ଭାରଗବଙ୍କୁ ଅଗ୍ନି ଏହିପରି କହିଲେ—“ନିରୁନ୍ଧୀ, ଧୂମ୍ରିଣୀକା, ଅଶ୍ୱପନ୍ତୀ ଏବଂ ମେଘପତ୍ନୀ—ଏହି ଚାରି ଦେବୀଙ୍କର ନାମ ମନେ ରଖ। ପରେ, ଆଗ୍ନେୟୀ ଦେବୀ ଆଦି ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଶସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ନନ୍ଦିନୀ, ସୁଭାଗ୍ୟା ଏବଂ ସୁମଙ୍ଗଳ୍ୟାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର। ପରେ, ଭଦ୍ରକାଳୀ, ଯୂପ, ଶ୍ରୀ, ହିରଣ୍ୟକେଶୀ ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ଗଛମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଦୁଇଟି ଦ୍ୱାରରେ ଧର୍ମ ଏବଂ ଅଧର୍ମକୁ, ଘର ମଧ୍ୟରେ ଧ୍ରୁବକୁ, ଘର ବାହାରେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଏବଂ ଜଳ ନିକଟରେ ବରୁଣକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ବାହାରେ ଭୂତମାନଙ୍କୁ, ଶରଣସ୍ଥଳରେ ଧନଦାକୁ, ପୂର୍ବଦିଗରେ ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଗଣଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଯମ ଏବଂ ଯମଗଣଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ବରୁଣ ଏବଂ ବରୁଣଗଣଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ସୋମ ଏବଂ ସୋମଗଣଙ୍କୁ, ଏବଂ ଘର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମାଗଣଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଆକାଶ ଏବଂ ଉପରେ, ଭୂମିରେ ସ୍ଥଣ୍ଡିଳକୁ, ଦିନରେ ଦିନବାସୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ, ରାତିରେ ରାତିବାସୀ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଏବଂ ପ୍ରଭାତରେ ବାହାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ ସେଉଁଠି ପ୍ରଭାତରେ କରିବା ଉଚିତ, ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ ପିତାକୁ, ପରେ ପିତାମହକୁ, ତା’ପରେ ପ୍ରପିତାମହକୁ, ମା’ର ପିତାକୁ ଏବଂ ମା’ର ମା’କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅର୍ପଣ ଦକ୍ଷିଣ ତୀରରେ ଦର୍ବା ଉପରେ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ଯମ କିମ୍ବା ନୈରୃତି କୁଳର। କାଉଁ ଏହି ପିଣ୍ଡ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ; କାଉଁ ପିଣ୍ଡ ମନ୍ତ୍ରରେ କୁକୁରମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପିଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ବିବସ୍ବତ କୁଳରେ ଦୁଇଟି କୁକୁର ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି—ଏକ କଳା, ଏକ ଚିତି; ସେମାନଙ୍କୁ ମୁଁ ପିଣ୍ଡ ଅର୍ପଣ କରିବି—ସେମାନେ ସଦା ମୋ ପଥରେ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ। ଗାଁମାନେ, ତିନି ଲୋକର ମା’ମାନେ, ଏହି ଭୋଜନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଗାଁମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ ପାଇଁ ଭୋଜନ ଦେଇ ପରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; ଅତିଥି ଏବଂ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଘରସ୍ଥ ନିଜେ ଭୋଜନ କରିପାରିବେ। ଏପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ ପରେ, ଅଗ୍ନି କହିଲେ—“ମୁଁ ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିଥିବା ଶାନ୍ତିଦାୟକ ସ୍ନାନ ବିଧି ବଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ। ଜଣେ ବୁଦ୍ଧିମାନ ନଦୀକୂଳରେ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ମନ୍ଦିରରେ, ଜ୍ୱର କିମ୍ବା ରୋଗରେ ପୀଡିତ, ବିନାୟକ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଦୋଷରେ ପୀଡିତ, ଛାତ୍ର ପାଇଁ ଘରର ପୋଖରିରେ, ଜୟ ଚାହିଁଥିବା ପାଇଁ ତୀରଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହାର ଗର୍ଭ ଶୁଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ତା’କୁ ପଦ୍ମପୋଖରିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ; ଅଶୋକ ଗଛ ନିକଟରେ, ଯାହାର ଶିଶୁ ମୃତ, ସେ ଅସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ଚାହିଁଥିବା ଫୁଲରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ପୁତ୍ର ଚାହିଁଥିବା ସମୁଦ୍ରରେ; ଘରର ଶୁଭ ଚାହିଁଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାନ ବୈଶାଖ ମାସରେ ରେବତୀ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ୟ ତିଥିରେ; ଯାହା ଚାହିଁଥିବା ପାଇଁ ସାତ ଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଶୁଧି ଆବଶ୍ୟକ। ପୁନର୍ନବା, ରୋଚନା, ଶତାଙ୍ଗା, ଗୁରୁଣୀ କଠ, ମଧୁକା, ଦୁଇ ପ୍ରକାର ହଳଦୀ, ଟାଗରା, ନାଗକେଶର—ଏହି ଉପଦାନ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉଚିତ। ଆମ୍ବର, ମଞ୍ଜିଷ୍ଠା, ମାଂସି, ଯାସକ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ସୋରିସ, କୁଷ୍ଠ, ଅମ୍ବଳା, ବ୍ରାହ୍ମୀ, କେସର ମଧ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଗାଁର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ ଚାଉଳ ମିଶାଇ ଶରୀରରେ ଅନୁଲେପନ କରି, ପରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନାନ ସ୍ଥଳର ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦିଗ ଏବଂ ଉପଦିଗରେ ବୃତ୍ତ କରି, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଶିବ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ଘ୍ୟ ଏବଂ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକଶ ଆଠ ଟା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଠ, ତିଳ ଏବଂ ଘୀ ଦେବା ଉଚିତ; ଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ, କଳଶ ଏବଂ ଶୁଭ ବୃଦ୍ଧି କରୁଥିବା ପାତ୍ର ଦେବା ଉଚିତ। ଅମୋଘ, ଚିତ୍ରବାନୁ, ପର୍ଜନ୍ୟ, ସୁଦର୍ଶନ—ଏହି କଳଶ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଅଶ୍ୱିନୀ, ରୁଦ୍ର, ମାରୁତମାନଙ୍କ ସହିତ। ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଦାନବ, ଵସୁ, ଋଷିମାନେ ଏହି କଳଶରେ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ, ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ। କଳଶରେ ଜୟନ୍ତୀ, ବିଜୟା, ଜୟା, ଶତାବରୀ, ଶତପୁଷ୍ପା, ବିଷ୍ଣୁକ୍ରାନ୍ତା, ଅପରାଜିତା ଉପଦାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦୀପ୍ତିମାନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚନ୍ଦନ, ଉସୀରା, କେସର, କସ୍ତୁରୀ, କମ୍ପ୍ୟା, ବାଳକା, ପତ୍ର, କଠ; ଜାତିଫଳ, ଲବଙ୍ଗ, ମାଟି, ଗାଁର ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ; ଶୁଭାସନ ଉପରେ ଏହିପରି ତୟାରି କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ଜନକୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ଉଚିତ। ରାଜ୍ୟାଭିଷେକ ମନ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଅର୍ପଣ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ପରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣା ଦେବା ଉଚିତ। ପୁରାତନ କାଳରେ ଗୁରୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ନାନ ବିବରଣା ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରେ ଜୟ ଦେଇଥିଲା। ଏହିପରି ବିଧିରେ, ପୁଷ୍କର କହିଲେ—“ମୁଁ ଭାଗ୍ୟବିନାୟକରେ ପୀଡିତମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ନାନ ବିଧି ବଖ୍ୟା କରିବି। ବିନାୟକ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ଏବଂ ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ। ଦେବମାନେ କେଶବ ଏବଂ ପିତାମହଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗଣନାୟକ ଭାବରେ ବିନାୟକ ନିଯୁକ୍ତ; ସେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ପ୍ରକଟ ହୋଇ, ଅତିକ୍ରମରେ ଜଳ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ଦେଖାଇବା କାରଣ ହୁଅନ୍ତି। ବିନାୟକରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, ମାନ୍ସଭକ୍ତା ଭୂତମାନେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି; ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ପଛେ ପଛେ ଚାଲୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିବା ହୁଏ। ମନ ଅସ୍ଥିର ହେଇ, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଲେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ବାଲିକାକୁ ବିବାହ ମିଳେନାହିଁ, ସୁନ୍ଦରୀକୁ ସନ୍ତାନ ମିଳେନାହିଁ। ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ବେଦପାଠୀ ହେବା ମିଳେନାହିଁ; ଛାତ୍ର ଶିକ୍ଷା ମିଳେନାହିଁ; ଧନୀ ଲୋକ ଲାଭ ମିଳେନାହିଁ; କୃଷକ ଚାଷରେ ସଫଳ ହୁଏନାହିଁ। ରାଜା ରାଜ୍ୟ ମିଳେନାହିଁ; ଏପରି ଲୋକ ପାଇଁ ଶୁଭାସନ ଉପରେ, ହସ୍ତ, ପୁଷ୍ୟ, ଅଶ୍ୱୟୁକ୍, ସୌମ୍ୟ ଯୋଗରେ, ବୈଷ୍ଣବ ମାସରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଗାଁ ଘୀ ଏବଂ ସୋରିସର ଲେପ କରି, ସମସ୍ତ ଉପଦାନ ଏବଂ ଗନ୍ଧର ଅନୁଲେପନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ମଧ୍ୟ ଲେପ କରିବା ଉଚିତ।