ଏକ ସମୟର କଥା, ବୈଦିକ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗୁପ୍ତ ଆଉ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ହୋମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡରେ ଅନେକ ଋଷିମୁନିମାନେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରୁଥିଲେ। ସୂତ ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଏହି ଅନନ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ପାଇଁ ପୁଷ୍କର ଋଷି ଏକ ଦୀଘାଳ ଉପଦେଶ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସୂତଙ୍କୁ କହିଲେ—ସର୍ବତ୍ର ଶାନ୍ତି ଦେବା ମନ୍ତ୍ର 'ସର୍ବତ୍ରେତି' ଏବଂ 'ପ୍ରତିରଥ' ନାମରେ ଜଣାଶୁଯିଛି। ସଂକାଶ୍ୟପନ ମନ୍ତ୍ର ସନ୍ତାନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ। 'ଅହଂ ସ୍ଦ୍ରେତି' ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବକ୍ତା ହୁଅନ୍ତି; 'ରତିତି' ମନ୍ତ୍ର ରାତିରେ ପାଠ କଲେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଆଉ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି। ରାତି ସୁକ୍ତ ପାଠ କଲେ ରାତିଟି ନିରାପଦ ହୁଏ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ସଦା ପାଠ କରି ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୋମ କରିଲେ ସୁରକ୍ଷା ମିଳେ। ଦକ୍ଷାୟନ ମହାମନ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଓ ତେଜ ଦେଇଥାଏ; ଉତ ଦେବ ମନ୍ତ୍ର ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିର ଭୟରେ 'ଅୟପ୍ତାଗ୍ନେ ଜନିତ' ପାଠ କରିବା ଉଚିତ; ଜଙ୍ଗଲରେ 'ଅରଣ୍ୟାନୀ' ପାଠ ଭୟ ଦୂର କରେ। ବ୍ରାହ୍ମୀ ଉଦ୍ଭିଦ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଶତାବରୀ ଶ୍ଲୋକ ଘୃତ ଦାନ ସହ ପାଠ କରିଲେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧନ-ଧାନ୍ୟ ମିଳେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ 'ମମ' ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିଲେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ନାଶ ହୁଏ; 'ବ୍ରାହ୍ମଣୋଗ୍ନି ସମ୍ବିଦାନ' ମନ୍ତ୍ର ଗର୍ଭପାତ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ। 'ଅପାଇହି' ମନ୍ତ୍ର ଦୁଃସ୍ଵପ୍ନ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; 'ଏନେଦମ୍' ପାଠ କଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନ ମିଳେ। 'ମୟୋ ଭୁର୍ ବତ' ମନ୍ତ୍ର ଗୋ-ଧନ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୁଭ; ଶମ୍ଭରୀ ମନ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଇନ୍ଦ୍ରଜାଳ ପାଠ କଲେ ମାୟା ଓ ଭ୍ରମ ଦୂର ହୁଏ। ରାସ୍ତାରେ 'ମହିତ୍ରିନମ୍ ଅବରସ୍' ପାଠ କଲେ ଶୁଭ ମିଳେ; 'ଅଗ୍ନୟେ ବିଦ୍ୱିଷନ୍' ପାଠ କଲେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ। ଘରର ଦେବତାଙ୍କୁ 'ବାସ୍ତୁପତି' ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ; ଏହି ପାଠ ଅର୍ପଣ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାତବ୍ୟ। ହୋମ ଶେଷରେ ଦାନ ଦେବା ଉଚିତ; ଅର୍ପଣରେ ପାପ ଶାନ୍ତି ହୁଏ; ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଅର୍ପଣ ଶାନ୍ତି, ଖାଦ୍ୟ ଓ ସୁନା ଦେଇ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଆଶୀର୍ବାଦ ଅଟୁଟ; ସମସ୍ତ ସ୍ନାନ ଶୁଭ; ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ, ଯବ, ଧାନ, ଦୁଧ, ଦହି, ଘୃତ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ। ଦୁଧ ଦେଇଥିବା ଗଛ ଓ ଜଳାନ୍ତ ଲକଡ଼ି ଚାହିଦା ପୂରଣ କରେ; ପାଖରେ କାଁଟା ଗଛ, ତିଳ, ରକ୍ତ ଓ ବିଷ ଥାଏ। ପ୍ରତିମାୟା କ୍ରିୟାରେ ପଥର, ଖାଦ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଓ ପଥ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ; ଦହି, ଭିକ୍ଷା, ଫଳ ଓ ପଶୁ ବଳି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏଉଁବେଳେ ପୁଷ୍କର ଋଷି କହିଲେ—ରାମ, ଏବେ ଯଜୁର୍ବେଦ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିସ୍ତୃତ କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଓଂକାର ପୂର୍ବକ ବ୍ୟାହୃତି ମହାମନ୍ତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ଚାହିଦା ପୂରଣ କରେ; ହଜାର ଘୃତ ଅର୍ପଣ ଦେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ରାମ, ମନରେ ଯାହା ଚାହିଲେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ତାହା ପୂରଣ କରେ; ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଯବ, ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ତିଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଧାନ ଓ ସିଦ୍ଧାର୍ଥକ ବିଜ ଦେଇ, ଉଦୁମ୍ବରା ଲକଡ଼ି ଜଳାଇ, ଗୋ-ଧନ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଖାଦ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ପାଇଁ ଦହି, ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ପଥ; ଅପାମାର୍ଗ ଶାଖା ଜଳାଇ, ଅଧିକ ସୁନା ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଅବିବାହିତା ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଦୁଇ ଜାସ୍ମିନ୍ ଫୁଲ ଘୃତ ଲେପି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ଗ୍ରାମର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ତିଳ ଓ ଚାଉଳ ଦେବା ଉଚିତ। ବଶୀକରଣ ପାଇଁ ଶାଖୋଟା ଓ ଅପାମାର୍ଗ ଲକଡ଼ି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ; ରୋଗ ନାଶ ପାଇଁ ବିଷ ଓ ରକ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଜଳାନ୍ତ ଶାଖା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ରାଜା ଉପରେ କ୍ରୋଧ କରି ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ଚାଉଳ ଦେଇ ରାଜାର ପୁତଳି ନିର୍ମାଣ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ହଜାର ଅର୍ପଣ ପରେ ରାଜା ବଶ ହେବେ। ବସ୍ତ୍ର ଚାହୁଁଥିବା ପାଇଁ ଫୁଲ ଓ ଦୁର୍ବା ଅର୍ପଣ କରିବା ରୋଗ ନାଶ କରେ। ବ୍ରାହ୍ମୀ ତେଜ ପାଇଁ ବସ୍ତ୍ର ଅର୍ପଣ ନିୟମ; ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରା ହୋମରେ ତୁଷକଣ୍ଟକ ଅଫ୍ସ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶତ୍ରୁତା ପାଇଁ କାଉଶିକା ଓ କାଉର ଚାଖ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; କାପିଳା ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି ଚନ୍ଦ୍ରଗ୍ରହଣ ସମୟରେ କରିବା ଉଚିତ। ଭୂମିରେ ଭାଗ ନିଆଁ ପାଇଁ ଭାଗ ମୂଳ ଆଣି, ହଜାର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଖାଇଲେ ବୁଦ୍ଧି ମିଳେ। ଏକାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବ ଲୋହା ଦଳ କିମ୍ବା ଖଦିର ଲକଡ଼ି ଶତ୍ରୁ ଘରେ ହୋମ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଫୁଟାଇଲେ ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହୁଏ। ଏହାକୁ ଶତ୍ରୁ ନିଷ୍କାସନ କହାଯାଏ; 'ଚକ୍ଷୁଷ୍ପା' ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରି ଦୃଷ୍ଟି ହାରାଇଥିବା ଲୋକ ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ ପାରନ୍ତି। 'ଉପୟୁଞ୍ଜତ' ଅନୁବାକ୍ ଓ 'ତନୂପାଗ୍ନେ ସଦ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦୁର୍ବା ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ରୋଗ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। 'ତ୍ରୟମ୍ବକମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶୁଭ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଅବିବାହିତା ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଅବିବାହିତା ମିଳେ; ଭୟ ସମୟରେ ନିରନ୍ତର ପାଠ କଲେ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ। ଧତୂରା ଫୁଲ ଘୃତ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହୁଏ; ଗୁଗୁଳ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଦେଖିପାରିବେ। 'ୟୁଞ୍ଚତେ ମନୋ' ଅନୁବାକ୍ ପାଠ କଲେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ମିଳେ; 'ବିଷ୍ଣୋରରାଟମ୍' ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ। ଏହା ସୁରକ୍ଷା, କୀର୍ତ୍ତି ଓ ଜୟ ଦେଇଥାଏ; 'ଅୟନ୍ନୋ ଅଗ୍ନିର୍' ମନ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଦେଇଥାଏ। ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଜଳ ଦେବୀ ପାପ ଦୂର କରନ୍ତି; ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବ ଲୋହା ତୀର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତୀର ଅବିବାହିତା ଦ୍ୱାରରେ ଫୁଟାଇଲେ ସେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ହୋଇନାହାନ୍ତି; ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ସବିତୃଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ଖାଦ୍ୟ ମିଳେ। ଶକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ତିଳ, ଯବ, ଅପାମାର୍ଗ ଚାଉଳ ଦେଇ ଅଗ୍ନିରେ 'ସ୍ୱାହା' କରିବା ଉଚିତ। ହଜାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋଲା ଓ ଗାଈର ପିତ୍ତ ଦେଇ ଚିହ୍ନ କଲେ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ଆଶୀର୍ବାଦ ମିଳିପାରିବ। ରୁଦ୍ର ମନ୍ତ୍ର ପାଠ ଓ ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରେ, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ।