ଏକ ଦିନ, ପୁଷ୍କର ମହାର୍ଷି ଭୃଗୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଋଷିଙ୍କୁ ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଲେ—"ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ଚାହିଦା ଫଳ ସମସ୍ତ ମିଳିଥାଏ; ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ପାଠ କଲେ ବଡ଼ ଛୋଟ ଯେକୌଣସି ପାପ ଶେଷ ହୁଏ। ତପସ୍ୟାରେ ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇ, ପାଠ, ହୋମ, ଓ ସ୍ନାନ କରି ମନୁଷ୍ୟ ନିଜ ଜୀବନର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲାଭ କରେ। ଅଠାର ଟି ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ତିନିଟି ଅତିଶୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଯାଏ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତିଗୁଡିକ ହେଉଛନ୍ତି—ଅମୃତା ଓ ଅଭ୍ୟା ଶାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଭଲ ଓ ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରନ୍ତି। ଅମୃତା ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ, ଅଭ୍ୟା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ। ସୌମ୍ୟା ଶାନ୍ତି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ ଓ ଚାହିଦା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଅଭୟା ମଣି ଭଲ ଫଳ ପାଇଁ ଭାରୁଣଙ୍କୁ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଶତକଣ୍ଡ ମଣି ଅମୃତା ପାଇଁ ଏବଂ ଶଂଖଜ ମଣି ସୌମ୍ୟା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଓ ମଣି ଅନୁସାରେ ବାନ୍ଧିଲେ ସିଫଳ ମିଳିଥାଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶୀୟ ଓ ପୃଥିବୀର ବିପଦ ଦୂର ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ବିଷୟରେ କହିବି—ଦିବ୍ୟ, ଆକାଶୀୟ, ପୃଥିବୀୟ। ଗ୍ରହ ତାରା ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଅଶାନ୍ତି, ମେଘ ଖସିବା, ଦିଗ୍ଦାହ, ହାଲୋ ଇତ୍ୟାଦି ଆକାଶୀୟ ଅଶାନ୍ତି ହେଉଛି। ଗନ୍ଧର୍ବ ନଗର ଦେଖାଯିବା, ଅସାମାନ୍ୟ ବର୍ଷା, ଅଜଣା ଘଟଣା, ଚଳନଶୀଳ କିମ୍ବା ଅଚଳ ପୃଥିବୀ ଘଟଣା, ଓ ଭୂମିକମ୍ପ ଆଦି ଦୃଷ୍ଟିଗତ ହୁଏ। ଏପରି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଘଟିଲେ କିଛି ଫଳ ନ ଦେଇଏ, କିନ୍ତୁ ଉପାୟ ନ କଲେ ତିନି ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଭୟର କାରଣ ହୁଏ। କେବଳ ଦେବମୂର୍ତ୍ତି ନୃତ୍ୟ କରିଲେ, କମ୍ପିଲେ, ଜ୍ୱାଳିଲେ, ଚିତ୍କାର କଲେ, କାନ୍ଦିଲେ, ଘମ ଛାଡ଼ିଲେ, ହସିଲେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଅଶାନ୍ତି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପୂଜା ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନି ଜଳି ନଥାଏ କିମ୍ବା ରାଜ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ ଶୁଣାଯାଏ, ସେଠି ଅଗ୍ନି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ। ଋତୁ ବହିର୍ଭୂତ ଗଛ ଫଳ ଦେଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଦୁଧ ରକ୍ତ ଭାବେ ବହିଲେ, ଏହି ପ୍ରକାର ବୃକ୍ଷ ବିପଦ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଶୁଭ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅତିରିକ୍ତ ବର୍ଷା, ଅତି ଶୁଷ୍କତା, କ୍ଷୁଦ୍ରାର୍ତ୍ତି ଏହି ଦୁଇଟି ବିପଦ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଋତୁ ବହିର୍ଭୂତ ତିନି ଦିନ ବର୍ଷା ହେଲେ ଏହା ଭୟଙ୍କର ଚିହ୍ନ। ବର୍ଷା ବିଘ୍ନ ହେଲେ ପର୍ଜନ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ଆସେ; ଯେଉଁମାନେ ଗ୍ରାମ ଛାଡ଼ିଥିଲେ ସେମାନେ ଫେରିଆନ୍ତି, ସମୀପବର୍ତ୍ତୀ ଲୋକ ଆସନ୍ତି। ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ସ୍ରୋତ ମାନେ ରସହୀନ ହେଲେ, ଜଳ ନିର୍ମଳ ନ ଥିଲେ, ଭାରୁଣ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଉପାୟ କରିବା ଉଚିତ। ମହିଳାମାନେ ଅସମୟରେ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବ କଲେ କିମ୍ବା ସମୟରେ ଅସାମାନ୍ୟ ସନ୍ତାନ ହେଲେ, ବିକୃତ ଜନ୍ମ, ଯମଜ ଓ ଏହା ଭଳି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିଗତ ହୁଏ। ଏପରି ଅସାମାନ୍ୟ ପ୍ରସବ ହେଲେ ମହିଳା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ଯଦି ଘୋଡ଼ି, ହାତୀ କିମ୍ବା ଗାଈ ଯମଜ ପ୍ରସବ କରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତି ଜନ୍ମ ହୁଏ, ଏବଂ ସେହି ଶିଶୁ ବିକୃତ ହୋଇଥାଏ, ତେଣୁ ସେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ। ବିକୃତ ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ହେଲେ ବିଦେଶୀ ସେନାର ଆକ୍ରମଣ ଭୟ ଥାଏ। ଏପରି ଅସାମାନ୍ୟ ପ୍ରସବରେ ଅଗ୍ନିହୋମ, ମନ୍ତ୍ରପାଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଆକାଶରେ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ, ଏହା ମହାବିପଦର ଚିହ୍ନ; ଯଦି ଜଙ୍ଗଲରୁ ଜନ୍ତୁପକ୍ଷୀ ଗ୍ରାମକୁ ଆସନ୍ତି, ଗୃହପାଳିତ ପଶୁ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାନ୍ତି, ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଭୂମିକୁ ଆସନ୍ତି, ଭୂଚର ପ୍ରାଣୀ ଜଳକୁ ଯାନ୍ତି, ଶୁଭ ଜନ୍ତୁ ରାଜଦ୍ୱାର ଆସନ୍ତି। ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ମୁର୍ଗୀ ଘରେ ରହିଲେ, ଉଷା ବେଳେ ଶୁଭ ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଇଲେ, ପାରାବତ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମାଂସାହାରୀ ପଶୁ ଛାଦ ଉପରେ ବସିଲେ, ମୌମାଛି ମଧୁ ତିଆରି କଲେ, କାଉଁ ମିଳିତ ହେଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅସାମାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ। ଦ୍ୱାର, ବଗିଚା, ପ୍ରବେଶପଥ, ଦେଉଳ ଓ ଘର ଉପରେ ଏହି ଘଟଣା ଦେଖାଯାଏ। ଅଚାନକ ଭାବେ ମଜବୁତ ଘର ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଲେ ରାଜାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିବାର ଭୟ ଅଛି; ଦିଗ୍ବଳୟ ଧୂଳି କିମ୍ବା ଧୂଆଁ ଦ୍ୱାରା ବିଘ୍ନିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୟ। ଧୂମକେତୁ ଉଦୟ କିମ୍ବା ଅସ୍ତ ହେଲେ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମାନେ ଦୋଷଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ, ଗ୍ରହ ତାରା ମାନେ ଅଶାନ୍ତି ଦେଖାଇଲେ, ସେଠି ମଧ୍ୟ ଭୟ ଅଛି। ଅଗ୍ନି ଜଳି ନଥିଲେ କିମ୍ବା ଘଡ଼ା ଚିରିଗଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଅପଶକୁନ ମୃତ୍ୟୁ, ଭୟ, ଶୂନ୍ୟତା ଓ ବିପଦ ଆଣେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିପଦ ଦୂର କରିବା ଓ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଧି ବିଷୟରେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ—"ତିନିଟି ଆପୋହିଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସ୍ନାନ କରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜଳ ଅର୍ପଣ କର। 'ହିରଣ୍ୟବର୍ଣ୍ଣା' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାଦ୍ୟ ଦିଅ, 'ଶନ୍ନ ଆପୋ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆଚମନ କର, ଏହି ଜଳ ଛିଁଟିବା ପାଇଁ। ରଥ ଓ ଚକ୍ର ଉପରେ ତିନି ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ସୁଗନ୍ଧ ଦିଅ, 'ୟୁୱେତି' କପଡ଼ା ପାଇଁ, 'ପୁଷ୍ପଂ ପୁଷ୍ପବତୀ' ଫୁଲ ପାଇଁ, 'ଧୂପଂ ଧୂପୋସି' ଧୂପ ପାଇଁ। 'ତେଜୋସି' ଘୃତ ପାଇଁ, 'ଶୁକ୍ରଂ' ଦୀପ ପାଇଁ, 'ମଧୁପର୍କଂ' ମଧୁ ମିଶ୍ରଣ ପାଇଁ, 'ଦଧୀତି' ଦହି ପାଇଁ, 'ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ' ଅଷ୍ଟକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଅ। ଭୋଜନ, ସୁଗନ୍ଧିତ ପାନୀୟ, ବିସ୍ତର୍ଣ୍ଣ, ଚାମର, ପଦୁକା, ଛତ୍ର, ଯାନ, ଆସନ ଏହିପରି ଯାହା କିଛି ଦିଅ, ସାବିତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଅର୍ପଣ କର। ଯଦି ମୂର୍ତ୍ତି ନାହିଁ ଥାଏ, ତେବେ ବେଦୀ, ଜୋଡି ହାତ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ା, ନଦୀ ତୀର କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ପରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର, ଛିଁଟା ଓ ବିଦ୍ଧିମତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସହିତ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଦ୍ଧ ମନସ୍କୁ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଭୋଗ୍ୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଂଶ ବାସୁଦେବ, ଦେବ, ପ୍ରଭୁ, ଅକ୍ଷୟଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦରକାର।