ଏହି ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସମୟରେ, ଭାଇବସ୍ବତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦ୍ଵାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଂଶୁ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ଜନନୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଷୋଳ ଶିଶୁ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ବାହୁପୁତ୍ର ନାମକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏକ ପୁରୁଷଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ, ଵିଦ୍ୟୁତର ଚାରି ଝିଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁଅ କୃଶାଶ୍ୱ ଥିଲେ, ଯିଏ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରିକି ଉଦୟ ଓ ଅସ୍ତ ହୁଏ, ସେପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ଦିତି ରୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ କଶ୍ୟପ ରୁ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସିଂହିକା ଝିଅ ଭାବରେ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଯିଏ ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ । ସିଂହିକାରୁ ରାହୁ ଆଦି ସଂଖ୍ୟାନ୍ତ ସଇଂହିକେୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରି ପୁଅ ଥିଲେ—ଅନୁହ୍ରାଦ, ହ୍ଲାଦ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଶୀଳ), ଏବଂ ସଂହ୍ରାଦ । ହ୍ଲାଦର ପୁଅ ହ୍ରଦ, ହ୍ରଦର ପୁଅମାନେ ଆୟୁଷ୍ମାନ, ଶିବି ଓ ଆସ୍କଳ । ପ୍ରହ୍ଲାଦର ପୁଅ ବିରୋଚନ, ବିରୋଚନରୁ ବାଲି ଓ ବାଲିଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ପୂର୍ବ ଯୁଗରେ ବାଣ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ବର ପାଇଥିଲେ—"ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସମୀପରେ ରହିବି" । ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଥିଲେ—ସମ୍ବରାସୁର, ଶକୁନି, ଦ୍ଵିମୂର୍ଧା, ଶଙ୍କୁର, ଆର୍ୟ । ଦନୁଙ୍କ ଏକ ଶତ ପୁଅ ଥିଲେ । ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ ଝିଅ ପ୍ରଭା, ପୁଲୋମାଙ୍କ ଝିଅ ଶଚୀ । ଉପଦାନବୀ, ହୟଶିରା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ଵାର୍ଷପର୍ବଣୀ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ନାମ । ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ଦୁଇ ଝିଅ ଭାଇସ୍ୱାନରଙ୍କ, କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ । ତାଙ୍କରୁ ଶତ-ଶତ ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦର ଉତ୍ତରପରି ଚଳିଥିବା ନିବାତକବଚ ଚାରି କୋଟି ଥିଲେ । ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅ ଝିଅ—କାକୀ, ଶ୍ୱେନୀ, ଭାସ୍ୟା, ଗୃଧ୍ରିକା, ଶ୍ରୁଚି, ସୁଗ୍ରୀବା । ଏମାନଙ୍କ ଥିରୁ କାକ, ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ତାମ୍ରା ଠାରୁ ଘୋଡ଼ା, ଉଟ, ଅରୁଣ ଓ ଗରୁଡ଼ ମଧ୍ୟ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ବିନତା ଏକ ହଜାର ପୁଅ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ସୁରସା ଠାରୁ ସାପ ଜନ୍ମିଥିଲେ । କଦ୍ରୁ ଠାରୁ ଏକ ହଜାର ସାପ—ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ ଆଦି । କ୍ରୋଧବଶା ଠାରୁ ଦଂଷ୍ଟ୍ରାଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ, ସୁରଭି ଠାରୁ ଗାଈ, ମହିଷ ଓ ଅନ୍ୟ ଖୁରଧାରୀ, ଇରା ଠାରୁ ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ଜନ୍ମିଥିଲେ । ଖସା ଠାରୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ ଜନ୍ମିଥିଲେ, ଋଷିଙ୍କ ଏକ ଅପ୍ସରା ସହିତ ସଂଯୋଗରୁ । ଅରିଷ୍ଟା ଠାରୁ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳିତ, କଶ୍ୟପ ଠାରୁ । ଏମାନଙ୍କ ବଂଶ ଅସଂଖ୍ୟ । ଦେବମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜିତିଲେ । ଦିତି, ପୁଅମାନଙ୍କୁ ହାରାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ । ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଚାହିଲେ । କଶ୍ୟପ ଠାରୁ ଏକ ପୁଅ ପାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଚାଲି ଗଲେ । ଦିତି ପାଦ ଧୋଇ ଶୋଇଥିବା ବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ ବିନାଶ କଲେ । ଅବସର ଦେଖି ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ଭାଗ କଲେ । ଏହି ଭାଗରୁ ମାରୁତମାନେ ଜନ୍ମିଲେ—ଏକାଉଁଠି ଶକ୍ରଙ୍କ ସହଚର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ । ଏହି ସମସ୍ତ ଉତ୍ପତ୍ତି ପରେ, ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ରାଜା ପୃଥୁଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ରାଜ୍ୟ ଅନୁକ୍ରମରେ ଦେଲେ । ହରି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଧିପତି ହେଲେ । ଦ୍ୱିଜ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଧିପତି । ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ବରୁଣ ରାଜା । ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶ୍ରବଣ ରାଜା । ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଏକାଉଁଠି ଅଧିପତି । ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାଵକ ରାଜା, ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ ଅଧିପତି । ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ, ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅଧିପତି । ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ ରାଜା । ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହରା । ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବତ୍, ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସମୁଦ୍ର ରାଜା । ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ, ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି, ସାପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ ରାଜା, ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ଼ ଏକାଉଁଠି । ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏଇରାବତ, ବଳଦ ଓ ଗାଈ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ, ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଅଧିପତି । ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ୍, ସୁଧନ୍ୱା ପୁରାତନ ରକ୍ଷକ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଶଙ୍ଖପଦ, ଜଳରେ କେତୁମାନ୍ ରକ୍ଷକ । ଏବେ ଅଗ୍ନି କହିଲେ: ପ୍ରଥମ ଉତ୍ପତ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର, ଦ୍ୱିତୀୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର—ଏହି ଉତ୍ପତ୍ତି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର । ତୃତୀୟ ମନସ୍ ଉତ୍ପତ୍ତି—ଏହା ଆଇନ୍ଦ୍ରିୟକ ଉତ୍ପତ୍ତି । ଏହି ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି, ବୁଦ୍ଧିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ । ଚତୁର୍ଥ ଉତ୍ପତ୍ତି ପ୍ରଧାନ, ଏବଂ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ଏହି ପ୍ରଧାନ । ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ଉତ୍ପତ୍ତି ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ । ଷଷ୍ଠ ଉତ୍ପତ୍ତି ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ—ଦେବମାନେ । ସପ୍ତମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଅଧୋଗାମୀ—ମାନବ । ଅଷ୍ଟମ ଉତ୍ପତ୍ତି ଅନୁଗ୍ରହର, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ । ଏହି ପାଞ୍ଚ ଉପାଧି ଉତ୍ପତ୍ତି, ତିନି ନିଜସ୍ୱ । ନିଜସ୍ୱ, ଉପାଧି, କୌମାର ନବମ । ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ନବଟି ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯାହା ଜଗତର ମୂଳ କାରଣ । ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଖ୍ୟାତି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଭୃଗୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ବିବାହ କଲେ । ଏହି ନିଜସ୍ୱ ଓ ଅବସ୍ଥାନ୍ତର ଉତ୍ପତ୍ତି ତିନିପ୍ରକାର ବିବର୍ଣ୍ଣ କରାଯାଇଛି । ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତିଦିନ ହୁଏ, ମଧ୍ୟ ନିମ୍ନ ନାଶ ପରେ । ପ୍ରତିଦିନ ହେଉଥିବା ଉତ୍ପତ୍ତି ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଖ୍ୟାତି, ଭୃଗୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଠାରୁ ଧାତା ଓ ବିଧାତା ଦୁଇ ଦେବ ଜନ୍ମିଲେ । ଶ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସିତ । ଧାତା ଓ ବିଧାତା, ପ୍ରତି ଦୁଇ ପୁଅ—ପ୍ରାଣ ଓ ମୃକଣ୍ଡୁକ । ମୃକଣ୍ଡୁରୁ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ଏବଂ ବେଦଶିରା । ପୌର୍ଣ୍ଣମାସା ମାରିଚିଙ୍କ ପୁଅ । ସ୍ମୃତି ଠାରୁ ଅଙ୍ଗିରସଙ୍କ ପୁଅ—ସିନିବାଳୀ ଓ କୁହୁ । ରାକା ଓ ଅନୁମତି ଅତ୍ରିଙ୍କୁ ଜନ୍ମିଲେ । ଅନସୂୟା ସୋମ, ଦୁର୍ବାସା, ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଯୋଗୀ ଜନ୍ମିଲେ । ପୁଲସ୍ତ୍ୟଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ଠାରୁ ଦତ୍ତୋଲି ଜନ୍ମିଲେ । ପୁଲହା ଓ କ୍ଷମା ଠାରୁ ସହିଷ୍ଣୁ ଓ କର୍ମପାଦିକା । ସନ୍ନତି ଓ କ୍ରତୁ ଠାରୁ ବଳିଖିଲ୍ୟ—ଷାଠି ହଜାର, ପ୍ରତି ଏକ ଅଙ୍ଗୁଠିର ଲମ୍ବ ।