ଏକ ସମୟର କଥା, ଭାର୍ଗବ ଋଷିଙ୍କୁ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ମନ୍ତ୍ରବିଧିର ଗୁପ୍ତ ଗୁଣ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଏକ କୁଆରୀ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ପାଇବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଟି ଦୁଇଟି କରି ଗହନା ଗୋଲାପ ଫୁଲ ଉପରେ ଘୃତ ଲଗାଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିଭଳି, ଗାଁର ସମୃଦ୍ଧିକୁ ଅଭିଲାଷା କରୁଥିବା ଲୋକେ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦାନ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଯଦି କାହାରୋ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଅନ୍ୟକୁ ବଶୀଭୂତ କରିବା, ତେବେ ଶାଖୋଟ ଓ ଅପାମାର୍ଗ କାଠ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ରୋଗ ନାଶ କରିବାକୁ ବିଷ ଓ ରକ୍ତ ମିଶିତ ଡାଉଡି ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଯଦି କୌଣସି ରାଜା ରେ ରୋଷ ଅଛି ଓ ତାଙ୍କର ବିନାଶ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ତେବେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚାଉଳରେ ତିଆରି ଏକ ରାଜାଙ୍କ ତାନା ନିର୍ମାଣ କରି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାବେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ହଜାର ଥର କଲେ, ରାଜା ବଶୀଭୂତ ହେବେ। ପୋଷାକ ଅଭିଲାଷା କଲେ ଦୁର୍ବା ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମୀ ତେଜ ପାଇବାକୁ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରା ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ତୁଷକଣ୍ଟକ ଛାଇଁ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଶତୃତା ନାଶ ପାଇଁ କାଉଁଁ ଓ କୌଶିକ ପକ୍ଷୀର ପଲକ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ କପିଳ ଘୃତ ଦେଇ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ବଚା ମୂଳ ଗଛରୁ ପଡ଼ିଯାଏ, ତାକୁ ଆଣି ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ ଖାଇବାରେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ। ଶତୃଘ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏଗାରୋ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଲୋହା ଦାଁଡ଼ କିମ୍ବା ଖଦିର କାଠ ଶତୃ ଘରେ ପୋତିଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଶତୃ ନିର୍ଗମନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ ଦୃଷ୍ଟି ହାରାଇଛନ୍ତି, 'ଚକ୍ଷୁଷ୍ପା' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରିଯାଏ। 'ଉପୟୁଞ୍ଜତ' ଓ 'ତନୂପାଗ୍ନେ ସଦ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦୁର୍ବା ଅର୍ପଣ କଲେ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶୁଭ ଫଳ ମିଳେ। କୁଆରୀ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ କୁଆରୀ ମିଳେ, ଭୟକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ନିରନ୍ତର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଧତୂରା ଫୁଲ ଘୃତ ସହିତ ଅର୍ପଣ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ, ଗୁଗୁଳୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ସ୍ଵପ୍ନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ। 'ୟୁଞ୍ଚତେ ମନଃ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; 'ବିଷ୍ଣୋରରାଟମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରକ୍ଷା, ଯଶ ଓ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ; 'ଅୟନ୍ନୋ ଅଗ୍ନି' ମନ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ। ନଦୀ ଓ ଜଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ପାପ ଦୂର କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଉପାସନା ସହିତ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଲୋହାର ସୁଇ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରାଯିବା ଉଚିତ। ସୁଇ କୁଆରୀ ଦ୍ୱାରରେ ପୋତିଲେ ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦିଆଯିବେ ନାହିଁ। ଏହି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନ ସବିତୃଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ନ ଲାଭ ହୁଏ। ଶକ୍ତି ଅଭିଲାଷୀ ଲୋକେ ତିଳ, ଯବ ଓ ଅପାମାର୍ଗ ଚାଉଳ ଦେଇ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ। ହଜାର ଥର ପ୍ରଭାବିତ ଚିହ୍ନ ଓ ଗାଈର ପିତ୍ତ ଦେଇ ଚିହ୍ନ ଦେଇ ବାହାରିଲେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ। ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ହୋମ କରିଲେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଓ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଛାଗ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗାଈ, ମଣିଷ, ରାଜା, ଶିଶୁ ଓ ନାରୀ—ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅଭିଶପ୍ତ କିମ୍ବା ରୋଗି ଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ଶତୃ, କିମ୍ବା ଭୟ ଥିଲେ, ଦୁଧଚାଉଳ କିମ୍ବା ଘୃତ ଦେଇ ରୁଦ୍ର ହୋମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଲାଉ ଓ ଘୃତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ରାତିରେ ଯବ ଖିର କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ଆହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ମାସ ବାହାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଦୋଷ ଦୂର ହୁଏ। 'ମଧୁବାତା' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ହୋମ କଲେ ସମସ୍ତ ଲାଭ ହୁଏ। 'ଦଧିକ୍ରାବଣ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ପୁତ୍ର ଲାଭ ହୁଏ, 'ଘୃତବତୀ' ଦେଇ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ। 'ସ୍ୱସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ର' ମନ୍ତ୍ର ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ, 'ଏଠାରେ ଗାଈ ବଢ଼' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସମୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ। ହଜାର ଘୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ ଅପଶକୁନ ନାଶ ହୁଏ, ଅପାମାର୍ଗ ଚାଉଳ ଦେଇ 'ଦେବତାଙ୍କର' କହି ଅର୍ପଣ କଲେ ଶୀଘ୍ର ଅଙ୍ଗବିକାର ଓ ମାୟା ଦୂର ହୁଏ। ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପଳାଶ କାଠ ସହିତ ଦେଇଲେ ସୁନା ଲାଭ ହୁଏ। ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ 'ଶିବୋ ଭବ' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଚାଉଳ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, 'ୟାଃ ସେନାଃ' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଚୋର ଭୟ ଦୂର କରାଯାଏ। ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଆମ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ, ସେଉଁଠାରେ କଳା ତିଳ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଇଲେ ହଜାର ଥର ମାୟା ଓ ଅଙ୍ଗବିକାର ଦୂର ହୁଏ। 'ଅନ୍ନେନ ଅନ୍ନମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅନ୍ନ ଅର୍ପଣ କଲେ ଅନ୍ନ ଲାଭ ହୁଏ, 'ହଂସଃ ଶୁଚିଃ ସଦା' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଜଳରେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। 'ଚତ୍ୱାରି ଶୃଙ୍ଗାଃ' ମନ୍ତ୍ର ଜଳରେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, 'ଦେବାଃ ଯଜ୍ଞ' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ ସ୍ମାନ ମିଳେ। 'ଵସନ୍ତେତି' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଘୃତ ଅର୍ପଣ କଲେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳେ, 'ସୁପର୍ଣ୍ଣୋସି' କର୍ମ ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। 'ନମଃ ସ୍ୱାହା' ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, ଜଳରେ ତିନିଥର ଘୂରିଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। 'ଏଠାରେ ଗାଈ ବଢ଼' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଧୀ ଶକ୍ତି ବଢ଼େ, ଘୃତ, ଦହି, ଦୁଧ, କିମ୍ବା ଦୁଧଚାଉଳ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। 'ଶତଂ ଯ' ମନ୍ତ୍ର ଓ ପତ୍ର ଫଳ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଆୟୁ, ଧନ, ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମିଳେ। 'ଓଷଧୀଃ ପ୍ରତିମୋଦଧ୍ୱଂ' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ କେଶ କଟିବା କିମ୍ବା ଲୁଣ ଦେଇ ଧନ ଲାଭ ହୁଏ, 'ତସ୍ମା' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି ମିଳେ, 'ୟୁବା ସୁଭାସା' ଦେଇ ଉତ୍ତମ ପୋଷାକ ମିଳେ। ସମସ୍ତ ଶାପ ଦୂର ହେଉ, ମୋତେ କିଛି ଅପକାର ନ ହେଉ—ଏହି ଅଭିଲାଷାରେ ତିଳ ଓ ଘୃତ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶତୃ ନାଶ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ନାଗଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ଘୃତ ଓ ଦୁଧଚାଉଳ ଦେଇ ପାଜା କ୍ରିୟା କଲେ ଦୁଷ୍ଟ ମାୟା ନିବୃତି ହୁଏ।