ସୃଷ୍ଟିର ଆଦିକାଳରେ, ଏକ ଦିବ୍ୟ ଅଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀହରିଣ୍ୟଗର୍ଭ, ନିଜେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଧ୍ୟାନ କଲେ । ସେଉଁଠାରେ ଥିବା ଅଣ୍ଡଟି ଦୁଇ ଭାଗକୁ ଭାଗି, ଉପର ଭାଗରୁ ସ୍ୱର୍ଗ ଏବଂ ତଳ ଭାଗରୁ ପୃଥିବୀ ଗଠିତ ହେଲା । ଏହି ଦୁଇ ଭାଗ ମଧ୍ୟରେ ଭଗବାନ ଆକାଶକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ତାପରେ, ପୃଥିବୀକୁ ଜଳ ଉପରେ ଭାସି ରଖିଲେ, ଦଶ ଦିଗ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଏବଂ ସେଠି ଦିନ-ରାତି, ମନ, ବାଣୀ, କାମ, କ୍ରୋଧ ଓ ସୁଖକୁ ରଖିଲେ । ସେ ଏହି ସ୍ୱରୂପରେ ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ଚାହିଁ, ପ୍ରାଣୀମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍, ମେଘ, ବିଦ୍ୟୁତ୍-ପାତ, ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାଣକୁ ତିଆରି କଲେ । ପ୍ରଥମେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ, ତାପରେ ନିଜ ମୁଖରୁ ବର୍ଷାଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଯଜ୍ଞ ପୂରଣ ପାଇଁ ରିଗ୍, ଯଜୁର୍ ଓ ସାମ ବେଦ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏହି ବେଦମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାଧ୍ୟମାନେ ଦେବତା, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ସେଉଁଠି ସନତ୍କୁମାର ଓ କ୍ରୋଧରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସପ୍ତ ମନସ ପୁତ୍ର—ମରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ । ଏହି ସପ୍ତ ଋଷି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୁଦ୍ର ସଂଯୁକ୍ତ ଭାବେ ସନ୍ତାନ ଦେଲେ । ବ୍ରହ୍ମା ନିଜ ଦେହକୁ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭାଜିତ କରି, ଏକ ଭାଗକୁ ପୁରୁଷ ରୂପ ଦେଲେ । ଏହିପରେ ଅଗ୍ନି ମୁନିଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ତୁମକୁ କଶ୍ୟପ ଆଦିତ୍ୟଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ଘଟିଥିବା ସୃଷ୍ଟି କଥା କହିବି । ଚାକ୍ଷୁଷ ମନ୍ବନ୍ତରରେ, ତୁଷିତ ଦେବମାନେ ଆଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ କଶ୍ୟପଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ, ଶକ୍ର, ତ୍ୱଷ୍ଟା, ଧାତୃ, ଅର୍ୟମାନ୍, ପୂଷଣ, ବିବସ୍ୱାନ୍, ସବିତା, ମିତ୍ର, ବରୁଣ ଓ ଭଗ ଥିଲେ ।" "ଏହି ଦ୍ୱାଦଶ ଆଦିତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈବସ୍ୱତ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଅଂଶୁ ଥିଲେ । ଏଠି ଅରିଷ୍ଟନେମିଙ୍କ ୧୬ ଜଣ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ । ବହୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଚାରିଜଣ ଜ୍ଞାନୀ କନ୍ୟା; ପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗିରାସଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର କୃଶାଶ୍ୱ, ଯିଏ ଦିବ୍ୟାସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିଲେ ।" "ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ-ଅସ୍ତ ହେବା ପରି, ଦିତିଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଓ କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ସିଂହିକା ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ଭାବେ ଜନ୍ମି, ବିପ୍ରଚିତ୍ତିଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ରାହୁ ଆଦି ସଇଂହିକେୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।" "ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କ ଚାରିଜଣ ପୁତ୍ର ଥିଲେ—ଅନୁହ୍ଲାଦ, ହ୍ଲାଦ, ପ୍ରହ୍ଲାଦ (ଯିଏ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତ) ଓ ସଂହ୍ଲାଦ । ହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ହ୍ରଦ, ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ଆୟୁଷ୍ମାନ୍, ଶିବି, ଆସ୍କଳ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିରୋଚନ, ତାଙ୍କୁ ବଳି ଓ ବଳିଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବାଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ପୂର୍ବକାଳରେ ବାଣ ଉମାପତିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରି ଏହି ବର ପାଇଥିଲେ—'ମୁଁ ସଦା ତୁମ ସାଙ୍ଗରେ ରହିବି' । ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର—ସମ୍ବରାସୁର, ଶକୁନି, ଦ୍ୱିମୂର୍ଧା, ଶଙ୍କୁର, ଆର୍ଯ୍ୟ; ଦାନୁଙ୍କ ଶତପୁତ୍ର ।" "ସ୍ୱର୍ଭାନୁଙ୍କ କନ୍ୟା ପ୍ରଭା, ପୁଲୋମାଙ୍କ କନ୍ୟା ଶଚୀ; ଉପଦାନବୀ, ହୟଶିରା, ଶର୍ମିଷ୍ଠା, ବାର୍ଷପର୍ବଣୀ ।" "ପୁଲୋମା ଓ କାଳକା, ବୈଶ୍ୱାନରଙ୍କ କନ୍ୟା, କଶ୍ୟପଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ; ତାଙ୍କର ଅନେକ ସନ୍ତାନ ହେଲେ । ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କ ବଂଶରେ ୪ କୋଟି ନିବାତକବଚ ଜନ୍ମିଲେ ।" "ତାମ୍ରାଙ୍କ ଛଅ କନ୍ୟା—କାକୀ, ଶ୍ୱେନୀ, ଭାସ୍ୟା, ଗୃଧ୍ରିକା, ଶ୍ରୁଚି, ସୁଗ୍ରୀବା; ତାଙ୍କରୁ କାଉଁ, ଘୃତ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପକ୍ଷୀ, ତାମ୍ରାଙ୍କୁ ଅଶ୍ୱ, ଉଠ, ଅରୁଣ, ଗରୁଡ ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ ।" "ବିନତାଙ୍କ ହଜାର ପୁତ୍ର, ସୁରସାଙ୍କୁ ସର୍ପ, କଦ୍ରୁଙ୍କୁ ହଜାର ସନ୍ତାନ—ଶେଷ, ବାସୁକି, ତକ୍ଷକ । କ୍ରୋଧବଶାଙ୍କୁ ଦଂଶ ଧାରୀ, ସୁରଭିଙ୍କୁ ଗାଈ, ମହିଷ, ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଖୁର ଧାରୀ ପଶୁ, ଇରାଙ୍କୁ ଘାସ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ।" "ଖସାଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ ଓ ରାକ୍ଷସ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାଙ୍କ ସହ ଋଷିଙ୍କ ସଂଯୋଗରୁ; ଅରିଷ୍ଟାଙ୍କୁ ଗନ୍ଧର୍ବ (ଚଳ ଅଚଳ) ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ।" "ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ସନ୍ତତି ଅସଂଖ୍ୟ । ଦେବତାମାନେ ଦାନବମାନଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ । ଦିତି, ପୁତ୍ର ହାରାଇ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ ।" "ଏବେ ଏକ ପୁତ୍ର ପାଇଁ, ଯିଏ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ବିନାଶ କରିବ, ଚାହିଁ, ତାଙ୍କୁ କଶ୍ୟପ ଦେଲେ । କିନ୍ତୁ, ପାଦ ଧୋଇ ଶୁଇଯାଉଥିବା ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଗର୍ଭକୁ ଭଂଗ କଲେ । ଅବସର ଦେଖି, ଇନ୍ଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ଭାଗିଦେଲେ; ଏଠାରୁ ମାରୁତମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ—ଶକ୍ରଙ୍କ ୫୧ ସହଚର, ଅତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ।" "ଏହା ସବୁ ଘଟଣାରେ, ହରି ଓ ବ୍ରହ୍ମା, ପୃଥୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରି, ରାଜ୍ୟ ବଣ୍ଟନ କଲେ; ହରି ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିପତି ହେଲେ ।" "ଦ୍ୱିଜମାନେ ଓ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଧିପତି; ଜଳରେ ବରୁଣ; ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୈଶ୍ରବଣ; ସୂର୍ଯ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ବସୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପାୱକ; ମାରୁତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ; ପ୍ରଜାପତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଦକ୍ଷ; ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ।" "ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯମ; ଭୂତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହର; ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ହିମବତ; ନଦୀମାନେ ସାଗର ଅଧିପତି ।" "ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିତ୍ରରଥ; ନାଗମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସୁକି; ସର୍ପମାନେ ମଧ୍ୟରେ ତକ୍ଷକ; ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗରୁଡ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ହାତୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏୟାରାବତ; ବୃଷ୍ଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୋବୃଷ; ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ; ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ଲକ୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ।" "ଘୋଡ଼ାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚୈଃଶ୍ରବାସ; ପ୍ରାଚୀନ ରକ୍ଷକ ସୁଧନ୍ବା; ଦକ୍ଷିଣରେ ଶଂଖପଦ; ଜଳରେ କେତୁମାନ୍ ରକ୍ଷକ ।" ଅଗ୍ନି ଏହିପରି କହିଲେ—"ମହତ୍ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସୂକ୍ଷ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱର ସୃଷ୍ଟି, ଯାହା ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି । ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ମନସିକ, ଯାହା ଏଇନ୍ଦ୍ରିୟକ ସୃଷ୍ଟି । ଏହା ଚେତନାରୁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଉଦ୍ଭବ । ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରାଧାନିକ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଚଳମାନେ ପ୍ରଧାନ; ତିର୍ୟକ୍ସ୍ରୋତସ୍ ସୃଷ୍ଟି ସେମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ପର । ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି ଉର୍ଧ୍ୱସ୍ରୋତସ୍, ଯାହା ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି; ସପ୍ତମ ସୃଷ୍ଟି ଅଧସ୍ରୋତସ୍, ଯାହା ମାନବ ସୃଷ୍ଟି ।