମିଲେ। ମରୀଚିଙ୍କ ପୁଅ ହିସାବରେ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସ ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ମୃତିଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅମାନେ ସିନୀବାଳୀ ଓ କୁହୂ। ଅତ୍ରିଠାରୁ ରାକା ଓ ଅନୁମତି; ଅନସୂୟାଠାରୁ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଯୋଗୀ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ଭାର୍ୟା ଦତ୍ତୋଳିଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ପୁଲହ ଓ କ୍ଷମାଠାରୁ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ କର୍ମପାଦିକା ଜନ୍ମିଲେ। ସନ୍ନତି ଓ କ୍ରତୁଠାରୁ ବଳଶାଳୀ ବାଳିଖିଲ୍ୟମାନେ, ଅଂଗୁଳିର ଯୋଗ ଭଳି ଦେହ ଓ ସଠି ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ଜନ୍ମିଲେ। ଉର୍ଜ୍ଜା ଓ ବସିଷ୍ଠଠାରୁ ରାଜା ଗାତ୍ରୋର୍ଧ୍ୱବାହୁକ, ସବନ, ଆଳଘୁ, ଶୁକ୍ର, ସୁତପା ଓ ସାତଜଣ ଋଷି ଜନ୍ମିଲେ। ପାୱକ, ପବମାନ, ଶୁଚି ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ୱାହାଠାରୁ ଅଗ୍ନିଜ; ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ, ଅନଗ୍ନି, ସାଗ୍ନି ପିତୃମାନେ ଜନ୍ମିଲେ। ପିତୃମାନେ ଓ ସ୍ୱଧାଠାରୁ, ଏବଂ ବୈଧାରର କନ୍ୟା ମେନାଠାରୁ ଜନ୍ମିଲେ; ଅଧର୍ମଙ୍କ ଭାର୍ୟା ହିଂସାଠାରୁ ତଥା ଓ ଅନୃତ ଜନ୍ମିଲେ। ଏହି ଦୁଇଠାରୁ ଝିଅ ନିକୃତି, ଭୟ ଓ ନରକ ଜନ୍ମିଲେ; ଏହିମାନେ ମାୟା ଓ ବେଦନା ଦମ୍ପତି ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ। ମାୟାଠାରୁ ମୃତ୍ୟୁ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ଗ୍ରାହକ; ବେଦନାଠାରୁ ରୌରବରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ଦୁଃଖ ନାମକ ପୁଅ। ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଶୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ରୋଦନ ଦ୍ୱାରା ନାମ ହେଲା। ଭବ, ଶର୍ବ, ଈଶାନ, ପଶୁପତି, ଭୀମ, ଉଗ୍ର, ମହାଦେବ—ଏମାନେ ପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ବୋଧିତ ହେଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଭାର୍ୟା ସତୀ ଦେହ ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେ ହିମବତଙ୍କ ଝିଅ ଭାବରେ ପୁନଃ ଜନ୍ମି, ଏବଂ ପୁଣି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଭାର୍ୟା ହେଲେ। ନାରଦ ଆଦି ଋଷିମାନେ ପୂଜାର ବିଧି ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ସ୍ନାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୂର୍ବକ୍ରିୟା ସହିତ; ଏହି ବିଧିମାନେ ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଏହିପରି ନାରଦ କହିଲେ: ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଧାରଣ ପୂଜା ବିବରଣା କରିବି, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ; ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପରିକର ସହିତ ‘ନମସ୍’ କହି ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଧାତୃ, ବିଧାତୃ, ଗଙ୍ଗା, ଯମୁନା, ଧନରାଶି, ଦ୍ୱାର ଦେବୀ, ନୂତନ ସ୍ଥଳ, ଶକ୍ତି, କୂର୍ମ, ଅନନ୍ତକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଏଶ୍ୱର୍ୟ, ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡ, ପତ୍ର, ତନ୍ତୁ, ମଧ୍ୟଭାଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଋଗ୍ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦ, କୃତ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗ, ସତ୍ତ୍ୱ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ, ବିମଳୋତ୍କର୍ଷିଣୀ, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା, ଯୋଗ—ଏମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ପ୍ରାହ୍ୱୀ, ସତ୍ୟ, ଈଶାନ, ଅନୁଗ୍ରହ, ସନମୂର୍ତ୍ତି; ଦୁର୍ଗା, ଗିରା, ଅଙ୍ଗଣ, କ୍ଷେତ୍ର, ବାସୁଦେବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ। ହୃଦୟ, ମୁଣ୍ଡ, ତ୍ରିଶୂଳ, କବଚ, ଚକ୍ଷୁ, ଅସ୍ତ୍ର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୌସ୍ତୁଭ—ଏମାନେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଵନମାଳା, ଶ୍ରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ଗରୁଡ, ଗୁରୁ; ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ରାକ୍ଷସ, ଜଳ, ବାୟୁ, ଧନାଧ୍ୟକ୍ଷକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।