ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ଦୃଢ଼ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ ଭକ୍ତ ଅନେକ ଆଶା-ଆକାଂକ୍ଷା ନେଇ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାର୍ଥନା ପୂରଣ ପାଇଁ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଓ ମନ୍ତ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା । ବର୍ଷା ଆଣିବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, ସେ ଉପବାସ ରହି, ଭିଜା ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, 'ଅଚ୍ଛା ବଦତ' ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶୀଘ୍ର ବର୍ଷା ହେବା ନିଶ୍ଚିତ ହେଲା । ଯେଉଁମାନେ ଗୋଉ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେମାନେ 'ମନସଃ କାମ' ମନ୍ତ୍ର ଜପ କରିଥିଲେ; ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ, ଶୁଚିତା ପାଳନ କରି, 'କର୍ଦମେନ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ । ରାଜସ୍ବ ଶକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ 'ଅଶ୍ୱପୂର୍ବା' ମନ୍ତ୍ର ସହ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଲାଲ ଚର୍ମରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ । ରାଜା ମହାରାଜା ମାନେ ବାଘ ଚର୍ମ ଉପରେ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ଛାଗ ଚର୍ମ ଉପରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ହୋମ ଦଶ ହଜାର ହୋମ ସମାନ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଅଖଣ୍ଡ ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ଗୋଶାଳା ଓ ଚରାଗାହରେ 'ଆଗାର' ମନ୍ତ୍ର ସହ ବିଶ୍ୱମାତା ଗୋମାତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ । ରାଜା ଯୁଦ୍ଧ ଢୋଲକୁ ତିନିଟି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିଥିଲେ, ଶକ୍ତି ଓ ଶୂରତା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ବର୍ଷା ଧାରା ରସ ଦ୍ୱାରା ସେ ସେନା ବିଭାଗକୁ ଅଭିଷେକ କରିଥିଲେ, ଯେପରି ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ରାଜା ଯୁଦ୍ଧରେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ କରିଥିଲେ । ତିନି ଅଗ୍ନି ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଅଖଣ୍ଡ ଧନ ଲାଭ ହୁଏ; 'ଅମୀବହ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରାତିରେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଆସିଥିଲେ । ଭୀଡ଼, ବିପଦ, କୋଟ, ବା ଆଟକାଯିବା, ପଳାଇବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧି ନିଆଯିବା ସମୟରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିଜକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ତିନି ରାତି ଉପବାସ ପରେ, ଶତ ଦୁଧ-ଚାଉଳ ହୋମ 'ତ୍ରୟମ୍ବକ' ମନ୍ତ୍ର ସହ କରିଥିଲେ । ଏହା ମହାଦେବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ଶତ ବର୍ଷ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିଥିଲେ । ସ୍ନାନ ସେଷରେ 'ତଚ୍ଛକ୍ଷୁର୍' ମନ୍ତ୍ର ସହ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ଦୀର୍ଘାୟୁ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ପ୍ରତିଦିନ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥିଲେ; 'ଇନ୍ଦ୍ରା ସୋମେତି' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ । ବ୍ରତ ଭଙ୍ଗ ହେଲେ, ଉପବାସ ପରେ 'ଅଗ୍ନେ ବ୍ରତପା' ମନ୍ତ୍ର ସହ ଘିଅ ହୋମ କରି ବ୍ରତ ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । 'ଆଦିତ୍ୟ' ଶ୍ଲୋକ ଓ 'ସମ୍ରାଜ୍' ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ବିବାଦରେ ବିଜୟ ଲାଭ ହୁଏ; ଚାରି ପ୍ରକାର 'ମହିତି' ଦ୍ୱାରା ମହାଭୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଏହି ଋଚ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ; ଇନ୍ଦ୍ର ସୂକ୍ତ ବୟାଲିଶ ବେଳେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ହୁଏ । 'ବାଚଂ ମହି' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଆରୋଗ୍ୟ ମିଳେ; 'ଶନ୍ନୋ ଭବତୁ' ଦୁଇଥର ଖାଇ ସୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶୁଦ୍ଧି ଲାଭ ହୁଏ । ହାତ ହୃଦୟରେ ରଖିଲେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ; 'ଉତ୍ତଭେଦମ୍' ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ ଓ ହୋମ ପରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁ ଦମନ ହୁଏ । 'ଶନ୍ନୋଽଗ୍ନ' ମନ୍ତ୍ର ସହ ହୋମ କଲେ ଅନ୍ନ ଲାଭ ହୁଏ; 'କନ୍ୟା ବାରର୍ଷି' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । 