ପୁଷ୍କର ମହାର୍ଷି ରାମଙ୍କୁ କହିଲେ— ଗୃହଦେବତାଙ୍କୁ ବାସ୍ତୁପତି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ୍, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ନିବେଦନ କରାଯାଏ, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅବଶ୍ୟ ଜାଣିବା ଦରକାର। ହୋମ ଶେଷରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଦ୍ୱାରା ପାପ ଶାନ୍ତ ହୁଏ, ଆହାର ଓ ସୁଉଚିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦାନ କରିଲେ ଦେବତା ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଚ୍ୟୁତ ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଠି ନହେଉ ନାହିଁ, ସ୍ନାନ କରିବା ଶୁଭ ମନାଯାଏ। ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ, ଯବ, ଧାନ, ଦୁଧ, ଦହି ଓ ଘୃତ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଓ ଫଳଦାୟକ। ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ବୃକ୍ଷ, ଜଳାନ୍ତ କାଠ ଏହି ମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି; ପାଖରେ କଣ୍ଟାଳି ଗଛ, ସୋରିସ, ରକ୍ତ ଓ ବିଷ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ଅଭିଚାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ପାଥର, ଖାଦ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପଥ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ; ଦହି, ଭିକ୍ଷା, ଫଳ ଓ ପଶୁ ବଳି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଥାଏ। ଏବେ ପୁଷ୍କର କହିଲେ, “ହେ ରାମ, ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଯଜୁର୍ବେଦୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ। ବଡ଼ ବ୍ୟାହୃତିମାନେ, ଯାହା ‘ଓଁ’ କୁ ପୂର୍ବରୁ ଲଗାଯାଏ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ୱନ୍ କରି, ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଏକ ହଜାର ବାର ଘୃତ ହୋମ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍। ମନେ ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଥାଏ, ଏହି କ୍ରିୟା ତାହାକୁ ପୂରଣ କରେ। ଶାନ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ ଯବ, ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ତିଳ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଧାନ, ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ ଦାଣା ଏହିମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି, ଉଦୁମ୍ବର କାଠ ଜଳାଇ ଗାଈ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଏହି ହୋମ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ। ଖାଦ୍ୟ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଦହି ଦେଇ, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପଥ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍; ବହୁ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଚାହୁଁଥିଲେ ଅପାମାର୍ଗ ଗଛ ଜଳାଇ ହୋମ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। କନ୍ୟା ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଘୃତ ଲେପିତ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଯୁଗଳ ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଗ୍ରାମର ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦେଇ ହୋମ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ବଶୀକରଣ ପାଇଁ ଶାଖୋଟା ଓ ଅପାମାର୍ଗ କାଠ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ; ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ବିଷ ଓ ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଜଳାନ୍ତ ଦେଇ ହୋମ କରନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁ ନାଶ ଇଚ୍ଛା କଲେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଚାଉଳ ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ପୁତଳି ତିଆରି କରି, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନିୟମିତ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ହୋମ ହଜାର ବାର କରିଲେ ରାଜା ବଶ ହୁଏ। ବସ୍ତ୍ର ଇଚ୍ଛା କରିଲେ ଦୁର୍ବା ଓ ଫୁଲ ଦେଇ ହୋମ କରନ୍ତୁ, ଏହି ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମୀ ତେଜ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଦେଇ ହୋମ କରନ୍ତୁ; ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରା କ୍ରିୟାରେ ତୁଷକଣ୍ଟକ ଛାର ଦେଇ ନିବେଦନ କରନ୍ତୁ। ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ କାଉଁ ଓ କୌଶିକ ପକ୍ଷୀର ପାଳକ ଦେଇ, କପିଳ ଘୃତ ଦେଇ ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ହୋମ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ବଚା ମୂଳ ତାହା ଝଡ଼ି ପଡ଼ିଲେ ନେଇ, ଏକ ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଖାଇଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ। ଏକାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଲୋହା ବା ଖଦିର କଠିକୁ ଶତ୍ରୁ ଘରେ ଗାଡ଼ି, ଶତ୍ରୁନାଶ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି କ୍ରିୟାକୁ ‘ଶତ୍ରୁ-ନିର୍ବାସନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ‘ଚକ୍ଷୁଷ୍ପା’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇପାରେ। ‘ଉପୟୁଞ୍ଜତ’ ଓ ‘ତନୂପାଗ୍ନେ ସଦ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଦୁର୍ବା ନିବେଦନ କଲେ ରୋଗ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ‘ତ୍ରୟମ୍ବକଂ’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ହୋମ କଲେ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। କନ୍ୟା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ହୋମ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ କନ୍ୟା ମିଳେ; ଭୟ ସମୟରେ ନିରନ୍ତର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ଧତୂରା ଫୁଲ ଘୃତ ସହିତ ଦେଇ ହୋମ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ଗୁଗୁଳୁ ଦେଇ ହୋମ କଲେ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ମିଳେ। ‘ୟୁଞ୍ଚତେ ମନଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ; ‘ବିଷ୍ଣୋରରାଟମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରକ୍ଷା କରି ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ; ‘ଅୟନ୍ନୋ ଅଗ୍ନିର୍’ ମନ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଦେଇଥାଏ। ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଜଳ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, “ଏ ଜଳ, ମୋର ପାପ ଦୂର କର”, ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ୍। ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଦେଇ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଲୋହା ଶଳା ଦେଇ ନିବେଦନ କରନ୍ତୁ। ଏହି ଶଳା କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରରେ ଗାଡ଼ିଲେ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟକୁ ଦିଆଯିବେ ନାହିଁ; ଏହି ନିବେଦନ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ ମିଳେ। ଶକ୍ତି ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ତିଳ, ଯବ ଓ ଅପାମାର୍ଗ ଚାଉଳ ‘ସ୍ୱାହା’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଅଗ୍ନିରେ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ୍। ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରଙ୍ଗ ଓ ଗାଈର ପିତ୍ଥଳି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାହା ଲଗାଇ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୟା ଲାଗି ଯିବା ଉଚିତ୍। ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ହୋମ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ ହୁଏ ଓ ସବୁଠି ଶାନ୍ତି ଆସେ। ଛାଗ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଗାଈ, ମନୁଷ୍ୟ, ରାଜା, ଶିଶୁ ଓ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ; ଗ୍ରାମ, ନଗର ଓ ଦେଶ ପାଇଁ; ଅସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ; ମୃତ୍ୟୁ ସମୟ, ଶତ୍ରୁ ବା ଭୟ ସମୟରେ ଦୁଧ-ଚାଉଳ ବା ଘୃତ ଦେଇ ରୁଦ୍ର ହୋମ କରିଲେ ପରମ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଲାଉ ଓ ଘୃତ ଦେଇ ହୋମ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ ହୁଏ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ରାତିରେ ଯବ ଦଳି ଖାଇବା କିମ୍ବା ଭିକ୍ଷା ମାଗି ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ମାସ ବାହାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ‘ମଧୁବାତା’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କଲେ ସମସ୍ତ ଲାଭ ହୁଏ। ‘ଦଧିକ୍ରାବଣ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅହୁତି କଲେ ପୁଅ ମିଳେ; ‘ଘୃତବତୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଘୃତ ଦେଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ। ‘ସ୍ୱସ୍ତି ନ ଇନ୍ଦ୍ର’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶ ହୁଏ; ‘ଗାଉଃ ପ୍ରଜାୟତାମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଗୋ-ସମୃଦ୍ଧି ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ହଜାର ଘୃତ ଅହୁତି ଦେଇ ଅପମୃତ୍ୟୁ ନାଶ ହୁଏ; ଅପାମାର୍ଗ ଚାଉଳ ଦେଇ, ‘ଦେବତାର’ ବୋଲି ଚମସ ଦ୍ୱାରା ଦେଲେ ବିକଳାଙ୍ଗତା ଓ ଅଭିଚାର ଦୂର ହୁଏ। ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ପଳାଶ କାଠ ଜଳାଇ ହୋମ କଲେ ସୁଉଚିତ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମିଳେ। ଅଗ୍ନି ଦେଖିଲେ ଚାଉଳ ‘ଶିବୋ ଭବ’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ନିବେଦନ କରିବା ଉଚିତ୍; ‘ୟାଃ ସେନାଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ହୋମ କଲେ ଚୋର ଭୟ ଦୂର ହୁଏ।