ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କହାଯାଉଛି—ଅଗ୍ନି ପୁରାଣର ଅନୁସାରେ, ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କର ଦୁହିଁଜଣୀ କନ୍ୟା, ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ତାଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ମୁନି ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଏହି ଦୁହିଁଜଣୀରୁ ଅନେକ ଲକ୍ଷ ପୁଅ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଂଶରେ ଚାଳିଶି ଲକ୍ଷ ନିବାତକବଚ ଥିଲେ। ତାମ୍ରା ନାମକ ଏକ ମହିଳା ଛଅଟି କନ୍ୟା ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ—କାକୀ, ଶ୍ୱେନୀ, ଭାସ୍ୟା, ଗୃଧ୍ରିକା, ଶ୍ରୁଚି ଓ ସୁଗ୍ରୀବା। ଏହି କନ୍ୟାମାନେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପକ୍ଷୀମାନେ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ତାମ୍ରା ଅନେକ ଘୋଡା, ଉଠ, ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। ବିନତା ଏକ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ସୁରସା ନାମକ ମହିଳା ସର୍ପମାନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ। କଦ୍ରୁ ଏକ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମ ଦେଲେ—ଶେଷ, ବାସୁକି ଓ ତକ୍ଷକ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ। କ୍ରୋଧବଶା ଦ୍ୱାରା ଦନ୍ତାଳି ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମିଲେ; ସୁରଭି ଦ୍ୱାରା ଗାଈ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖୁରଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ଜନ୍ମିଲେ; ଇରା ଦ୍ୱାରା ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଖସା ଦ୍ୱାରା ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମିଲେ, ଏବଂ ଏକ ଅପ୍ସରା ସହ କଶ୍ୟପଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଅରିଷ୍ଟା ଦ୍ୱାରା ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଜନ୍ମିଲେ, ସ୍ଥିର ଓ ଚଳିତ ଦୁଇ ପ୍ରକାର। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ବଂଶ ଅସଂଖ୍ୟ। ଦେବମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ। ଦିତି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ହରାଇବା ପରେ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ଚାହିଁଲେ, ଏବଂ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରି ଏକ ଗର୍ଭ ପାଇଲେ। କିନ୍ତୁ ଦିତି ତାଙ୍କ ପାଦ ଧୋଇ ସୋଇଥିବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସୁଯୋଗ ଦେଖି ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭାଗରୁ ମାରୁତମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ସକ୍ରଙ୍କ ୫୧ ଜଣ ସାଥୀ, ଶକ୍ତିରେ ଦ୍ୱୀପ୍ତିମାନ। ଏହା ସମସ୍ତ ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ରାଜା ପୃଥୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ରାଜ୍ୟଗୁଡିକୁ ଅନୁକ୍ରମେ ଦେଲେ; ହରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଉପରେ ନାୟକ ହେଲେ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ନାୟକ; ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଵରୁଣ ରାଜା; ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶ୍ରବଣ ନାୟକ; ସୂର୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାବକ ରାଜା; ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ ନାୟକ; ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ ନାୟକ; ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାୟକ। ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ରାଜା; ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହରା ନାୟକ; ପାହାଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବତ ନାୟକ; ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ନାୟକ। ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ; ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା; ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ ନାୟକ। ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏରାବତ ମୁଖ୍ୟ; ବଳଦ ଓ ଗାଈମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ; ଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ନାୟକ। ଘୋଡାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ସୁଧନ୍ୱା ପୁରୁଣା ରକ୍ଷକ; ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ଶଂଖପଦ ରକ୍ଷକ; ଜଳମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେତୁମାନ ରକ୍ଷକ। ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର; ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଦ୍ୱାରା, ଯାହା ଜୀବମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମନକୁ ନିମିତ୍ତ କରି, ଏହା ଆଇନ୍ଦ୍ରିୟକ ସୃଷ୍ଟି; ଏହି ପ୍ରକୃତି ଜ୍ଞାନରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ଅଚଳମାନେ ପ୍ରଧାନ; ତିର୍ୟକ୍ସ୍ତ୍ରୋତସ୍ ସୃଷ୍ଟି ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୁଏ। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ଵଗାମୀ, ଦେବମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି; ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ଅଧୋଗାମୀ, ମାନବମାନଙ୍କର। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ଦୟାର, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ; ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ସୃଷ୍ଟି, ତିନିଟି ପ୍ରକୃତି। ପ୍ରକୃତି, ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଓ କୌମାର ସୃଷ୍ଟି ନବମ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନବଟି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ବିଶ୍ଵର ମୂଳ କାରଣ। ଦକ୍ଷଙ୍କର କ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କନ୍ୟାମାନେ, ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିବାହ କଲେ; ଏହି ସନାତନ ଓ ଅନିୟତ ସୃଷ୍ଟି ତିନିପ୍ରକାର ବିବର୍ଣ୍ତିତ। ପ୍ରକୃତି ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରତିଦିନ ହୁଏ, ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଳୟ ପରେ; ପ୍ରତିଦିନ ହେଉଥିବା ସୃଷ୍ଟି ସନାତନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ଭୃଗୁଙ୍କ ଜନ୍ମିତା କ୍ୟାତିରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇ ଦେବତା ଜନ୍ମିଲେ; ଶ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀର ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଏ। ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇଜଣ ପୁଅ ଜନ୍ମିଲେ—ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁକ; ମୃକଣ୍ଡୁରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ଓ ବେଦଶିରା ଜନ୍ମିଲେ। ମରୀଚିଙ୍କୁ ପୌର୍ଣ୍ଣମାସା ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ମୃତିରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କର ପୁଅ ସିନୀବାଳୀ ଓ କୁହୁ। ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ରାକା ଓ ଅନୁମତି ଜନ୍ମିଲେ; ଅନସୂୟାରୁ ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା ଓ ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଯୋଗି ଜନ୍ମିଲେ। ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀର ଆଶ୍ରୟରୁ ଦତ୍ତୋଲି ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମିଲେ; ପୁଲହା ଓ କ୍ଷମାରୁ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ କର୍ମପାଦିକା ଜନ୍ମିଲେ। ସନ୍ନତି ଓ କ୍ରତୁରୁ ବାଲିଖିଲ୍ୟମାନେ, ଷଠି ହଜାର, ଅଙ୍ଗୁଠିର ଏକ ଗଠି ଯତି ଦୈଖ। ଉର୍ଜ୍ଜା ଓ ବସିଷ୍ଠରୁ ରାଜା ଗାତ୍ରୋର୍ଧ୍ୱବାହୁକ, ସବନ, ଆଳଘୁ, ଶୁକ୍ର, ସୁତପା ଓ ସାତଜଣ ଋଷି ଜନ୍ମିଲେ। ପାବକ, ପବମାନ ଓ ଶୁଚି ଜନ୍ମିଲେ; ସ୍ୱାହା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନିଜ ଜନ୍ମିଲେ; ଅଗ୍ନିସ୍ୱାତ୍ତ, ବର୍ହିଷଦ, ଅନଗ୍ନି ଓ ସାଗ୍ନି ଏହି ଉତ୍ପନ୍ନ। ପିତୃମାନେ ଓ ସ୍ୱଧା, ଏବଂ ବୈଧାରଙ୍କ ଜନ୍ମିତା ମେନା ଜନ୍ମିଲେ; ଅଧର୍ମଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହିଂସାରୁ ତଥା ଓ ଅନୃତ ଜନ୍ମିଲେ। ତଥା ଓ ଅନୃତରୁ ଏକ କନ୍ୟା ନିକୃତି, ଭୟ ଓ ନରକ ଜନ୍ମିଲେ; ଏହି ଦୁଇ ଯୁଗଳ ମାୟା ଓ ବେଦନା ଜନ୍ମିଲେ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରସନ୍ତି; ବେଦନା ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଜନ୍ମିଲେ, ଯିଏ ରୌରବରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ। ମୃତ୍ୟୁରୁ ରୋଗ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ଶୋକ, ତୃଷ୍ଣା ଓ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମିଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ତାଙ୍କ ରୋଦନରୁ। ଭବ, ଶର୍ବ, ଈଶାନ, ପଶୁପତି, ଭୀମ, ଉଗ୍ର ଓ ମହାଦେବ—ଏହି ନାମଗୁଡିକୁ ପିତାମହ କହିଲେ। ଦକ୍ଷଙ୍କ କ୍ରୋଧରୁ, ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସତୀ ତାଙ୍କ ଶରୀର ତ୍ୟାଗ କଲେ; ସେ ହିମବତଙ୍କ କନ୍ୟା ଭାବେ ପୁନଃ ଜନ୍ମିଲେ ଓ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ।