ସମ୍ବିଧାନ ଏବଂ ଧର୍ମର ଏକ ଗୁଭୀର ବିବରଣା ଦେଇ ଆଗ୍ନି ପୁରାଣରେ କହାଯାଇଛି—ଯଦି କୌଣସି ମାଳିକ ଏକ ଦାଁତିଆ କିମ୍ବା ଶିଙ୍ଗିଆ ପଶୁକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଲେ, ଏବଂ ଏହି ପଶୁ ଅନ୍ୟମାନେକୁ କ୍ଷତି କରେ, ତେବେ ସେ ମାଳିକଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ସେ ଅତି ଉଚ୍ଚ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ସହିତ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ କରାଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ଥର ଅପରାଧ କରିଲେ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ; ଯଦି ଏହି ଅପରାଧ ପୁନରବୃତ୍ତି ହୁଏ, ତେବେ ଦଣ୍ଡ ଦୁଇଗୁଣା ହେବ। ଯିଏ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ଲୋକକୁ ଚୋରି ଅପରାଧର ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ କରେ, ସେ ପାଞ୍ଚ ଶତ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ଉଚିତ। ଯିଏ ରାଜାଙ୍କ ଦୁଃଖ କଥା ପ୍ରଚାର କରେ, କିମ୍ବା ରାଜାଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଇଥାଏ, ମୃତ ଲୋକଙ୍କର ଜିନିଷ ବିକ୍ରି କରେ, କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ନଦୀ ପାର କରାଏ, ଏହି ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ମନ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରେ, ତାଙ୍କ ଜିଭ କାଟି ନିକାଳି ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଯିଏ ଅନଧିକୃତ ଭାବେ ରାଜାଙ୍କ ଆସନ ଉପରେ ବସିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟମ ଶ୍ରେଣୀର ଦଣ୍ଡ ପାଇବ। ଦୁଇ ଆଖି ର କ୍ଷତି କରିଥିବା, ରାଜାଙ୍କ ନିଦିର୍ଷ୍ଟ ଦ୍ୱେଷ କାମ କରିଥିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନରେ ଶୂଦ୍ର ନିଜକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବିଥିବା ପାଇଁ ଏଠି ଆଠ ଶତ ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ। ଯିଏ ଭାବିଥାଏ, "ମୁଁ ପରାଜିତ ହୋଇନି," ଯଦିଓ ନ୍ୟାୟ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ହରାଯିବା ହୋଇଛି, ତେବେ ପୁନଃ ଆସି ପରାଜିତ ହେଲେ, ଦଣ୍ଡ ଦୁଇଗୁଣା ହେବ। ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଦଣ୍ଡିତ ହୁଏ, ସେ ଏହାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ବିବେକ କରି ତିନିଗୁଣା ଦେଇଥିବା ଉଚିତ। ଏହି କାମର ଫଳ ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଧନ, ଖ୍ୟାତି, ସମାଜର ସମ୍ମାନ, ଲୋକମାନେର ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗରେ ନିତ୍ୟ ନିବାସ। ଏହା ପରେ ଆଗ୍ନି କହିଲେ—ଋଗ, ଯଜୁର, ସାମ ଏବଂ ଅଥର୍ବ ବେଦର ଉପାୟ ପୁଷ୍କରଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଏବଂ ରାମଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଟି ମିଳେ। ପୁଷ୍କର କହିଲେ—ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବେଦ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ କଥା ଲେଖିବି; ପ୍ରଥମେ ଋଗ୍ ବେଦ ଉପାୟ ଶୁଣ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ପାଣି ଭିତରେ, ଅର୍ପଣ କରିବା ବେଳେ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସମୟରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଆକାଂକ୍ଷିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଶ ହଜାର ଥର ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ରାତିରେ ଉପବାସ ଏବଂ ବାରମ୍ବାର ସ୍ନାନ କରି, ଖାଦ୍ୟ ଛାଡି ଚିହ୍ନିତ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଦଶ ହଜାର ଉଚ୍ଚାରଣ ପରେ, କେବଳ ହୋମ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ; କାରଣ 'ପ୍ରଣବ' ଶବ୍ଦ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରହ୍ମ, ଏହାର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରେ। 'ଓଁ' ଶବ୍ଦ ଏକ ଶତ ଥର ଜଳ ଭିତରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏହି ଜଳ ପିଇଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ତିନି ମାପ, ତିନି ବେଦ, ତିନି ଦେବ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ସାତ ମହା ଉଚ୍ଚାରଣ, ସାତ ଲୋକ—ଅର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଗାୟତ୍ରୀ ଅତି ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉଚ୍ଚାରଣ ପାଇଁ, ଏବଂ ମହା ଉଚ୍ଚାରଣ ମଧ୍ୟ; ରାମଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ଅନୁସାରେ ଜଳରେ ଅଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି। 