'ବାଚୋ ବିଦମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଉଚ୍ଚ ଓଜସ୍ୱୀ ବକ୍ତୃତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ; ପବମାନୀ ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ପବିତ୍ରତମ ମନ୍ତ୍ର ବୋଲି ଗଣାଯାଏ । ୩୦ଟି ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରକୁ ବୈଖାନସ ପ୍ରଥା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବୋଲି ମନେ କରେ; ୬୨ଟି ଋଚ 'ପରସ୍ୱ' ଭାବେ ଘୋଷିତ । ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ, ପବିତ୍ରତା ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ 'ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟୟେ' ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ୬୭ଟି ମନ୍ତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖିତ । ଏହି ପବମାନୀ ମନ୍ତ୍ର ୧୦୬ଟି ଅଛି; ଏହା ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ହୋମ କଲେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟ ଜୟ କରିଥିଲେ । ପାପ ଭୟ ଦୂର କରିବାକୁ ଜଳ ନିକଟରେ 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ; ଧନ ପାଇଁ 'ପ୍ରଦେବନ୍ନେତି' ମନ୍ତ୍ର ମରୁଧନ୍ୱରେ ନିୟମିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ । ଜୀବନ ଭୟ ସମୟରେ ତୁରନ୍ତ ଉପଶମ ମିଳେ; ରାତିରେ ମନେ ମନେ 'ପ୍ରାବେୟାଭି' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ବିଜୟ ଲାଭ ହୁଏ; ଭ୍ରମିତ ଲୋକ 'ମା ପ୍ରଗାମ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଠିକ୍ ପଥ ପାଇଥିଲେ । ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଆୟୁ ହ୍ରାସ ହେବା ଭାବିଲେ, 'ୟକ୍ତେୟମ୍' ମନ୍ତ୍ର ରତ୍ନାତା ସଂହିତାରୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଛୁଇଁଥିଲେ । ପାଞ୍ଚ ଦିନ ଏହା ହଜାରଥର କରିଲେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ଲାଭ ହୁଏ; 'ଇଦଂ ମେଧ୍ୟମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଘିଅ ହୋମ ହଜାରଥର କଲେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଧନ ମିଳେ । ଗୋଉ ଆଶା କରୁଥିବା ଗୋଶାଳାରେ, ଧନ ଆଶା କରୁଥିବା ଚଉମୁହାଣିରେ, 'ବୟଃ ସୁପର୍ଣ୍ଣ' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ । 'ଇବିଷ୍ୟନ୍ତୀୟମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ପାପ ମୁକ୍ତି ଏବଂ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ, ଦେହ ଅଗ୍ନି ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ । ଯେଉଁ ଔଷଧୀ ମଙ୍ଗଳ ଦେଉଛି ଓ ସମସ୍ତ ରୋଗ ନାଶ କରେ, 'ବୃହସ୍ପତେ ଅତୀତି' ମନ୍ତ୍ର ବର୍ଷା ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ସର୍ବୋତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର 'ସର୍ବତ୍ରେତି' ଓ 'ପ୍ରତିରଥ' ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ସନ୍ତାନ ଆଶା କରୁଥିବା ପାଇଁ 'ସଂକାଶ୍ୟପନ୍' ସଦା ପ୍ରଶଂସିତ । 'ଅହଂ ସ୍ଦ୍ରେତି' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ବକ୍ତା ହୁଏ; 'ରତିତି' ରାତିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ପୁନଃ ଗର୍ଭ ଗ୍ରହଣ ହୁଏ ନାହିଁ । ରାତିରେ ରାତ୍ରୀ ସୂକ୍ତ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ନିରାପଦରେ ରାତି କଟେ; ଏହା ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁ ନାଶ ପରେ ନିରାପତ୍ତା ଆସେ । ଦକ୍ଷାୟଣ ମହାମନ୍ତ୍ର ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ତେଜ ଦେଉଛି, ଏହା ନିୟମିତ ବ୍ରତୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ; 'ଉତ ଦେବ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ । ଅଗ୍ନି ଭୟ ସମୟରେ 'ଆୟପ୍ତଅଗ୍ନେ ଜନିତ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥିଲେ; ଜଙ୍ଗଲରେ 'ଆରଣ୍ୟାନୀ' ମନ୍ତ୍ର ଭୟ ଦୂର କରେ । ବ୍ରାହ୍ମୀ ଗଛ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଦୁଇଟି ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରାହ୍ମୀ ଶତାବରୀ ଶ୍ଲୋକ ଅଲଗା ଭାବରେ ଘିଅ ଅର୍ପଣ କଲେ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଧନ ମିଳେ । ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକ 'ମମ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ବୀ ନାଶ ହୁଏ; 'ବ୍ରାହ୍ମଣୋଗ୍ନି ସମ୍ବିଦାନ' ମନ୍ତ୍ର ଗର୍ଭପାତ ଓ ଗର୍ଭ ମୃତ୍ୟୁ ରୋକେ । 'ଅପୈହି' ମନ୍ତ୍ର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଓ ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; 'ଯେନେଦମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଉତ୍ତମ ଧ୍ୟାନ ମିଳେ ।