'ଅଗ୍ନିମ୍ ଇଲେ ପୁରୋହିତମ୍' ମନ୍ତ୍ର ଅଗ୍ନି ଦେବତାକୁ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟ; ଯିଏ ଏହା ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଅଗ୍ନି ଧରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରେ, ସେ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ସେ ତିନି ପ୍ରକାର ଅର୍ପଣ କରିବା, ଭିକ୍ଷା ମାଗିବା, ଅଗ୍ନି ବିନା ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଏବଂ ପରେ ସାତ ଋଗ୍ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଦୈନିକ ଭକ୍ତି ସହ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, ଆକାଂକ୍ଷିତ ଭୋଗ ମିଳିଥାଏ; ବୁଦ୍ଧି ଚାହିଁଥିଲେ 'ସଦସନ୍ୟମ୍ ଇତି' ମନ୍ତ୍ର ସାଧାରଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନବ ମନ୍ତ୍ରର କ୍ରମ ଏବଂ ତାର ଅର୍ଥ ଜଣାଇ ଦେଇଛି, ଯାହା ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରେ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ଶୁନଃଶେପ ଋଷିଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ବନ୍ଧିତ କିମ୍ବା ଦମିତ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ। ଯିଏ ଚିରଯୁବନ, ପ୍ରିୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ପୁରନ୍ଦର ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ସେ ପାପ ଦୂର କରିଥାଏ, ଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ କିମ୍ବା ଦୁଃଖରେ। ପ୍ରତିଦିନ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଋଗ୍ ମନ୍ତ୍ର ଶୋଳ ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, 'ହିହଣ୍ୟସ୍ତୂପମ୍' ମନ୍ତ୍ର ହେବା, ଶତ୍ରୁ ଦୂର କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏକ ପୁରୁଷ ଦୈନିକ ଷଡ୍ ଭୟଙ୍କର ଇଶାନ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସେ ନିଜ ଯାତ୍ରାରେ ସୁରକ୍ଷିତ ହୁଏ। କିମ୍ବା ଏକ ଭୟଙ୍କର ହୋମ କରି, ଉତ୍ତମ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରେ, ଦୈନିକ ଉଦୟ ଏବଂ ଅସ୍ତ ଦିନ୍ଦେବତାର ପୂଜା କରି। ସେ ଜଳରେ ସାତ ମୁଠି ଅର୍ପଣ କରି, ମନସିକ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ; 'ଦ୍ୱିଷନ୍ତମ୍' ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଋଷିମାନେ ଶିଖାଇଥିବା ଜ୍ଞାନ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଅପରାଧ କରିଛି, ସେ ସାତ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ପରିହାର ଲାଭ କରେ; ଆରୋଗ୍ୟ ଚାହିଁଥିଲେ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଭୋଗିଥିଲେ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉନ୍ନତ ଅବସ୍ଥାରେ ଅର୍ଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଅକ୍ଷୟ ଆୟୁ ଏବଂ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶକ୍ତି ଅବିକଳ ରହିଥାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ସମୟରେ 'ଦ୍ୱିଷନ୍ତମ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁ ଦୂର ହୁଏ; 'ନ ବୟଶ୍' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶତ୍ରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହୁଏ। ଏଗାର 'ସୁପର୍ଣ୍ଣ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ସମସ୍ତ ଆକାଂକ୍ଷା ପୂରଣ ହୁଏ; ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡିକୁ ନିଜ ପାଇଁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରେ। 'ଆ ନୋ ଭଦ୍ରା' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ମିଳିଥାଏ; 'ତ୍ୱମ୍ ସୀମ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ନୂତନ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖିପାରିଥାଏ। ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନିକଟ ଆସି, ଜ୍ୱାଳା ହାତରେ ନେଇ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଉତ୍ତମ ବସ୍ତ୍ର ଲାଭ କରେ; ଦୀର୍ଘ ଆୟୁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ସେ କୌତ୍ସ ମନ୍ତ୍ର 'ଇମମ୍' ସଦା ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ 'ଆପନଃ ଶୋଶୁଚଦ୍' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେପରି ବିକିରଣ କରେ, ତେଣୁ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। 'ଜାତବେଦସ' ମନ୍ତ୍ର ପଥରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଶୁଭ ଲାଭ କରେ; ଘରେ ସମସ୍ତ ଭୟ ଦୂର ହୁଏ ଏବଂ କ୍ଷେମ ଲାଭ କରେ। ପ୍ରଭାତ ଏବଂ ରାତିରେ ଏହା ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ ଦୂର କରେ; 'ପ୍ରମନ୍ଦିନେତି ସୂୟନ୍ତ୍ୟା' ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଗର୍ଭ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ।